کانونی عزیز سلام!
در این مطلب مرور کاملی بر گفتار سوم فصل پنجم زیست یازدهم(ایمنی) به همراه سوالات نهایی و تست های کنکور خواهیم داشت. از این فصل به طور متوسط دو تست در کنکور طرح میشود و در امتحان نهایی یازدهم هم 3 تا 4 سوال از این فصل طرح میشود، بنابراین از اهمیت بسیاری برخوردار است. امیدوارم این مطلب در فهم این مبحث برای شما کمک کننده باشد.
ویژگی های درسنامه
1- درسنامه کامل به همراه نکات تستی
2- نمونه سوالات امتحان نهایی مبحث
3-پاسخ کاملا تشریحی تست ها در انتهای مطلب
4-بررسی نکات ترکیبی
5-جدول جمعبندی بخش های مختلف
 | مولف: رتبه 74 منطقه یک کنکور تجربی 1402 دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه تهران |
در ابتدا به بررسی سوالات نهایی این مبحث در سال های 1403 و 1404 میپردازیم!
ایمنی اختصاصی
دفاع اختصاصی چنان که از نام آن برمی آید به نوع عامل بیگانه بستگی دارد و تنها بر همان عامل مؤثر است. دفاع اختصاصی به وسیلۀ لنفوسیت های B و T انجام می شود.
نکته: تیموس در دوران نوزادی و کودکی فعالیت زیادی دارد اما به تدریج از فعالیت آن کاسته می شود و اندازۀ آن تحلیل می رود. اما به دلیل وجود لنفوسیت های خاطره ، سیستم ایمنی ضعیف نمیشود.
نکته: با توجه به اینکه لنفوسیت های Bدر خون وجود دارند و هر جا با آنتی ژن اختصاصی خود مواجه شوند و شناسایی انجام دهند لنفوسیت های بی بالغ بیشتری تولید میکنند: پس لنفوسیت های B فقط در مغز استخوان تولید نمیشوند اما تنها محلی که لنفوسیت های B نابالغ به بالغ تبدیل میشوند مغز استخوان است
ترکیبی با فصل 4 زیست 11: غدۀ تیموس هورمون تیموسین ترشح می کند که در تمایز لنفوسیت ها نقش دارد.
نحوه عملکرد پادتن
•پادتن به ۴ روش مختلف میتواند باعث غیر فعال شدن آنتی ژن شود:
.1 خنثی سازی آنتی ژن (با اتصال پادتن به آنتی ژن)
.2به هم چسباندن میکروب ها
.3رسوب دادن آنتی ژن های محلول
.4فعال کردن پروتئین های مکمل
ü برای به هم چسباندن میکروب ها و رسوب دادن آنتی ژنهای محلول تعدادی پادتن به آنتی ژنهای یکسانی متصل می شوند.
üبرای فعال کردن پروتئین های مکمل دو جایگاه اتصال آنتی ژن در پادتن به آنتی ژن های سطح یاخته بیگانه متصل می شوند. سپس پروتئین مکمل به انتهای دو پادتن متصل میشود و بدین ترتیب پروتئین مکمل فعال میشود.
üآنتی ژن های خنثی شده میکروب های به هم چسبیده و آنتی ژن های رسوب کرده توسط ماکروفاژها بیگانه خواری میشوند. بنابراین پادتن می تواند باعث افزایش فعالیت ماکروفاژها شود.
üپروتئین های مکمل فعال شده با تشکیل ساختارهای حلقه مانند باعث نابودی یاخته بیگانه میشوند.
پاسخ اولیه و ثانویه در ایمنی اختصاصی
•پس از برخورد با میکروب حدود یک هفته زمان لازم است تا پاسخ ایمنی اولیه ایجاد شود.
•بیش از یک هفته بعد از شروع پاسخ ایمنی اولیه (حدود ۱۰ روز بعد) حداکثر شدت پاسخ ایمنی اولیه ایجاد میشود (بیش از دو هفته پس از اولین برخورد) و سپس شدت پاسخ ایمنی کاهش می یابد.
•پس از پاسخ ایمنی اولیه شدت پاسخ ایمنی به صفر نمی رسد.
•در صورت برخورد مجدد با میکروب حداکثر پاسخ ایمنی ثانویه حدود دو هفته بعد از برخورد ایجاد میشود و شدت پاسخ نیز چند برابر پاسخ ایمنی اولیه است.
ایمنی فعال و غیر فعال
بیماری های دستگاه ایمنی
ایدز حساسیت و خودایمنی
•در فرد مبتلا به ایدز حتی ابتلا به کم خطرترین بیماریهای واگیر ممکن است به مرگ منجر شود.
•زمانی که ویروس ایدز به صورت نهفته باقی می ماند فرد آلوده به HIV است، اما بیمار نیست و هیچ علامتی از ایدز ندارد.
•از بین رفتن لنفوسیت های T کمک کننده در بیماری ایدز به تضعیف کل دستگاه ایمنی )نه فقط لنفوسیتهای T) می انجامد.
•HIV فقط به نوع خاصی از لنفوسیت های T به نام لنفوسیت T کمک کننده حمله میکند.
•دستگاه ایمنی به همه مواد خارجی پاسخ نمی دهد و نسبت به مواد خارجی مفید یا بی ضرر تحمل ایمنی دارد.
•مالتیپل اسکلروزیس (MS) نوعی بیماری خودایمنی است که در آن میلین اطراف یاخته های عصبی در مغز و نخاع مورد حمله دستگاه ایمنی قرار می گیرد و درقسمت هایی (نه به طور کامل ) از بین می رود.
دقت کنید! مهم ترین تفاوت بیماری های خودایمنی و حساسیت آن است که در حساسیت واکنش سیستم ایمنی به عامل بیگانه ولی بی خطر است اما در بیماری خودایمنی سیستم ایمنی به یاخته خودی حمله میکند پس هدف سلول های ایمنی در این دو بیماری متفاوت است.
نکات ترکیبی
با توجه به گفتار سوم فصل 7 زیست 3، زیست فناوری در پزشکی کاربرد هایی دارد که سه مثال زیر با دستگاه ایمنی ارتباط دارند:
1.تولید واکسن: روش های قبلی تولید واکسن شامل ضعیف کردن میکروب ها، کشتن آنها و یا غیرفعال کردن سموم خالص شده آنها با روش هایی خاص بود. واکسن تولید شده باید بتواند دستگاه ایمنی را برای مقابله با عامل بیماری زا تحریک کند، اما منجر به ایجاد بیماری نشود. چنانچه در مراحل تولید واکسن خطایی رخ دهد، احتمال بروز بیماری در اثر مصرف آن وجود دارد. واکسن های تولید شده با روش مهندسی ژنتیک چنین خطری ندارند. در این روش، ژن مربوط به پادگِن(آنتی ژن) سطحی عامل بیماری زا به یک باکتری یا ویروس غیربیماری زا منتقل می شود.
2.ژن درمانی: اولین ژن درمانی موفقیت آمیز در سال 1990 برای یک دختر بچه 4 ساله، دارای نوعی نقص ژنی، انجام شد. این ژن جهش یافته نمی توانست یک آنزیم مهم دستگاه ایمنی را بسازد. برای درمان آن ابتدا لنفوسیت ها را از خون بیمار جدا کردند و در خارج از بدن کشت دادند. سپس نسخه ای از ژن کارآمد را به لنفوسیت ها منتقل و آنها را وارد بدن بیمار کردند. اگرچه این یاخته ها توانستند آنزیم مورد نیاز بدن را بسازند ولی چون قدرت بقای زیادی ندارند، لازم بود بیمار به طور متناوب لنفوسیت های مهندسی شده را دریافت کند برای درمان این افراد می توان از روش هایی مثل پیوند مغز استخوان و یا تزریق آنزیم هم استفاده کرد.
3: تشخیص بیماری: برای تشخیص ایدز در مراحل اولیه، دنای موجود در خون فرد مشکوک را استخراج می کنند. دنای استخراج شده شامل دنای یاخته های بدن خود فرد و احتمالاً دنای ساخته شده از رنای ویروس است. سپس با استفاده از روش های زیست فناوری دنای ویروس تشخیص داده می شود. تشخیص زودهنگام آلودگی با ویروس ایدز اهمیت زیادی دارد زیرا باعث می شود که بدون اتلاف وقت اقدامات درمانی و پیشگیری لازم برای جلوگیری از انتقال ویروس به سایر افراد صورت گیرد.
برای دسترسی به درسنامه کامل و تمام نکات این فصل فایل ضمیمه را دانلود کنید
تست های کنکور مبحث
پاسخنامه تشریحی در فایل ضمیمه قابل مشاهده است!!
ویدیو تحلیل تست های این مطلب
برای عضویت در کانال کانون برتر ها اینجا کلیک کنید.
