اطلاعات پایه
• مقطع پشتیبانی: ابتدایی و متوسطه اول
• رشته پشتیبانی: کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی / علوم تربیتی
• شهر: شیراز، استان فارس
• سالهای فعالیت در کانون: ۷ سال
• مدیر گروه: سهیلا جهان اندیش
• تحصیلات: کارشناسی ارشد تکنولوژی آموزشی، دانشگاه مرکزی اراک
• رتبه کنکور سراسری: ۴۲ رشته علوم تربیتی
• میزان پیشرفت درسی دانشآموزان در آزمون ۱۴ آذر نسبت به ۴ و ۱۱ مهر: ۷۷ درصد
مصاحبهگر: سهیلا جهان اندیش
گفتوگو با پشتیبان
• سؤال: معیار سنجش «پیشرفت تحصیلی» دانشآموزانتان بعد از هر آزمون چه بود و چگونه آن را اندازهگیری کردید؟
پاسخ: معیار اصلی من «روند پیشرفت تراز در آزمونهای جامع» و «درصد رشد در دروس اصلی» بود. نحوه اندازهگیری:
• تراز: تمرکز اصلی بر پیشرفت روند تراز بود، نه فقط تراز نهایی؛ یک پیشرفت ثابت (مثلاً ۵۰ تا ۲۰۰ نمره در هر آزمون) نشاندهنده یادگیری فعال و مؤثر بود.
• درس به درس: تحلیل دقیق درصد پاسخگویی به تفکیک هر درس و مبحث؛ پیشرفت در مباحثی که دانشآموز در آنها ضعیف بود، نشانه مؤثر بودن برنامه شخصیسازی شده است.
• تطابق با برنامه: سنجش میزان اجرای دقیق برنامه راهبردی و درصد پوشش مطالعه تا روز آزمون از جمله معیارهای سنجش پیشرفت دانشآموزانم بود.
• سؤال: به نظر شما رایجترین مشکل مشترک دانشآموزان تحت پوشش شما چه بود؟
پاسخ: رایجترین مشکل مشترک «عدم مدیریت زمان در انجام آزمون، عدم آشنایی با آزمون به صورت تستی، ناآگاهی در تحلیل آزمون و نداشتن برنامهریزی برای درس خواندن برای آزمون بعدی» بود؛ دانشآموزان زمان زیادی را برای سؤالاتی که نمیدانستند صرف میکردند و تحلیل و مرور جزئیات کماهمیت را میدانستند.
• سؤال: شاخصترین پیشرفت یک دانشآموز تحت پوشش شما چه بوده است؟
پاسخ: شاخصترین پیشرفت مربوط به دانشآموزی بود که با وجود ضعف پایه در ریاضیات، توانست فاصله بین تراز مدرسه و تراز کانون خود را در درس ریاضی از ۱۰۰۰ به ۳۰۰۰ رساند؛ نه با حفظ کردن، بلکه با تسلط کامل بر مفاهیم پایهای از طریق منابع کانونی و آزمونهای تکدرس.
• سؤال: چه تغییری در شیوه مطالعه دانشآموزان بیشترین اثر را در پیشرفت آنها داشت؟
پاسخ: تغییری که بیشترین اثر را داشت، «تعهد به تحلیل آزمون در ۴۸ ساعت پس از آزمون» بود؛ این کار باعث میشد اشتباهات به سرعت به درس تبدیل شده و برای آزمون بعد تکرار نشوند.
• سؤال: چگونه بین فشار برای پیشرفت و فرسودگی دانشآموز تعادل برقرار کردید؟
پاسخ: تعادل با «جایگزینی فشار کمّی با کیفیت مطالعاتی» انجام شد:
• به جای اصرار بر ساعات مطالعه زیاد، بر تمرکز حین مطالعه و اجرای دقیق برنامه شخصیسازیشده هر روز با ساعت مطالعه کوتاه و متمرکز تأکید میکردم.
• هر ماه یک روز یا نیمروز «استراحت» (مرور سبک یا انجام کارهای مورد علاقه) را در برنامه میگنجاندم تا دانشآموز از لحاظ ذهنی انگیزه بگیرد.
• سؤال: پیگیری شما در فاصله بین دو آزمون چگونه است؟
پاسخ: پیگیری روزانه و هفتگی بود:
• روزانه (به صورت پیامکی/کوتاه): چک کردن اجرای برنامه مطالعاتی؛ تیک زدن انجام تکالیف شبانه و مطالعات روز.
• هفتگی (تماس ۱۵ دقیقهای): مرور نتایج آزمون هفته قبل، بررسی چالشهای یادگیری و تنظیم برنامه هفته جاری بر اساس میزان عقبماندگی احتمالی.
• سؤال: در مواجهه با دانشآموزی که افت انگیزه دارد، اولین اقدام شما چیست؟
پاسخ: اولین اقدام، «گوش دادن بدون قضاوت» به صحبتهای دانشآموزان بود:
• میخواستم دلیل واقعی افت انگیزه را بفهمم (خستگی، مشکل درسی خاص، فشار محیطی).
• سپس به جای نصیحت، یک «هدف کوچک و قابل دستیابی برای آن هفته» تعریف میکردم (مثلاً فقط دو مبحث خاص را با کیفیت بالا تمام کن) تا حس کنترل و موفقیت اولیه بازگردد.
• سؤال: با دانشآموزان کمالگرا یا اهمالکار چگونه کار میکنید؟
پاسخ:
• کمالگرا: به آنها آموزش میدادم که «کامل انجام دادن بهتر از منتظر بهترین شدن است»؛ تأکید بر ارسال به موقع و مرور سریع مطالب به جای اصلاح بینهایت یک مسئله؛ اولویتبندی مباحث از نظر اهمیت در آزمونها به آنها کمک میکرد تا انرژی خود را روی موارد مهمتر متمرکز کنند.
• اهمالکار: مشکل را به «نترسیدن از شروع» تبدیل میکردم؛ استفاده از تکنیک پومودورو (۲۵ دقیقه تمرکز شدید و ۵ دقیقه استراحت) و شروع با سختترین کار در ابتدای روز کمک بزرگی به این دسته از دانشآموزان میکرد.
• سؤال: نقش خانواده در مسیر پیشرفت دانشآموزان را چگونه مدیریت کردید؟
پاسخ: خانوادهها را به عنوان یک نقش استراتژیک در نظر میگرفتم و بر این موارد تأکید داشتم:
• تأکید بر فراهم کردن محیط حمایتی که در کنار محیط منظم، احساس بهتری به دانشآموزان دهد و استرس آنان را کاهش دهد.
• مشاوره به والدین در مورد نحوه پرسش از دانشآموز (مثلاً به جای پرسیدن «ترازت چند شد؟»، پرسیدن «امروز در تحلیل آزمون چه چیزی یاد گرفتی؟»).
• انتخاب یکی از والدین به عنوان پیگیر آموزشی در کنار دانشآموز.
• سؤال: شما به عنوان پشتیبان، شخصیسازی برنامه راهبردی را چگونه به دانشآموزانتان آموزش دادید؟
پاسخ: شخصیسازی را با «تطبیق بودجهبندی مطالعاتی» آموزش میدادم:
• درصدی از زمان مطالعه هفتگی برای جبران عقبماندگیها (مطالعات گذشته در روزهای پنجشنبه و جمعه) و درصدی برای مطالعه موازی با برنامه راهبردی و انجام تستهای منظم اختصاص یابد.
• آموزش نحوه استفاده از «دفتر برنامهریزی» برای منعکس کردن این تنظیمات شخصی را انجام میدادم.
• سؤال: برای مشاوره دادن به دانشآموزان، کدام یک از ابزارهای کانون بیشتر استفاده میکردید؟
پاسخ: بیشترین استفاده را از «کارنامه آزمونها و تحلیل سوابق دانشآموز در آزمونهای گذشته» و کارنامه پنج نوع درس برای شناسایی نقاط قوت پایدار و قوت و نوسانی و تلنگری و نیاز به تلاش داشتم؛ تا دانشآموزان به تثبیت نقاط قوت و قوت پایدار بپردازند و با تلاش و برنامهریزی دروس تلنگری و نوسانی را به نقاط قوت تبدیل کنند و به صورت جدی به دروس نیاز به تلاش توجه کنند؛ این دادهها، پایهای عینی برای هر بحث انگیزشی یا برنامهریزی بودند.
• سؤال: برای پیشرفت در دروس کدام یک از منابع و کتابهای کانون را به دانشآموزانتان پیشنهاد میکردید؟
پاسخ:
• برای دروس برای تسلط متوسط: تمرکز بر کتابهای آبی و اول برای مرور سریع و کتابهای درسی برای عمق بخشیدن به مفاهیم.
• برای دروس اختصاصی و آمادگی برای امتحانات مدرسه: استفاده از کتابهای پرتکرار و کتابهای کار.
• برای یادگیری سطح بالاتر مباحث پایهای و سپس کتابهای سهسطحی برای شبیهسازی شرایط آزمونها از کتابهای جامع و جمعبندی را معرفی میکردم.
• سؤال: آیا دانشآموزان شما آزمونها را حضوری شرکت میکردند؟ برای تشویق آنها به حضوری آمدن سر جلسه آزمون چه میگفتید؟
پاسخ: بله، دانشآموزان من به صورت حضوری در آزمون شرکت میکردند.
تشویق به حضور حداکثری میکردم:
«آزمون حضوری، تمرین شرایط آزمون واقعی است؛ اگر بتوانید محیط پر استرس جلسه آزمون را مدیریت کنید، در آزمون اصلی هم میتوانید آزمون را مدیریت کنید؛ امروز فقط یک آزمون آزمایشی نیست؛ یک شبیهسازی معتبر از روز سرنوشت شماست.»
• سؤال: در روزهای جمعه آزمون، مشاورههای یکدقیقهای شما با دانشآموزان چگونه برگزار میشود و تمرکز اصلی این گفتوگوهای کوتاه بر چه محورهایی است؟
پاسخ: مشاورههای یکدقیقهای روز جمعه با تمرکز اصلی بر اینکه هر آزمون یک سکوی یادگیری است و به انجام صحیح آزمون و تحلیل آزمون است:
• محورهای مشاورهای: مدیریت زمان و مدیریت خود در آزمون که از تکنیکهای مهم تستزنی استفاده کنند.
• یادآوری اولویتبندی تحلیل (اشتباهات و نزدهها).
• تأکید بر اینکه تراز امروز تنها ملاک یادگیری نیست؛ بلکه مهم این است که امروز چقدر میآموزیم تا تراز فردا بهتر شود.
• مطالب و نکات انگیزشی جهت بهتر شدن آزمونها.
• سؤال: فکر میکنید چه مهارتی از شما به عنوان پشتیبان، بیشترین تأثیر را در نتایج داشته است؟
پاسخ: مهارت تحلیل صحیح کارنامه و پیگیری مناسب و استفاده از تشویق و ارائه تکالیف به دانشآموزان به عنوان یک پشتیبان بوده است.
• سؤال: به نظر شما اصلیترین ویژگی یک پشتیبان موفق چیست؟
پاسخ: اصلیترین ویژگی یک پشتیبان موفق، داشتن صداقت علمی همراه با همدلی با دانشآموز و ارتباط موثر است؛ دانشآموز باید بداند که وضعیتش را صادقانه میفهمید (حتی اگر نیاز به تلاش بیشتر باشد) و در عین حال درک کند که شما در کنار او هستید تا از این وضعیت خارج شود و به پشتیبان خود اعتماد داشته باشد.
• سؤال: آیا برنامهای برای ادامهدار بودن این پیشرفت و افزایش کیفیت کار خود دارید؟
پاسخ: برنامه بر «ایجاد عادات یادگیری» متمرکز بود؛ هدف این بود که دانشآموز در نیمسال دوم، کمتر به خود مدیریتی دست پیدا کند و بتواند خودش به عنوان مدیر برنامه خود عمل کند (خودتنظیمی)؛ نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کند و با استفاده از منابع مناسب و داشتن برنامه منظم به مطالعه و انجام تمرین و تست بپردازد.
• سؤال: اگر روش پشتیبانی شما را به عنوان یک مدل قابل انتقال به سایر پشتیبانها تبدیل کنیم، کدام مؤلفه کلیدی بیشترین نقش را خواهد داشت؟
پاسخ: مؤلفه کلیدی، داشتن ارتباط مستمر و قوی با دانشآموزان که برای تشخیص شکاف یک یادگیری فردی است؛ سیستمی که بر اساس تحلیل پاسخهای دانشآموز در آزمونهای متعدد است، اولویتهای یادگیری او را مشخص کرده و برنامه مطالعاتی او را تنظیم کند.
• سؤال: مهمترین توصیه شما به دانشآموزان در مسیر موفقیت تحصیلی چیست؟
پاسخ: داشتن پیوستگی در آزمونها که هر آزمون را به عنوان یک فرصت یادگیری ببینند؛ انجام تحلیل آزمون در کتاب خودآموز و بررسی سؤالات اشتباه و بدون پاسخ خود بلافاصله بعد از گرفتن کارنامه و داشتن برنامهریزی برای مطالعه و تست و تمرین.
• سؤال: شما به عنوان پشتیبان گروه ابتدایی و متوسطه اول چگونه سختی بیشتر کار را مدیریت کردید؟ فکر میکنید نقطه قوت کار شما تا بهالان چه بوده است؟
پاسخ:
• مدیریت سختی: سختترین بخش کار گروه ابتدایی و متوسطه اول، مدیریت نوسانات شدید تراز و درگیریهای عاطفی نوجوانان بود؛ این سختی با افزایش دفعات تماسهای کوتاه و مثبت مدیریت میشد تا حس حمایت دائمی وجود داشته باشد؛ همچنین به علت سن پایین دانشآموزان باید در ارتباط با آنان خیلی سنجیده عمل شود تا به اعتماد به نفسشان خدشهای وارد نشود و انگیزه لازم را برای ادامه آزمون داشته باشند.
• نقطه قوت کار من: توانایی در ایجاد ارتباط عمیق و دوستانه و اعتمادسازی با دانشآموزان این گروه که در سنین حساسی هستند، که باعث میشد توصیهها را با کمترین مقاومت بپذیرند.
• سؤال: مهمترین کاری که شما برای دانشآموزانتان انجام میدهید چیست؟ چگونه این کارها منجر به پیشرفت درسی آنها میشود؟
پاسخ: مهمترین کاری که به عنوان پشتیبان انجام میدهم، ارتباط مستمر با دانشآموزان و تحلیل کارنامه جهت سنجش و ارزیابی پیشرفت دانشآموز است؛ مهمترین کار، یعنی «انجام تحلیل جامع آزمون» است؛ این کار مستقیماً به پیشرفت درسی منجر میشود زیرا اشتباهات را بررسی میکنند، علت آن را در مییابند، نقاط ضعف خود را آشکار میسازند و زمان مطالعه برای آزمون بعدی را برنامهریزی میکنند.
• سؤال: چالش بیشتر دانشآموزان تحت پوشش شما در چه درسی است؟ و چه راهکاری برای رفع این چالش به آنها پیشنهاد میکنید؟
پاسخ: چالش اغلب در درس ریاضی و هوش ریاضی به دلیل نیاز به مدیریت زمان و نیاز به دقت و تمرکز بالا (حل مسئله) است.
• راهکار: تقسیمبندی مبحث دشوار به بخشهای کوچکتر (میکرو-مفاهیم)؛ اولویت با حل مسائل آسانتر و مکرر تا اعتماد به نفس اولیه در حل مسئله به وجود بیاید، سپس سراغ مسائل دشوار میرویم.
• سؤال: به عنوان یک پشتیبان، مهمترین عامل پیشرفت دانشآموز در آزمونهای کانون را چه میدانید؟ کمی توضیح دهید.
پاسخ: مهمترین عامل، «داشتن برنامه شخصیسازیشده در طول دو هفته بین آزمونها» است؛ آزمونهای کانون صرفاً سنجش نیستند؛ آنها یک برنامه مطالعاتی دو هفتهای برای یادگیری هستند که با اجرای کامل آن، و داشتن تکرار و تمرین و سختکوشی، باعث پیشرفت دانشآموز میشود.
• سؤال: دغدغه شما به عنوان یک پشتیبان در مورد پیشرفت درسی دانشآموزانتان چه بوده است؟ چگونه بر آن غلبه کردید؟
پاسخ: دغدغه اصلی «عدم تطابق تلاش دانشآموز با نتیجه دلخواه او در آزمون» بود؛ که با هدایت دانشآموز به سمت تمرکز بر تلاش و داشتن برنامهریزی و تمرکز بر بالا بردن درصد دروس و افزایش تراز آزمون، بر این دغدغه غلبه کردم.
• سؤال: شما چقدر به موضوعات جدید در کانون و اطلاعرسانی همهجانبه آنها به دانشآموزان اهمیت میدهید؟
پاسخ: اهمیت بسیار بالایی دارد؛ دانشآموزان باید بدانند که ابزارهای جدید (مانند کلاسهای آنلاین، آزمونهای جدید یا تغییرات منابع) چگونه میتوانند به آنها کمک کنند؛ این کار نشاندهنده پویایی و بهروز بودن سیستم پشتیبانی است؛ همچنین توصیه استفاده از اپلیکیشن و بات کانون برای اطلاعرسانی اهمیت ویژهای دارد.
• سؤال: نظر شما راجع به منابع کانون و مهندسی منابع دانشآموزان پایه چیست؟ طبقهبندی دانشآموزان را برای استفاده از کتابهای کانون به چه شکل انجام میدهید؟
پاسخ: از نظر من منابع کانون کاملاً مهندسیشده هستند و بر اساس نیازهای یادگیری دانشآموز طراحی شدهاند (آموزش، تثبیت و جمعبندی):
• سطح مقدماتی: شروع با کتابهای درسی و کتابهای آبی (مفاهیم و داشتن درسنامه و تمرینهای پایهای).
• سطح متوسط: تمرکز بر کتابهای پرتکرار و عمومی و سهسطحی برای تثبیت.
• سطح قوی: استفاده از کتابهای خودآزمایی و جمعبندی نهایی.
• سؤال: دوران امتحانات نهایی را چگونه میبینید؟ برای استفاده مؤثری از این دوران چه پیشنهاداتی به دانشآموزان خود میدهید؟
پاسخ: این دوران فرصتی طلایی برای تثبیت نهایی و کسب سوابق تحصیلی خوب است؛
• پیشنهاد میکنم در برنامهریزی اصلی بر مطالعه کتابهای درسی متمرکز باشند؛ همچنین در کنار آن به استفاده از کتابهای جمعبندی کانون و پرتکرار یا نمونه سؤالات امتحانات نهایی سالهای گذشته برای تمرین مدیریت زمان در امتحانات تشریحی، که کمک بزرگی به دانشآموزان میکند.
• سؤال: در تماسهای خود با گروه تحت پوششتان بیشتر با اولیا صحبت میکنید یا دانشآموزان؟ نقش اولیا را به چه شکلی میبینید؟
پاسخ: بیشتر تماسها با اولیا به خصوص مادرهاست و سپس خود دانشآموزان هفتگی یک بار (برای برنامهریزی و تحلیل کارنامه)، اما تماسهای توجیهی و استراتژیک با اولیا ماهیانه و ابتدای نیمسال و در آزمونهایی که تغییرات تراز داشته باشد را انجام میدهم.
• نقش اولیا: تأمین آرامش، فراهم کردن منابع و محیط مناسب، و عدم مداخله در جزئیات مطالعه.
• سؤال: برای نتیجهگیری بهتر دانشآموزانتان در نیمسال اول چه برنامهای دارید؟ هدفگذاری شما برای تیم سال دوم چیست؟
پاسخ:
• نیمسال اول: هدفگذاری بر پوشش کامل برنامه راهبردی و تثبیت نمرات در سطح عالی با استفاده از تسلط بر کتاب درسی و استفاده از کتابهای پرتکرار و نمونه سؤالات امتحانی صورت میگیرد.
• نیمسال دوم: هدفگذاری بر افزایش تراز با تمرکز بر جبران نهایی نقاط ضعف باقیمانده و شبیهسازی دقیقتر آزمونها و با استفاده از کارنامه پنج نوع درس و کارنامه مبحثی دانشآموزان به نقاط ضعف و نیاز به تلاش خود پی میبرند و تلاش و برنامهریزی میکنند تا آنها را به نقاط قوت خود تبدیل کنند.
• سؤال: چقدر شخصاً به برنامهریزی شخصی خودتان برای انجام کارهای روزانه اهمیت میدهید؟ چقدر این برنامهریزی و اهمیت داشتن آن را به دانشآموزان خود انتقال دادهاید؟
پاسخ: من به عنوان پشتیبان برنامهریزی شخصی دقیقی برای مدیریت زمان مشاوره و مطالعه منابع خود داشتم که به صورت سناریو برای هر برنامه کانون تنظیم میکردم؛ این اهمیت را با نشان دادن نتایج مثبت برنامهریزی روی کار خودم به دانشآموز منتقل میکردم؛ اولویتبندی کارها (حتی در زمانهای استراحت) باید به عنوان یک مهارت زندگی آموزش داده شود؛ و همچنین با اهمیت دادن به دفتر برنامهریزی دانشآموزان و گرفتن گزارش هفتگی، آنان را به داشتن برنامهریزی ترغیب میکنم.
• سؤال: مهمترین اصل در کانون را چه میدانید؟ توضیح دهید.
پاسخ: مهمترین اصل، «داشتن برنامه راهبردی و برنامهریزی و استمرار در آزمون دادن و تحلیل آن» است؛ کانون یک سیستم سنجش و در عین حال یک سیستم آموزشی است؛ اگر آزمون ندهید، نقطه انحراف خود را پیدا نکردهاید.
• سؤال: از آزمون ۱۴ آذر بگویید؛ هم حضور در آزمون و هم پیشرفت درسی دانشآموزانتان نسبت به آزمونهای ۴ و ۱۱ مهر، چه برنامهریزیای کردید و به چه نتیجهای رسیدید؟
پاسخ: در مقایسه با ۴ و ۱۱ مهر، دانشآموزان در این بازه پیشرفت کردهاند؛ برنامهریزی من بر اساس تحلیل آزمون ۱۱ مهر بود که نشان میداد دانشآموزان در مباحث جدید عملکرد خوبی دارند و با بررسی نقاط قوت و ضعف خود میتوانند نتیجه خوبی بگیرند:
• اختصاص ۳۰٪ از زمان هفته به مرور فعال و تستزنی از مباحث مهرماه.
• افزایش تراز کلی ناشی از عملکرد بهتر در مباحث جدید، بدون افت در مباحث قدیمی (به دلیل مرور مرتب مطالب).
• سؤال: به عنوان یک پشتیبان، به دانشآموزانی که قصد آزمون تیزهوشان را دارند چه توصیهای دارید؟
پاسخ: توصیهای که به دانشآموزان تیزهوشان دارم این است که «تمرین مهارتهای شناختی بپردازند و بر روی سرفصلهای آزمون ورودی» تمرکز کنند:
• باید بدانند که محتوای درسی تیزهوشان سخت نیست، اما نحوه طرح سؤال (سؤالات به صورت چند مرحلهای، استدلالی و غیرمستقیم) کاملاً متفاوت است.
• از منابع اختصاصی تیزهوشان کانون مانند کتابهای هوش کلامی و غیرکلامی و تمرکز بر حل سؤالات تحلیلی به جای تستهای حفظی، استفاده کنند.
