تنظیم شیمیایی - زیست 2- تست +درسنامه - پریسا ابراهیمی

کانونی عزیز سلام! 

در این مطلب مرور کاملی بر فصل تنظیم شیمیایی زیست یازدهم به همراه سوالات نهایی و تست های کنکور خواهیم داشت. از این فصل به طور متوسط دو تست در کنکور طرح میشود و در امتحان نهایی یازدهم هم بین یک تا دو نمره از این فصل طرح میشود که بخش زیادی از این نمره را سوالات مربوط به گفتار دوم تشکیل میدهند. به علاوه این درس در گروه مباحثی قرار میگیرد که ردپای آن در بسیاری از سوالات ترکیبی پیدا میشود و از این نظر اهمیت زیادی دارد.  

امیدوارم این مطلب برای شما مفید باشد!

ویژگی های درسنامه

1- درسنامه کامل به همراه نکات تستی

2- نمونه سوالات امتحان نهایی مبحث

3-پاسخ کاملا تشریحی تست ها در انتهای مطلب

4-بررسی نکات ترکیبی با فصول دیگر 

5-جدول جمعبندی بخش های مختلف

مولف:  پریسا ابراهیمی رتبه 74 منطقه یک کنکور تجربی 1402 دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه تهران

در ابتدا به بررسی سوالات نهایی این مبحث در سال های 1403 و 1404 میپردازیم!

ارتباط شیمیایی

نکته ترکیبی: ترکیب با فصل 5 زیست 2(ایمنی):همه یاخته های هسته دار بدن میتوانند پیک شیمیایی کوتاه برد تولید کنند: مثال: اینترفرون نوع 1 که از سلول های آلوده به ویروس ترشح میشود.

غده های بدن

مجموع یاخته ها و غدد درون ریز و هورمون های آنها را دستگاه درون ریز می نامند. این دستگاه به همراه دستگاه عصبی ، فعالیت های بدن را تنظیم میکنند و نسبت به محرک های درونی و بیرونی پاسخ می دهند.

هیپوفیز

غده هیپوفیز تقریباً به اندازه یک نخود است و با ساقه ای به هیپوتالاموس متصل است. این غده درون یک گودی در استخوانی از کف جمجمه جای دارد. غده هیپوفیز سه بخش دارد که پیشین میانی و پسین نامیده میشوند. عملکرد بخش میانی در انسان به خوبی شناخته نشده است.

هیپوفیز پسین

بخش پسین هیچ هورمونی نمی سازد. هورمون های بخش پسین در یاخته های عصبی هیپوتالاموس تولید میشوند. این هورمون ها که در جسم یاخته ای ساخته شده اند از طریق آسه ها به بخش پسین می رسند. دو هورمون به نام های ضد ادراری و اکسی توسین،  در هیپوتالاموس ساخته و در بخش پسین، ذخیره و ترشح می شوند.

نکته ترکیبی از فصل 5 زیست 10: اگر هورمون ضد ادراری ترشح نشود، مقدار زیادی ادرار رقیق از بدن  دفع می شود. چنین حالتی به دیابت بی مزه معروف است. مبتلایان به این بیماری احساس تشنگی می کنند و مایعات زیادی می نوشند. این بیماری به علت برهم زدن توازن آب و یون ها در بدن، نیازمند توجه جدی است.

نکته: هورمون های تنظیم کننده آب بدن:

.1هیپوتالاموس: هورمون ضد ادراری

.2هیپوفیز : پرولاکتین

.3فوق کلیه: آلدوسترون

غده تیروئید

غده تیروئید شکلی شبیه به سپر دارد و در زیر حنجره واقع است. هورمون هایی که از این غده ترشح می شوند عبارت اند از هورمون های تیروئیدی و کلسی تونین هورمون های تیروئیدی دو هورمون ید دار به نام های T3و T4 هستند.

هورمون های تیروئیدی میزان تجزیه گلوکز و انرژی در دسترس را تنظیم می کنند. از آنجایی که تجزیه گلوکز در همه یاخته های بدن رخ می دهد پس همگی یاخته هدف این هورمون ها هستند. در دوران جنینی و کودکی برای نموّ دستگاه عصبی مرکزی لازم است؛ بنابراین، فقدان آن به   اختلالات نمو دستگاه عصبی و عقب ماندگی ذهنی و جسمی جنین می انجامد.

نکات مربوط به گواتر

*اگر ید در غذا به مقدار کافی نباشد، آنگاه هورمون تیروئیدی به اندازۀ کافی ساخته نمیشود. در این حالت غدۀ هیپوفیز با ترشح هورمون محرک تیروئید، باعث رشد بیشتر غده میشود تا ید بیشتری جذب کند. فعالیت بیشتر غدۀ تیروئید منجر به بزرگ شدن آن میشود که به آن گواتر میگویند.

*فرد مبتلا به گواتر که در اثر کمبود ید ایجاد شده است،از نظر هورمون های تیروئیدی چگونه است؟

•اگر تولید هورمون های تیروئیدی به اندازه کافی افزایش نیابد،فرد کم کاری تیروئید نیز دارد

•اگر افزایش اندازه تیروئید موجب طبیعی شدن غلظت هورمون ها شود، فرد علامت کم کاری یا پرکاری تیروئید ندارد.

•اگر تیروئید بیش از حد بزرگ شود و ید کافی هم باشد، میتواندموجب بروز پرکاری تیروئید شود

کلسی تونین

*کلسی تونین هورمونی است که در غده تیروئید تولید میشود، اما آن را هورمون تیروئیدی نمی نامند.چرا؟

.1این هورمون از نوع خاصی از یاخته های درون ریز تیروئید ترشح میشودو برای ساختش به ید نیاز نیست!

.2ترشح این هورمون تحت تاثیر هورمون محرک تیروئید قرار ندارد.

.3این هورمون کاری به سوخت و ساز ندارد و در تنظیم کلسیم خون و استخوان نقش دارد.

غده فوق کلیه

لوزالمعده

ترکیب با فصل 2 زیست دهم: بخش برون ریز لوزالمعده یون بیکربنات خون را کاهش میدهد. بنابراین با افزایش ترشح بی کربنات از لوزالمعده، میزان یون هیدروژن در خون افزایش می یابد و PH  خون کاهش می یابد.

دیابت شیرین

•اگر یاخته ها نتوانند گلوکز را از خون بگیرند، غلظت گلوکز خون افزایش مییابد.به همین علت گلوکز و به دنبال آن آب وارد ادرار میشود.چنین وضعیتی به دیابت شیرین معروف است.

•انواع دیابت شیرین:

.1نوع اول:انسولین ترشح نمیشود یا به اندازۀ کافی ترشح نمیشود. این بیماری، یک بیماری خود ایمنی است که در آن دستگاه ایمنی یاخته های ترشح کنندۀ انسولین در جزایر لانگرهانس را از بین میبرد. در این نوع از دیابت با تزریق انسولین تحت کترل خواهد بود

.2نوع دوم: اشکال در تولید انسولین نیست. در نوع دو انسولین به مقدار کافی وجود دارد، اماگیرنده های انسولین به آن پاسخ نمی دهند.

•نکته:  افزایش پاسخ ایمنی      دیابت نوع اول(نوعی بیماری خود ایمنی)

   دیابت شیرین(نوع یک و دو) تضعیف سیستم ایمنی  

نکات ترکیبی 

•ترکیب با فصل 5 زیست 2(ایمنی):همه یاخته های هسته دار بدن میتوانند پیک شیمیایی کوتاه برد تولید کنند: مثال: اینترفرون نوع 1 که از سلول های آلوده به ویروس ترشح میشود.

•ترکیب با فصل 5 زیست 2(ایمنی): افزایش طولانی مدت کورتیزول سبب تضعیف سیستم ایمنی میشود. با تضعیف سیستم ایمنی احتمال ابتلا به عفونت بیشتر میشود که میتواند منجر به بروز تب شود.

•ترکیب با فصل 2 زیست 1:هورمون هایی که میتوانند با اثر بر روی یاخته هدف خود سبب تغییر میزان PH  مخلوط حاصل از گوارش مواد غذایی در معده شوند: هورمون های گاسترین و سکرتین

•ترکیب با فصل 5 زیست 1: نقطه اشتراک دیابت شیرین و بی مزه دفع میزان زیادی آب از ادرار است. این افزایش آب در ادرار غلظت مواد موجود در ادرار را کم میکند. اما در دیابت شیرین بر خلاف دیابت بی مزه غلظت گلوکز در ادرار زیاد است. 

در هر فرد مبتلا به دیابت به دلیل دفع مقدار زیادی از آب، آب خون کم شده، غلظت مواد در خون بالا رفته و مرکز تشنگی در هیپوتالاموس فعال میشود.

برای دسترسی به درسنامه کامل و تمام نکات این فصل فایل ضمیمه را دانلود کنید

تست های کنکور این مبجث

پاسخنامه تشریحی در فایل ضمیمه قابل مشاهده است!!

 برای مشاهده ویدیو پاسخ تشریحی و تحلیل تست ها اینجا کلیک کنید.

برای عضویت در کانال کانون برتر ها اینجا کلیک کنید