سلام کانونی های عزیز👋
در این مطلب قصد داریم به مبحث نفرون و گردش خون در کلیه آنها بپردازیم .
 | حسین سلیمانی رتبه 340 منطقه 1 کنکور تجربی 1404 پزشکی دانشگاه ایران |
🔴ویژگی های درسنامه🔴
1- درسنامه کامل به همراه نکات تستی
2- بررسی شکل های مهم کتاب
3-دارای سه تست شناسنامه دار
4-پاسخنامه کلیدی تست ها در انتهای مطلب
5-سوالات نهایی مبحث و پاسخنامه
ابتدا سوالات نهایی این مبحث رو بررسی میکنیم:
بریم سراغ درسنامه کامل این بخش😎
نفرون ها
نفرون ها واحد های تصفیه کننده خون در کلیه هستند و مراحل تشکیل ادرار شامل:
1) تراوش
2) بازجذب
3) ترشح
در آن انجام می شود.
نکته: هر کلیه حدود یک میلیون نفرون دارد.
نفرون چهار بخش دارد:
1- کپسول بومن
2- لوله پیچ خورده نزدیک
3- قوس هنله
4- لوله پیچ خورده دور
کپسول بومن
کپسول بومن ، ساختار قیفی شکل ابتدای نفرون است.
نکته: کلیه دو ساختار قیفی شکل دارد یکی لگنچه و دیگری کپسول بومن.
کپسول بومن دو دیواره از جنس بافت پوششی دارد ، دیواره درونی را سلول هایی بزرگ تر با پاهای وسیع ، کوتاه و شانه مانند تشکیل می دهند که گلومرول را در بر میگیرند و دیواره بیرونی را سنگفرشی تک لایه تشکیل می دهد.
نکته: از بیرون می توان غشاء پایه دیواره خارجی کپسول بومن را دید.
کپسول بومن محل انجام تراوش ، اولین مرحله از تشکیل ادرار، می باشد.
نکته: میتوان درون کپسول بومن گلوکز ، آمینو اسید و ... را مشاهده کرد.
کلافک یا گلومرول یا شبکه مویرگی اول درون کپسول بومن قرار دارد.
کپسول بومن جزو قسمت های لوله ای شکل نفرون نمی باشد.
لوله پیچ خورده نزدیک
لوله پیچ خورده نزدیک بلافاصله بعد از کپسول بومن قرار دارد و شروع بخش لوله ای نفرون است که در این بخش ها مراحل بازجذب و ترشح از مراحل تسکیل ادرار انجام می شوند.
نکته: در بخش های لوله ای شکل نفرون تراوش انجام می شود.
دیواره لوله پیچ خورده نزدیک:
دیواره آن از جنس بافت پوششی مکعبی تک لایه است، سلول های این بافت در لوله پیچ خورده نزدیک ریزپرز هایی را در سمت فضای درونی نفرون دارند.
نکته: بیشتر بازجذب در لوله پیچ خورده نزدیک رخ میدهد زیرا طویل تر و سلول های مکعبی آن ، ریزپرز دارند.
نکته: لوله پیچ خورده نزدیک ، نسبت به لوله پیچ خورده دور ، پیچ خوردگی بیشتری دارد.
قوس هنله
قوس هنله دیگر بخش لوله ای شکل نفرون که بعد از لوله پیچ خورده نزدیک قرار دارد و U شکل است.
قوس هنله چهار بخش دارد:
بخش نزولی قطور، بخش نزولی نازک، بخش صعودی نازک و بخش صعودی قطور،
هر کدام از این چهار بخش با توجه به ویژگی هایشان عملی مخصوص را برای تشکیل ادرار صورت میدهند.
جریان خون در رگ های هر طرف قوس هنله مخالف جریان مواد درون نفرون است ، در بخش بالارو قوس هنله ، جریان خون به سمت پایین و در بخش پایین رو نفرون جریان خون به سمت بالا است.
خون رگ های طرف بالارو قوس هنله روشن و خون اطراف بخش پایین رو تیره است.
نکته: پایین ترین قسمت قوس هنله در مجاورت عروق قرار ندارد.
لوله پیچ خورده دور
لوله پیچ خورده دور بخش دیگر نفرون است که به قوس هنله متصل است ، این لوله آخرین بخش نفرون است و نفرون را به مجرای جمع کننده ادرار متصل می کند.
نکته: مجرای جمع کننده ادرار جزی از نفرون نیست.
نکته: پیچ خوردگی لوله پیچ خورده دور از لوله پیچ خورده نزدیک کمتر است
موقعیت نفرون در کلیه
از بخش های نفرون، کپسول بومن و لوله های پیچ خورده دور و نزدیک در بخش قشری کلیه قرار دارند و قوس هنله در بخش هرم ها یا بخش مرکزی کلیه جای دارند.
نکته: تراوش تنها در بخش قشری دیده می شود.
نکته: بازجذب و ترشح در بخش قشری و بخش مرکزی کلیه دیده می شوند.
هر چه از قاعده هرم ها به سمت راس آنها حرکت می کنیم تراکم مجاری جمع کننده ادرار و قطر آنها بیشتر می شود.
شبکه مویرگی اول تنها در بخش قشری قرار دارد ولی شبکه مویرگی دوم هم در بخش قشری و هم در بخش مرکزی دیده می شود.
گردش خون در کلیه
این ترتیب رو یاد بگیرید بد نیست برای درک خیلی خوبه!
جریان خون در کلیه:
سرخرگ کلیوی ← سرخرگ بخشبخشی (سگمنتال) ← سرخرگ بین هرمی ← سرخرگ قوسی ← سرخرگ لوبولی (شعاعی) ← سرخرگ آوران ← گلومرول ← سرخرگ وابران ← شبکه دورلوله ای ← سیاهرگ لوبولی (شعاعی) ← سیاهرگ قوسی ← سیاهرگ بین هرمی ← سیاهرگ کلیوی
نکته: سرخرگ کلیوی قبل از ورود به کلیه منشعب می شود.
نکته: شبکه مویرگی اول یا گلومرول دو انتهای سرخرگی دارد.
نکته: بیشتر انشعابات رگ ها در بخش قشری قرار دارد.
گردش خون در نفرون
منشا ادرار از خون است.
بین نفرون ها و رگ های خونی ارتباطی تنگاتنگ برقرار است تا در تعامل با یکدیگر ترکیب ادرار را تعیین کنند.
دو شبکه مویرگی در ارتباط با نفرون وجود دارد ، شبکه مویرگی اول یا کلافک یا گلومرول ، درون کپسول بومن قرار دارد و تراوش از این شبکه اتفاق می افتد.
نکته: شبکه مویرگی اول، منفذ دار با غشا پایه کامل و ضخیم دارد. غشا پایه ضخیم و کامل جلوی خروج مولکول های بزرگ مانند پروتئین ها را از پلاسما در هنگام تراوش میگیرد.
نکته: شبکه مویرگی اول در اطراف کپسول بومن نیست ، درون آن قرار دارد، و توسط دیواره داخلی کپسول بومن پوشیده شده است.
نکته: تغذیه و اکسیژن رسانی بافت کلیه توسط همین شبکه ها صورت میگیرد.
ابتدا سرخرگ آوران وارد کپسول بومن شده و گلومرول را می سازد.
در این بخش تراوش رخ می دهد و بخشی از پلاسما به نفرون تراوش می یابد.
در تراوش مواد تنها بر اساس اندازه به از خون خارج می شوند و انتخاب دیگری صورت نمی گیرد، تراوش به صورت غیرفعال انجام می شود.
در مراحل بعدی تشکیل ادرار مواد مفید بازجذب شده و مواد دیگری به منظور حفظ هم ایستای در فرایندهای ترشح و بازجذب بین نفرون و خون تبادل می شود.
سپس سرخرگ وابران تشکیل شده و از سرخرگ وابران شبکه مویرگی دوم شکل میگیرد.
در ادامه پس از تبادل مواد با بخش های لوله ای شکل نفرون به انتهای سیاهرگی می رسد.
بررسی شکل گردش خون نفرون
✅ شبکه مویرگی دوم در کنار لوله های پیچ خورده و قوس هنله قرار دارد.
✅ به هر لوله جمع کننده ادرار چندین نفرون متصل می شود.
✅ شبکه مویرگی دور لوله ای در کنار بخش ضخیم بالارو قوس هنله به وابران می پیوندد.
✅ سرخرگ وابران قطر کمتری از سرخرگ آوران دارد.
✅ تراوش در شبکه مویرگی اول و بازجذب و ترشح از شبکه مویرگی دوم صورت میگیرد.
✅ بخشی از شبکه دورلوله ای که در مجاورت لوله های پیچ خورده هست دو انتهای سرخرگی دارد.
بریم سراغ سه تست این بخش:
پاسخنامه کلیدی تست ها:
💥😎عضویت در کانال بله کانون برترها😎 💥
