هیدروکربن‌ها ترکیباتی هستند که فقط از دو عنصر کربن و هیدروژن ساخته شده‌اند. این ترکیبات ساده‌ترین گروه از ترکیبات آلی هستند و بسیاری از مواد دیگر از آنها ساخته می‌شوند.
هیدروکربن‌ها دو دسته اصلی دارند:
- سیرشده: فقط پیوند یگانه دارند؛ مانند آلکان‌ها.
- سیرنشده: پیوند دوگانه یا سه‌گانه دارند؛ مانند آلکن‌ها و آلکین‌ها.
نفت خام مخلوطی از هزاران هیدروکربن است که در پالایشگاه به مواد مفیدی مانند بنزین، گازوئیل، نفت سفید، روغن و قیر تبدیل می‌شود. به همین دلیل نفت را «طلای سیاه» می‌نامند. نفت امروزه مهم‌ترین منبع انرژی و مواد اولیهٔ صنایع پتروشیمی است.
آلکان‌ها ساده‌ترین هیدروکربن‌ها با فرمول عمومی CₙH₂ₙ₊₂ هستند. ویژگی‌های مهم آنها:
- فقط پیوند یگانه دارند و به همین دلیل کم‌واکنش‌اند.
- در آب حل نمی‌شوند، اما در حلال‌های آلی حل می‌شوند.
- با افزایش تعداد کربن، نقطهٔ جوش و ذوب آنها بالا می‌رود.
- آلکان‌های ۱ تا ۴ کربن گازی، ۵ تا ۱۷ کربن مایع و بیشتر از ۱۷ کربن جامد هستند.
- در واکنش‌های سوختن و جانشینی شرکت می‌کنند.
نامگذاری آلکان‌ها بر پایه قواعد IUPAC انجام می‌شود:
۱. بلندترین زنجیره کربنی را پیدا کنید.
2. زنجیره را طوری شماره‌گذاری کنید که شاخه‌ها کوچک‌ترین شماره را بگیرند.
3. شاخه‌ها را به ترتیب الفبا بنویسید و از پیشوندهای دی، تری و... برای شاخه‌های تکراری استفاده کنید.
۴. در پایان نام آلکان اصلی را با پسوند -ان بنویسید.
مثال: ترکیب CH₃–CH(CH₃)–CH₂–CH₃ را ۲-متیل‌بوتان می‌نامیم.
نتیجه: هیدروکربن‌ها پایه شیمی آلی هستند و نفت مهم‌ترین منبع آن‌هاست. آلکان‌ها ساده‌ترین هیدروکربن‌ها هستند و یادگیری نامگذاری آنها برای سایر ترکیبات آلی ضروری است. فایل ضمیمه مطالب مربوط به هیدروکربن ها و در بین آنها اشاره به آلکان ها کرده است.
📚📖•⊰─━━─•❈ •🧪• · |•⊰ ⃟ ⃟
مولف و مدرس شیمی .... دکتر جهانـ شاهیـ
