سلام کانونی های عزیز👋
در این مطلب قصد داریم به مبحث حجم ها تنفسی و ظرفیت های تنفسی از کتاب درسی بپردازیم.
 | حسین سلیمانی رتبه 340 منطقه 1 کنکور تجربی 1404 پزشکی دانشگاه ایران |
🔴ویژگی های درسنامه🔴
1- درسنامه کامل به همراه نکات تستی
2- بررسی شکل های مهم کتاب
3-دارای سه تست شناسنامه دار
4-پاسخنامه کلیدی تست ها در انتهای مطلب
5-سوالات نهایی مبحث و پاسخنامه
ابتدا سوالات نهایی این مبحث رو بررسی میکنیم:
بریم سراغ درسنامه کامل این بخش😎
حجم های تنفسی
مقدار هوایی که به ششها وارد یا از آن خارج میشود به چگونگی دم و بازدم ما بستگی دارد. بنابراین، حجمهای مختلفی از هوا را میتوان به شش وارد و یا از آن خارج کرد.
مقدار حجمها در فرد سالم، به سن و جنسیت او بستگی دارد.
حجم های جاری
به مقدار هوایی که در یک دم عادی وارد یا در یک بازدم عادی خارج میشود حجم جاری میگویند.
نکته: حجم جاری حدود ۵۰۰ میلی لیتر است.
نکته: هوای جاری در بازدم از دستگاه تنفس خارج می شود.
نکته: هوای جاری در دم به دستگاه تنفس وارد می شود.
نکته: در دم عادی هوای مرده جزئی از حجم هوای جاری است، هوای مرده حدود 150میلی لیتر است بنابراین حدود 350 میلی لیتر از حجم هوای جاری وارد بخش مبادله ای می شود.
نکته: هوای جاری به صورت ارادی و غیرارادی وارد دستگاه تنفس می شود، اما بیشتر به صورت غیرارادی وارد می شود.
نکته: ماهیچه های بین دنده ای خارجی و ماهیچه دیافراگم در ورود این حجم نقش دارند.
حجم تنفس در دقیقه
از حاصل ضرب حجم جاری در تعداد تنفس در دقیقه، حجم تنفس در دقیقه به دست میآید.
حجم ذخیره دمی
با دم یا بازدم عمیق میتوانیم مقدار بیشتری هوا را به ششها وارد یا از آنها خارج کنیم.
حجم ذخیره دم، به مقدار هوایی گفته می شود که میتوان پس از یک دم معمولی، با یک دم عمیق به شش ها وارد کرد.
نکته: در دم عمیق حجم هوای ذخیره دمی بعد از حجم هوای جاری وارد دستگاه تنفس می شود.
نکته: حجم هوای ذخیره دمی بیشترین حجم را بین حجم های تنفسی دارد و حدود 3000 میلی لیتر حجم آن است.
نکته: ماهیچه های موثر در ورود حجم هوای ذخیره دمی به دستگاه تنفس شامل بین دنده ای های خارجی ، دیافراگم و ماهیچه های ناحیه گردنی است.
نکته: حجم ذخیره دمی برخلاف حجم جاری تنها به صورت ارادی وارد دستگاه تنفس می شود.
حجم ذخیره بازدمی
حجم ذخیره بازدمی، به مقدار هوایی گفته میشود که میتوان پس از یک بازدم معمولی با یک بازدم عمیق از ششها خارج کرد.
نکته: در بازدم عمیق حجم هوای ذخیره بازدمی بعد از حجم هوای جاری از دستگاه تنفس خارج می شود.
نکته: حجم هوای ذخیره بازدمی کمی کمتر از (حدودا) 1500 میلی لیتر است.
نکته: ماهیچه های موثر در خروج حجم هوای ذخیره بازدمی از دستگاه تنفس شامل بین دنده ای های داخلی و ماهیچه های ناحیه شکمی است.
نکته: حجم ذخیره بازدمی برخلاف حجم جاری به صورت فعال از دستگاه تنفس خارج می شود.
حجم هوای باقی مانده
حتی پس از یک بازدم عمیق کمی هوا در ششها باقی می ماند و نمیتوان آن را خارج کرد. این مقدار را حجم باقی مانده می نامند.
حجم باقی مانده، اهمیت زیادی دارد؛ چون باعث می شود:
1- حبابک ها همیشه باز بمانند.
2- تبادل گازها را در فاصله بین دو تنفس ممکن میکند.
نکته: با سوراخ شدن پرده جنب هوای باقی مانده نیز از شش ها خارج شده و شش ها کامل روی هم می خوابند.
نکته: تبادل گازها هم در زمان دم و هم در زمان بازدم رخ می دهد.
هوای مرده
بخشی از هوای دمی در بخش هادی دستگاه تنفس میماند و به بخش مبادلهای نمیرسد. به این هوا که در حدود ۱۵۰ میلیلیتر است، هوای مرده میگویند.
نکته: هوای مرده جزء حجم های تنفسی نیست!
نکته: هوای مرده در دم عادی جزئی از حجم هوای جاری و در دم عمیق جزئی از حجم هوای ذخیره دمی است.
نکته: هوای مرده در تبادل هوای بین حبابک ها و خون هرگز شرکت نمی کند.
نکته: هوای مرده می تواند درون نوعی نایژک دیده شود.
نکته: هوای مرده اولین هوایی است که در بازدم خارج می شود.
در انتهای دم عادی:
ظرفیت های تنفسی
ظرفیت تنفسی، مجموع دو یا چند حجم تنفسی است.
ظرفیت حیاتی مقدار هوایی است که پس از یک دم عمیق و با یک بازدم عمیق میتوان از ششها (نه دستگاه تنفس) خارج کرد و برابر با مجموع حجمهای جاری، ذخیرهای دم و ذخیرهای بازدم است.
نکته: تعیرف دیگر این است، ظرفیت حیاتی مقدار هوایی است که می توان پس یک بازدم عمیق با یک دم عمیق وارد شش ها کرد.
ظرفیت تام، حداکثر مقدار هوایی است که ششها میتوانند در خود جای دهند و برابر است با مجموع ظرفیت حیاتی و حجم باقیمانده.
نکته: میتوان ظرفیت حیاتی را برخلاف ظرفیت تام به کامل از شش ها خارج کرد.
اسپیرومتر و اسپیروگرام
حجمهای تنفسی را با دستگاه دمسنج (اسپیرومتر) اندازه میگیرند. نموداری که دم سنج از دم و بازدم های فرد رسم می کند، دم نگاره (اسپیروگرام) نامیده میشود .
نکته: تحلیل دم نگاره در تشخیص درست بیماری های ششی کاربرد دارد.
سایر اعمال دستگاه تنفس
تکلم
تکلم دو قسمت دارد:
1- تولید صدا،
تولید صدا زمانی رخ می دهد که هوای بازدم با تارهای صوتی برخورد می کند.
2- شکل دهی به صدا،
شکل دهی به صدا توسط بخش های دیگری مانند لب ها و دهان صورت می گیرد.
نکته: تارهای صوتی درون حنجره قرار دارند و حاصل چین خوردگی مخاط به شمت داخل هستند.
نکته: علاوه بر لب ها و دهان بخش های دیگری نیز شکل دهی به صدا را انجام می دهند.
سرفه و عطسه
در صورت ورود ذرات خارجی یا گازهای مضر یا نامطلوب به مجاری تنفس، واکنش های عطسه یا سرفه اتفاق می افتند.
سرفه: هوا با فشار از راه دهان همراه با مواد خارجی به بیرون رانده می شود.
عطسه: هوا با فشار از راه بینی و دهان همراه با مواد خارجی به بیرون رانده می شود.
نکته: عطسه و سرفه جزئی از سازوکار های دفاعی خط اول ایمنی بدن هستند.
نکته: عطسه و سرفه به صورت غیرارادی و انعکاس هستند.
نکته: در افرادی که دخانیات مصرف می کنند به علت از بین رفتن یاخته های مژکدار دستگاه تنفس(نه فقط مژک آنها!)، سرفه(نه عطسه!) راه موثرتری برای خروج ذرات است، این افراد به سرفههای مکرر دچارند.
تنظیم تنفس
سازوکار تنفس:
مرحله 1: مرکز تنفس در بصل النخاع پیام عصبی میفرستد به دیافراگم و ماهیچه های بین دنده ای خارجی.
مرحله2: با انقباض دیافراگم و ماهچه بین دنده ای خارجی دم آغاز می شود.
مرحله3: نایژک ها در اثر ورود هوا به درون مجاری تنفسی گشاد شده و گیرنده های حساس به کشش در دیواره آنها تحریک می شوند و به مرکز تنفس در پل مغزی پیام می فرستند.
مرحله4: مرکز تنفس در پل مغزی ، مرکز تنفس در بصل النخاع را مهار می کند و پیام انقباضی به دیافراگم و بین دنده ای های خارجی را قطع می شود.
مرحله 5: ماهیچه ها به استراحت می روند و شش ها به دلیل خاصیت کشسانی خود هوا را خارج می کنند و بازدم بدون نیاز به پیام عصبی انجام می شود.
بررسی شکل
نکته: مرکز تنفسی در بصل النخاع پایین تر از مرکز تنفسی پل مغزی قرار دارد.
نکته: مرکز تنفس در پل مغزی مدت زمان دم را تنظیم می کند.
نکته: پل مغزی برجسته تر از بصل النخاع است.
نکته: افزایش کربن دی اکسید و کاهش اکسیژن خون
از عوامل موثر در تنظیم تنفس هستند.
نکته: دو مرکز می شناسیم که می توانند مرکز تنفس در بصل النخاع را مهار کنند:
1- مرکز تنفس در پل مغزی
2- مرکز بلع در بصل النخاع(در فصل گوارش خواندیم)
بریم سراغ سه تست این بخش:
پاسخنامه کلیدی تست ها:
💥😎عضویت در کانال بله کانون برترها😎 💥
🟢درسنامه بخش هادی دستگاه تنفس🟢
🔴درسنامه بخش مبادله ای دستگاه تنفس🔴
