در بخش قبلی در خصوص روشهایی که میتوان کودکان را به کتابخوانی ترغیب کرد مطالبی عنوان شد. در این بخش نیز به دو روش ساده و قدرتمند دیگر اشاره خواهیم کرد.
زمانی برای خواندن!
افرادی که بیشتر میخوانند، بهتر میخوانند. درواقع هیچ عامل دیگری –نه کیفیت تحصیلات و نه سابقه خانوادگی و حتی توانایی تلفظ- بهاندازه زمانی که هر فرد صرف خواندن کرده است بر کیفیت مطالعه تأثیرگذار نیست. چنین رابطهای در تحقیقات متعددی ثابت شده است و مختص هیچ گروه سنیای نیست. ولی به نظر میرسد این روزها کودکان کمتر از گذشته زمان برای خواندن دارند. تحقیقی که در سال 2013 در آمریکا صورت گرفت نشان داد که معلمها بیشتر از گذشته برای دانشآموزان تکلیف تعیین میکنند و بهطور متوسط از نیم ساعت در روز برای دانشآموزان ابتدایی گرفته تا 3 ساعت در روز برای دبیرستانیها صرف انجام تکالیف مدرسه میشود. همچنین دانشآموزان بیشتر از گذشته در کلاسهای فوقبرنامه شرکت میکنند و بعضی از آنها کار هم میکنند. تلویزیون، شبکههای اجتماعی و بازیهای رایانهای هم اندک زمان آزاد آنها را پر میکند و تعجبی ندارد که دانشآموزان امروزی زمانی برای مطالعه آزاد نداشته باشند.
در مدرسه چطور؟ آیا آنها در مدرسه زمان برای مطالعه دارند؟ متأسفانه خیر. در سالیان اخیر تعداد آزمونهای استاندارد و آموزشهای مختص آنها افزایش یافته است و زمان مطالعه در مدرسه قربانی آن شده است. خانم هیلبرت که محققی به نام در زمینه مطالعه است تخمین زده که کودکان ابتدایی روزانه کمتر از 18 دقیقه را به مطالعه عمیق (برخلاف خواندن و پاسخ دادن به سؤالها و انجام تکالیف) اختصاص میدهند. این زمان نیز بهندرت صرف خواندن متونی میشود که خود دانشآموزان انتخاب کردهاند و به آن علاقه دارند. با بالاتر رفتن مقطع تحصیلی، زمان کلاسها بیشتر صرف صحبتهای یکطرفه معلم و خلاصهبرداری شاگردان میشود و احتمالاً همین 18 دقیقه هم در این پایهها کمتر شود. شاید دلیل این زمان اندک، تصور سیاست آفرینان آموزشی از بیفایده بودن مطالعه مستقل باشد، چون در این نوع مطالعه، کسی «آموزش» نمیبیند. البته تحقیقات متعددی خلاف این باور را ثابت کردهاند و نشان دادهاند که مطالعه مستقل تأثیر شگفتی بر انگیزه و یادگیری کودکان دارد.
شاید بهعنوان پدر و مادری دلسوز بخواهید با محدود کردن زمان کار با گوشی و رایانه باعث شوید فرزندتان بیشتر مطالعه کند ولی راه دیگری وجود دارد که دردسر کمتری خواهد داشت. بهتر است زمان خواب فرزندتان را نیم ساعت بیشتر از حد لازم اعلام کنید و زمانی که او به این تصمیم اعتراض کند و از شما بخواهد که دیرتر به رختخواب برود، به او بگویید: «باشد اشکالی ندارد کمی بیشتر بیدار بمانی و مطالعه کنی.» با این روش فرزندتان فکر میکند از شما امتیاز گرفته است و شما نیز او را ترغیب کردهاید که بیشتر مطالعه کند. فقط مطمئن شوید که گوشیاش در دسترسش نباشد.
اگر به دنبال افزایش زمان مطالعه در مدرسه هستید بهتر است سری به سایت www.sdkrashen.com بزنید. این سایت متعلق به استاد برجسته دانشگاه کالیفرنیای جنوبی است که مدت زیادی را صرف تحقیق در این زمینه کرده است.
با آنها همراه شوید!
چه معلم باشید و چه پدر و مادر، بهترین راه برای کمک به کتابخوان کردن فرزندتان همراهی با او در مطالعه است؛ یعنی با آنها کتاب بخوانید و راجع به کتابها با آنها حرف بزنید. انسانها موجوداتی اجتماعی هستند؛ ما برای انجام کارهایی که ما را به افرادی که برایشان اهمیت قائلیم نزدیکتر میکند انگیزه زیادی داریم. شواهد زیادی در مورد خوانش مشترک والد-فرزند وجود دارد که باعث افزایش انگیزه کودکان برای مطالعه میشود؛ همان قصه خواندن قبل از خواب که نسلهای زیادی است انجامش میدهیم.
مورد دیگری که کمتر شناخته شده است، صحبت کردن با پدر و مادر در خصوص کتابها است که طی کودکی و نوجوانی تأثیر زیادی بر فرزندان دارد. کودکانی که والدینشان برایشان کتاب میخوانند، به آنها کتاب پیشنهاد میکنند و برای تولد و مناسبتهای دیگر، کتاب به آنها هدیه میدهند انگیزه بیشتری برای مطالعه از خود نشان میدهند و بیشتر کتاب میخوانند. کتابخوانهای راهنمایی و دبیرستانی نیز معمولاً والدینی دارند که برای لذت مطالعه میکنند.
معلمان نیز در این زمینه نقشی اساسی ایفا میکنند. خانم گمبرل که فردی خبره در زمینه مطالعه است عنوان میکند معلمان نیز اگر تجربیات خود را در زمینه خواندن با دانشآموزانشان در میان بگذارند و توصیف کنند که مطالعه چطور زندگیشان را پربارتر کرده است، میتوانند الگوی مناسبی برای آنها باشند. تحقیقی که در سال 1998 انجام شده نشان داد که دانشآموزان پایه دوم میتوانستند تشخیص دهند که معلمشان از خواندن لذت میبرد یا خیر و با آوردن مصداقهایی عینی آن را ثابت میکردند. در تحقیق دیگری، دانشآموزان کلاس چهارمی بهدفعات معلم خود را بهعنوان فردی که کتابهای موردعلاقهشان را به آنها معرفی کرده بود نام بردند و اغلب او را دلیل علاقه خود به مطالعه میدانستند. بلند خوانی معلمها برای دانشآموزان در تمام سنین، بر انگیزه خواندن، درک و خواندن انتقادی مؤثر است.
کلام آخر اینکه مطالعه زمانی که عملی مشترک باشد جذابتر و پرفایدهتر است. پسر بهتر است برای خواندن با فرزندان یا دانشآموزانتان وقت بگذارید. مطمئن شوید آنها ببینند که شما کتاب میخوانید و راجع به آنچه خواندهاید و آنچه خواندهاند باهم صحبت کنید. این یکی از بهترین سرمایهگذاریهایی است که میتوانید برایشان انجام دهید.
منبع:
https://www.psychologytoday.com/us/blog/reading-minds/201602/give-them-reading-part-2