سلام کانونی های عزیز👋
در این مطلب قصد داریم به مبحث فرایند های تشکیل ادرار در کلیه آنها بپردازیم .
 | حسین سلیمانی رتبه 340 منطقه 1 کنکور تجربی 1404 پزشکی دانشگاه ایران |
🔴ویژگی های درسنامه🔴
1- درسنامه کامل به همراه نکات تستی
2- بررسی شکل های مهم کتاب
3-دارای سه تست شناسنامه دار
4-پاسخنامه کلیدی تست ها در انتهای مطلب
5-سوالات نهایی مبحث و پاسخنامه
ابتدا سوالات نهایی این مبحث رو بررسی میکنیم:
بریم سراغ درسنامه کامل این بخش😎
تراوش
تراوش نخستین مرحله تشکیل ادرار است.
در تراوش بخشی از خوناب در نتیجه فشار خون از کلافک خارج شده و به کپسول بومن وارد می شوند.
نکته: در تراوش مواد تنها بر اساس اندازه وارد نفرون می شوند و هیچ انتخاب دیگری صورت نمی گیرد.
نکته: در تراوش هم مواد مفید و هم مواد دفعی وارد نفرون می شوند.
نکته: برخلاف دیگر مراحل تشکیل ادرار تراوش تنها در نفرون انجام می شود.
ساختار هایی برای تراوش متناسب شده اند ، گروهی از این ساختار ها راه را برای تراوش باز کرده و گروه دیگر فشار خون را در کلافک افزایش می دهند تا فشار لازم برای تراوش (فشار تراوشی) تامین شود.
ساختار های متناسب با تراوش
الف) شبکه مویرگی اول یا گلومرول یا کلافک: این شبکه مویرگی از مویرگ های منفذدار تشکیل شده است، این نوع مویرگ در فصل 4 معرفی شده است.
نکته: مویرگ های منفذدار با غشاء پایه ضخیم و کامل خود نوعی فیلتراسیون بر اساس اندازه را باعث می شوند و مانع ورود مولکول های بزرگ مانند پروتئین ها ، لیپوپروتئین ها و ... به نفرون می شود.
نکته: بخش سلولی خون شامل گلبول های قرمز ، گلبول های سفید و پلاکت ها نمی توانند وارد نفرون شوند.
نکته: وجود پروتئین در ادرار نشانه اختلال است.
ب) اختلاف قطر سرخرگ آوران و وابران:
قطر سرخرگ وابران از سرخرگ آوران کمتر است ، این پدیده باعث افزایش فشار خون در گلومرول و تامین فشار تراوشی می شود.
ج) دیواره درونی کپسول بومن:
دیواره درونی کپسول بومن از سلول هایی به نام پودوسیت تشکیل شده ، این سلول ها رشته های کوتاه و پامانند فراوانی دارند.
پودوسیت ها با پاهای خود روی کلافک را می پوشانند ، شکاف های باریک و متعددی که در فواصل بین پاها وجود دارد شکاف های تراوشی نامیده می شوند و به خوبی امکان نفوذ مواد به دیواره درونی را فراهم می کنند.
این شکاف ها باعث افزایش فشار تراوشی نیز می شوند زیرا سطح تراوش را کاهش می دهند.
بررسی شکل:
✅ غشاء پایه دیواره خارجی کپسول بومن و دیواره لوله پیچ خورده نزدیک به هم اتصال دارند.
✅ هسته پودوسیت ها از هسته سنگفرشی های دیواره خارحی بزرگ تر است.
✅ غشاء پایه دیواره داخلی کپسول بومن با غشاء پایه گلومرول مشترک است.
✅ سرخرگ های آوران و وابران از یک نقطه به کپسول بومن وارد و خارج می شوند.
✅ هسته سلول های پودوسیت کشیده و بیضی شکل است برخلاف هسته سلول های دیواره لوله پیچ خورده نزدیک که گرد است.
مسیر مواد در تراوش
خوناب ← منفذ های کلافک ← غشاء پایه کامل و ضخیم کلافک ← شکاف تراوشی در دیواره درونی کپسول بومن ← درون کپسول بومن (درون نفرون) ← ورود به لوله پیچ خورده نزدیک
اثرات عوامل مختلف بر تراوش
اثر محیط بر تراوش متناسب با اثر محیط بر فشار خون و مطابقا فشار تراوشی است.
بازجذب
بازگشت مواد مفید از مواد تراوش یافته به خون شبکه مویرگی دورلوله ای بازجذب نام دارد.
در تراوش مواد مفید و مضر تنها با توجه به اندازه خود می توانند یا نمی توانند از خون خارج شوند.
بنابراین، در تراوش مواد مفیدی از خون خارج شده که بازگشت دوباره آنها به خون برای خفظ حیات ضروری می نماید.
✅ به محض ورود مواد به لوله پیچ خورده نزدیک و خروج آنها از کپسول بومن بازجذب آغاز می شود.
✅ بازجذب در تمامی بخش های نفرون انجام نمی شود، مانند کپسول بومن.
✅ بازجذب اغلب به صورت فعال و با مصرف انرژی و گاهی به صورت غیر فعال است. مثال های بازجذب فعال شامل بازجذب گلوکز و آمینواسید است. بازجذب آب نیز مثالی از بازجذب غیرفعال است که به صورت اسمز رخ می دهد.
✅ فشار اسمزی درون شبکه دورلوله ای از فشار اسمزی درون نفرون بیشتر است، باتوجه به اینکه آب طی اسمز بازجذب میشود.
ساختار متناسب با بازجذب
لوله پیچ خورده نزدیک دارای سلول های مکعبی دارای ریزپرزهای فراوان است.
ریزپرز ها سطح جذب را افزایش می دهند، به علت وجود این ریزپرز ها بیشتر بازجذب در این قسمت نفرون رخ می دهد.
🔴 با توجه به تعداد زیاد میتوکندری در سلول های مکعبی لوله پیچ خورده نزدیک و همچنین ریزپرزهای آن و وزیکول های سیتوپلاسمی فراوان ، میتوان نتیجه گرفت بیشتر بازجذب فعال در لوله پیچ خورده نزدیک انجام می شود.
🔴 سلول های دیواره هسته گرد و نزدیک غشاء پایه دارند.
🔴 میتوکندری ها همگی در یک سطح قرار ندارند اما بیشترشان در سمت غشاء پایه قرار دارند.
مسیر مواد در بازجذب
مسیر معمول بازجذب:
فضای درونی نفرون ← دیواره نفرون ← فضای بین سلولی ← دیواره شبکه مویرگی دوم ← خون
تاثیر عوامل مختلف بر بازجذب
گرما: بازجذب بیشتر
فعالیت ورزشی: بازجذب بیشتر
آلدوسترون و هورمون ضدادراری: بازجذب بیشتر
خوب است بدانید
سلول های دیواره نفرون در دیواره خود برای بازجذب آب نیاز دارند عبور آب را تسهیل کنند به این منظور کانال هایی پروتئینی به نام آکواپورین رو در غشاء خود قرار می دهند تا آب به مقدار بیشتر و آسان تر جا به جا شود.
این کانال ها در غشاء واکوئول های گیاهی نیز حضور دارد.
ترشح
در فرایند ترشح موادی که لازم است دفع شوند از مویرگ های دورلوله ای یا یاخته های دیواره نفرون به درون نفرون ترشح می شوند.
نکته: ترشح دقیقا در جهت خلاف بازجذب رخ می دهد.
نکته: در ترشح بعضی سموم، دارو ها و یون ها دفع می شوند.
نکته: ترشح در بیشتر موارد به صورت فعال و برخی موارد به صورت غیرفعال می باشد.
نکته: ترشح و بازجذب در تنظیم اسیدیته خون نقش بسیار مهمی دارند.
تنظیم PH خون
اگر خون اسیدی بشود و pH آن کاهش یابد، کلیه ها یون هیدروژن را ترشح می کنند.
اگر pH افزایش یابد و خون قلیایی شود، کلیه ها بی کربنات بیشتری دفع می کنند.
بدین ترتیب pH خون در محدوده ثابتی (7.35 تا 7.45) حفظ می شود که برای حیات انسان بسیار ضروری است.
بریم سراغ سه تست این بخش:
پاسخنامه کلیدی تست ها:
💥😎عضویت در کانال بله کانون برترها😎 💥
