براي رسم ساختار لوئيس اتم ها مطابق الگوي زير عمل مي کنيم :
۱) ابتدا کل الکترون هاي ظرفيت اتم ها را محاسبه مي کنيم .
2) اتم مر کزي را در وسط نوشته و سابر اتم ها در اطراف آن مي چينيم.
نکته 1 : اتم مر کزي اتمي است که به تعداد کم تر در تر کيب وجود دارد.مثلاً در CH4 کربن اتم مر کزي است.
نکته 2) اگر در يک تر کيب دو اتم با تعداد برابر خضور داشته باشند اتم مر کزي اتمي است که بيش ترين تعداد اوربيتال هاي منفرد را داشته باشد به طور مثال در CHCl3 از بين کربن و هيدروژن کربن اتم مر کزي است چون کربن در حالت برانگيخته داراي 4 اربيتال منفرد و هيدروژن يک اوربيتال منفرد دارد .
(3 اتم مرکزي را در وسط نوشته و ساير اتم ها را در اطراف آن مي چينيم و بين آن هابا يک خط تيره که نشان جفت الکترون اشتراکي است ارتباط برقرار مي کنيم .
با قرار دادن جفت الکترون در اطراف نماد اتم ها ( به جز هيدروژن )آنها را اکتت مي کنيم .
4) اگر عده الکترون هاي به کار رفته در ساختمان ترکيب با عده کل الکترون هاي ظرفيت برابر باشد ،رسم ساختار لوئيس کامل است .در غير اين صورت با حذف يک الکترون از اتم مر کزي و حذف يک الکترون از يکي از اتم هاي در گير پيوند و برقراري پيوند بين تک الکترون هاي باقي مانده و ايجاد يک باند دو گانه و در صورت لزوم سه گانه اين توازن را برقرار مي کنيم.
نکته3) اگر دو اتم مرکزي مشابه در ساختار ترکيب باشد و تعداد اتم هايي که با آن در پيوند هستند زوج باشد اتم هاي مشابه را در پيوند با يکديگر گذاشته و اتم هاي ديگر را به طور يکنواخت و متقارن بين آن ها پخش مي کنيم .
نکته 4) اگر دو اتم مرکزي مشابه در ساختار ترکيب باشد و تعداد اتم هايي که با آن در پيوند هستند فرد باشد يکي از اتم هاي جانبي را بين اتم هاي مشابه گذاشته و اتم هاي ديگر را به طور يکنواخت و متقارن بين آن ها پخش مي کنيم.
نکته 5) در رسم ساختار اکسي اسيدها (اسيد هاي اکسيژن دار ) هيدروژن هاي اسيدي حتماً بايد در پيوند با اتم اکسيژن باشند زيرا در غير اين صورت نمي توانند به صورت يون H+ ترکيب را ترک کرده و به آن خاصيت اسيدي بدهند.
اسد فسفرو به فرمول H3PO3 با وجود آن که در ساختار خود 3 هيدروژن دارد ،ظرفيتش 2 است يعني يکي از هيدروزن هاي آن نمي تواند به شکل H+ مولکول را ترک کند. علت اين است که يکي از هيدروژن هاي آن در پيوند با فسفر است و قدرت الکترونگاتيوي فسفر به قدر کافي بالا نيست که اتم H را داراي آن چنان قطبيتي کند که اين اتم بتواند مولکول را به شکل يون H+ ترک کند .
مورد مشابه ديگر H3PO2 است که ظرفيت آن 1 است يعني فقط يکي از هيدروژن هاي آن در پيوند با اکسيژن و دوتاي ديگر در پيوند با اتم مرکزي است.
نکته 6) در مولکول هايي که اتم مرکزي آنها Be و B و Al است اتم مرکزي اکتت نمي شود براي رسم ساختار اين اتم ها نمي توان الگوي فوق را به کار برد و بايد از طريق جفت کردن الکترون هاي منفرد ساختار آن ها را رسم کرد .
مثلا در BH3 :
اتم مر کزي يعني B در لايه والانس خود 3 در حالت برانگيخته 3 اربيتال منفرد داردکه هر کدام را با يکي از الکترون هاي H مزدوج مي کند.
نکته 7) هر آرايش اکتتي( 8تايي ) پايداري است ولي هر آرايش پايداري اکتت نيست و آرايش هاي4 تايي و 6تايي و 10تايي و12تايي هم مي توانند پايدار باشند.
BeF2 : 4تايي
BH3 : 6تايي
PCl5 : 10 تايي
SF6 : 12 تايي
نويسنده : فريبا خوش سير