گفت و گو با نرگس زارع قهرمان پیوستگی دوازدهم تجربی

مصاحبه دانش‌آموز کانون

نرگس زارع

نام و نام خانوادگی: نرگس زارع

پایه تحصیلی: دوازدهم تجربی

شهر و استان: تهران

میانگین تراز: ۵۵۰۰

سال‌های حضور در کانون: ۱ سال

تعداد آزمون‌های شرکت‌کرده: ۳

 مصاحبه گر: خانم اعظم معصومی

از نقش اولیای خود در مسیر تحصیلی و موفقیتتان بگویید. خانواده در دوران امتحانات نهایی و تابستان چه کمکی به شما کردند؟

خانواده‌ام در مسیر تحصیلی خیلی حمایتم کردند و همیشه سعی کردند شرایط مناسبی برای درس خواندن داشته باشم. مخصوصاً در دوران امتحانات نهایی، بیشتر از نظر روحی و ایجاد آرامش کمکم می‌کردند و سعی می‌کردند دغدغه‌های دیگرم کمتر شود تا بتوانم با تمرکز بیشتری روی درس‌ها و امتحاناتم کار کنم. برای من خیلی مهم بود که در این دوران احساس آرامش داشته باشم و خانواده‌ام با حمایت و همراهی خودشان کمک می‌کردند که فشار و استرس کمتری داشته باشم. در تابستان هم زمانی که برای مطالعه برنامه داشتم، تا جایی که می‌توانستند از برنامه‌ام حمایت می‌کردند و کمک می‌کردند بتوانم برنامه‌ای را که برای خودم در نظر گرفته‌ام ادامه بدهم. علاوه بر فراهم کردن شرایط مناسب، از نظر روحی هم همیشه به من انگیزه می‌دادند که ادامه بدهم و اگر در بعضی روزها خسته یا بی‌انگیزه می‌شدم، باعث می‌شدند دوباره به برنامه‌ام برگردم. در مجموع، حمایت خانواده هم از نظر ایجاد آرامش و هم از نظر همراهی و انگیزه دادن، برای من بسیار مهم بود و کمک کرد بتوانم مسیر تحصیلی‌ام را با تمرکز بیشتری ادامه بدهم.

امتحانات نهایی یازدهم را چگونه پشت سر گذاشتید؟ برای آماده‌شدن برای امتحانات چه برنامه‌ای داشتید؟

امتحانات نهایی یازدهم برایم تجربه مهمی بود، چون برای اولین بار جدی‌تر با امتحانات نهایی و اهمیت معدل روبه‌رو شدم و متوجه شدم که باید برای این امتحانات از قبل آمادگی داشته باشم. برای آماده شدن سعی کردم درس‌ها را فقط شب امتحان نخوانم و از قبل مطالعه و مرور داشته باشم. تلاش کردم مطالب را در طول زمان مطالعه کنم تا در روزهای نزدیک امتحان مجبور نباشم حجم زیادی از درس‌ها را یک‌باره بخوانم. در کنار مطالعه کتاب درسی، حل نمونه‌سؤال‌های امتحانی هم کمک زیادی کرد تا با نوع سؤالات و نحوه پاسخ دادن آشنا شوم. وقتی نمونه‌سؤال حل می‌کردم، بهتر متوجه می‌شدم که کدام قسمت‌های درس را به خوبی یاد گرفته‌ام و در کدام بخش‌ها هنوز نیاز به مطالعه و تمرین بیشتری دارم. همچنین حل نمونه‌سؤال باعث شد با فضای امتحان و شیوه طرح سؤال بیشتر آشنا شوم و بدانم هنگام پاسخ دادن به سؤالات تشریحی باید چه نکاتی را رعایت کنم. به همین دلیل سعی کردم در کنار مطالعه کتاب درسی، حتماً زمان مشخصی را هم برای حل نمونه‌سؤال‌ها اختصاص بدهم تا آمادگی‌ام فقط به مطالعه مطالب محدود نباشد.

از نتیجه امتحانات نهایی یازدهم خود راضی بودید؟ اگر بخواهید به تجربه امسال نگاه کنید، چه کاری را درست انجام دادید و چه کاری را برای سال آینده متفاوت انجام می‌دهید؟

در مجموع از نتیجه امتحاناتم راضی بودم، ولی فکر می‌کنم می‌توانستم با برنامه‌ریزی دقیق‌تر نتیجه بهتری بگیرم. یکی از کارهای درست من این بود که برای امتحانات وقت گذاشتم و نمونه‌سؤال حل کردم. این کار باعث شد هم مطالب را بهتر مرور کنم و هم با شکل سؤالات امتحانی آشنایی بیشتری پیدا کنم. از طرف دیگر، تجربه امسال به من نشان داد که اگر مطالعه و مرور با نظم بیشتری انجام شود، می‌توان نتیجه بهتری گرفت و فشار روزهای نزدیک امتحان را هم کمتر کرد. برای سال آینده می‌خواهم مطالعه‌ام را منظم‌تر کنم و مرور درس‌ها را به روزهای آخر موکول نکنم. اگر مطالب را از قبل مطالعه و مرور کرده باشم، در روزهای نزدیک امتحان فرصت بیشتری برای جمع‌بندی، حل نمونه‌سؤال و برطرف کردن نقاط ضعف خواهم داشت. هدفم این است که سال آینده با آمادگی بیشتری سر جلسه امتحان حاضر شوم و بتوانم نتیجه‌ای بهتر از امسال به دست بیاورم.

در دوران امتحانات نهایی، مطالعه‌ی تشریحی را چگونه مدیریت می‌کردید؟ از چه منابعی استفاده می‌کردید و حل نمونه‌سؤال‌ها چه نقشی در برنامه شما داشت؟

در دوران امتحانات بیشتر تمرکزم روی کتاب درسی و مطالعه تشریحی بود. سعی می‌کردم مطالب را دقیق بخوانم و مفاهیم را به‌خوبی متوجه شوم و فقط به یک مطالعه سریع و سطحی اکتفا نکنم. بعد از مطالعه، نمونه‌سؤال‌های سال‌های قبل را حل می‌کردم تا بتوانم میزان یادگیری خودم را بهتر ارزیابی کنم. حل سؤال باعث می‌شد متوجه شوم کدام قسمت‌ها را خوب یاد نگرفته‌ام و دوباره همان مباحث را مرور کنم. گاهی ممکن بود هنگام خواندن درس احساس کنم مطلب را کاملاً یاد گرفته‌ام، اما زمانی که سؤال حل می‌کردم متوجه می‌شدم هنوز در بعضی قسمت‌ها مشکل دارم. به همین دلیل حل نمونه‌سؤال برایم اهمیت زیادی داشت و کمک می‌کرد مطالعه‌ام هدفمندتر شود. به نظرم برای امتحان نهایی فقط خواندن درس کافی نیست و باید نوشتن پاسخ تشریحی را هم تمرین کرد، چون ممکن است دانش‌آموز مطلب را بداند اما نتواند آن را به شکل مناسب و کامل در پاسخ تشریحی بنویسد. بنابراین در کنار مطالعه دقیق کتاب، حل نمونه‌سؤال و تمرین پاسخ‌گویی تشریحی را هم جدی می‌گرفتم.

برای آزمون‌های تابستان چه برنامه‌ای داشتید؟ چطور بین درس‌های یازدهم و مباحث دوازدهم تعادل برقرار کردید؟

در تابستان سعی کردم بین درس‌های یازدهم و مباحث دوازدهم تعادل داشته باشم و هر دو بخش را در برنامه‌ام در نظر بگیرم. بعضی از مباحث یازدهم را که احساس می‌کردم نیاز به مرور بیشتری دارند دوباره مطالعه کردم تا مطالبی که قبلاً خوانده بودم فراموش نشوند و تسلطم روی آن‌ها بیشتر شود. در کنار آن، برای آشنایی با درس‌های دوازدهم هم مطالعه داشتم و سعی کردم قبل از شروع سال تحصیلی با بخشی از مباحث جدید آشنا شوم. آزمون‌های تابستان کانون کمک کرد برنامه‌ام منظم‌تر باشد و بدانم در هر بازه باید روی چه مباحثی تمرکز کنم. وقتی برای آزمون هدف مشخصی داشتم، مطالعه‌ام هم جهت مشخص‌تری پیدا می‌کرد و کمتر دچار پراکندگی می‌شدم. به این ترتیب، هم فرصت مرور مطالب یازدهم را داشتم و هم می‌توانستم برای ورود به پایه دوازدهم آماده‌تر شوم.

در تابستان چه کارهایی برای درس خواندن و آماده‌شدن برای پایه دوازدهم انجام دادید؟ چه مباحثی را مطالعه یا مرور کردید؟

در تابستان سعی کردم هم درس‌های سال قبل را فراموش نکنم و هم برای ورود به دوازدهم آماده شوم. قسمت‌هایی از درس‌های یازدهم را که در آن‌ها ضعف بیشتری داشتم یا احساس می‌کردم نیاز به مرور دارند دوباره مطالعه کردم تا نقاط ضعفم کمتر شود و مطالب قبلی برایم تثبیت شوند. در کنار مرور مباحث یازدهم، بعضی از مباحث دوازدهم را هم پیش‌خوانی کردم تا با مطالب جدید آشنایی اولیه داشته باشم و شروع سال تحصیلی برایم راحت‌تر باشد. همچنین سعی کردم در تابستان عادت مطالعه منظم‌تری پیدا کنم و زمان مشخصی را به درس خواندن اختصاص بدهم. برایم مهم بود که تابستان فقط به مطالعه مطالب جدید محدود نشود و در کنار آن، نظم مطالعه و عادت‌های درست درسی هم شکل بگیرد. به نظرم داشتن این نظم باعث می‌شود با شروع سال تحصیلی فشار کمتری داشته باشم و بتوانم برنامه درسی مدرسه و مطالعه شخصی را بهتر مدیریت کنم.

برای جمع‌بندی مطالبی که در تابستان مطالعه کردید چه برنامه‌ای داشتید؟ آزمون‌ها و تحلیل آن‌ها چه کمکی به جمع‌بندی شما کرد؟

برای جمع‌بندی بیشتر از آزمون‌ها و تحلیل آن‌ها استفاده کردم. بعد از هر آزمون بررسی می‌کردم که کدام سؤال‌ها را اشتباه جواب داده‌ام و کدام سؤال‌ها را اصلاً نتوانسته‌ام پاسخ بدهم. بررسی این سؤال‌ها کمک می‌کرد نقاط ضعفم را بهتر بشناسم و متوجه شوم در چه مباحثی هنوز تسلط کافی ندارم. وقتی یک سؤال را اشتباه پاسخ می‌دادم، سعی می‌کردم دلیل اشتباه را پیدا کنم و ببینم مشکل از ندانستن مطلب بوده، بی‌دقتی بوده یا به اندازه کافی تمرین نکرده‌ام. سؤال‌های نزده هم برایم اهمیت داشتند، چون ممکن بود نشان دهند که در یک مبحث هنوز به تسلط کافی نرسیده‌ام. این روند باعث می‌شد برای ادامه مسیر بهتر بدانم روی چه مباحثی باید بیشتر کار کنم و زمان مطالعه‌ام را هدفمندتر اختصاص بدهم. به نظرم تحلیل آزمون تقریباً به اندازه خود آزمون اهمیت دارد، چون آزمون فقط وضعیت فعلی را نشان می‌دهد، اما تحلیل آن کمک می‌کند بفهمیم برای بهتر شدن باید چه کاری انجام دهیم.

روش شما برای تحلیل آزمون چگونه است؟ بعد از هر آزمون بیشتر روی کدام بخش‌ها تمرکز می‌کنید؛ پاسخ‌های غلط، نزده‌ها، یا مباحثی که هنوز تسلط کافی ندارید؟

بعد از هر آزمون ابتدا سؤال‌های غلط و نزده را بررسی می‌کنم و سعی می‌کنم دلیل اشتباهم را پیدا کنم. برای من مهم است که فقط بدانم یک سؤال را اشتباه زده‌ام، بلکه باید متوجه شوم چرا این اتفاق افتاده است. بعضی وقت‌ها مشکل از بی‌دقتی است و در این حالت سعی می‌کنم دلیل بی‌دقتی را پیدا کنم تا دوباره تکرار نشود. بعضی وقت‌ها هم متوجه می‌شوم که یک مبحث را به اندازه کافی بلد نیستم و در این شرایط باید دوباره آن مبحث را مطالعه و تمرین کنم. علاوه بر سؤال‌های غلط و نزده، سؤال‌هایی را که درست جواب داده‌ام ولی با شک یا زمان زیادی حل کرده‌ام هم بررسی می‌کنم. چون ممکن است پاسخ نهایی درست باشد، اما هنوز تسلط کافی روی آن مبحث نداشته باشم و در آزمون بعدی نتوانم همان سؤال را سریع و مطمئن حل کنم. بنابراین سعی می‌کنم در تحلیل آزمون فقط به نتیجه ظاهری سؤال‌ها توجه نکنم و کیفیت پاسخ دادن خودم را هم بررسی کنم تا نقاط ضعف واقعی‌ام مشخص شود.

در تابستان چه کاری را انجام دادید که احساس می‌کنید بیشترین تأثیر را در پیشرفت شما داشت؟

فکر می‌کنم مهم‌ترین کاری که در تابستان انجام دادم این بود که سعی کردم مطالعه‌ام را منظم‌تر کنم و فقط به زیاد بودن ساعت مطالعه فکر نکنم. برایم مهم‌تر بود که مطالعه‌ای که انجام می‌دهم استمرار داشته باشد و بتوانم برنامه‌ای را که برای خودم تعیین کرده‌ام به‌طور منظم ادامه بدهم. شرکت در آزمون‌ها و بعد تحلیل کردن آن‌ها هم کمک زیادی به من کرد، چون باعث شد بیشتر متوجه نقاط ضعف و قوت خودم شوم. وقتی بعد از هر آزمون عملکردم را بررسی می‌کردم، بهتر می‌توانستم بفهمم در چه درس‌ها و مباحثی شرایط بهتری دارم و در کدام قسمت‌ها نیاز به تلاش بیشتری دارم. این شناخت باعث شد فقط بر اساس احساس خودم درباره وضعیت درسی‌ام قضاوت نکنم و اطلاعات دقیق‌تری از عملکردم داشته باشم. در نتیجه، برای شروع دوازدهم دید بهتری نسبت به وضعیت درسی خودم پیدا کردم و می‌دانستم باید روی چه قسمت‌هایی بیشتر تمرکز کنم.

با شروع پایه دوازدهم، برنامه شما برای ادامه مسیر تحصیلی چیست؟ چه هدفی برای معدل نهایی و آزمون‌های کانون دارید؟

در دوازدهم می‌خواهم برنامه منظم‌تری داشته باشم و از همان ابتدای سال درس‌ها را جدی دنبال کنم. هدفم این است که معدل نهایی خوبی به دست بیاورم و در آزمون‌های کانون هم نسبت به سال قبل پیشرفت کنم. برای رسیدن به این هدف می‌خواهم مطالعه و مرور درس‌ها را از همان ابتدا جدی بگیرم و اجازه ندهم مطالب روی هم جمع شوند. بیشتر از اینکه فقط به یک عدد مشخص فکر کنم، می‌خواهم روند تراز و عملکردم صعودی باشد و در هر مرحله نسبت به قبل پیشرفت داشته باشم. همچنین می‌خواهم بعد از هر آزمون عملکردم را بررسی کنم و نقاط ضعفم را پیدا کنم تا بتوانم برای آزمون بعدی آن‌ها را برطرف کنم. برای من مهم است که روند پیشرفتم ادامه‌دار باشد و هر آزمون فرصتی باشد برای اینکه بفهمم در چه قسمت‌هایی بهتر شده‌ام و در چه قسمت‌هایی هنوز نیاز به تلاش بیشتری دارم.

با توجه به اهمیت امتحانات نهایی و آزمون‌های تستی، قصد دارید در سال دوازدهم چگونه بین مطالعه تشریحی و تستی تعادل برقرار کنید؟

با توجه به اهمیت امتحانات نهایی و آزمون‌های تستی، فکر می‌کنم باید از همان ابتدا هر دو نوع مطالعه را در برنامه داشته باشم و هیچ‌کدام را به زمان خاصی از سال موکول نکنم. برای درس‌های مدرسه و امتحانات، مطالعه دقیق کتاب درسی و تمرین تشریحی را انجام می‌دهم تا برای امتحانات نهایی آمادگی کافی داشته باشم. در کنار آن، برای مباحثی که خوانده‌ام تست هم کار می‌کنم تا مهارت تست‌زنی و سرعت پاسخ‌گویی‌ام هم تقویت شود. سعی می‌کنم این دو نوع مطالعه را جدا از هم نبینم، چون مطالعه یک مبحث می‌تواند هم برای آمادگی تشریحی و هم برای آمادگی تستی مورد استفاده قرار بگیرد. به این شکل می‌توانم همزمان با یادگیری دقیق مطالب، با حل تست و تمرین تشریحی میزان تسلطم را بررسی کنم. هدفم این است که از همان ابتدای سال تعادل مناسبی بین این دو ایجاد کنم و اجازه ندهم یکی از آن‌ها به دلیل تمرکز بیش از حد روی دیگری کنار گذاشته شود.

برای آزمون‌ها و مطالعه در تابستان و سال تحصیلی از کدام منابع کانون استفاده کردید؟ هرکدام چه کمکی به شما کردند؟

از آزمون‌های کانون برای اینکه یک برنامه مشخص داشته باشم و خودم را در شرایط آزمون قرار بدهم استفاده کردم. داشتن آزمون‌های مشخص باعث می‌شد بدانم در هر بازه زمانی باید چه مباحثی را مطالعه کنم و مطالعه‌ام پراکنده و بدون هدف نباشد. همچنین آزمون‌ها این امکان را به من می‌دادند که بعد از مطالعه، میزان آمادگی و یادگیری خودم را در شرایط آزمون بررسی کنم. کارنامه آزمون‌ها هم برایم مفید بود، چون می‌توانستم عملکردم را بررسی کنم و متوجه شوم در چه درس‌هایی نیاز به تلاش بیشتری دارم. وقتی نتیجه آزمون را بررسی می‌کردم، می‌توانستم نقاط ضعف و قوت خودم را بهتر بشناسم و برای آزمون بعدی برنامه دقیق‌تری داشته باشم. به نظرم داشتن یک برنامه مشخص باعث می‌شود مطالعه منظم‌تر و هدفمندتر باشد و بهتر بتوانم روند پیشرفت خودم را دنبال کنم.

کدام بخش از سایت کانون بیشترین کاربرد را برای شما دارد و در تابستان یا دوران امتحانات چگونه از آن استفاده کردید؟

بیشتر از سایت کانون برای دیدن کارنامه و بررسی نتیجه آزمون‌ها استفاده می‌کنم. بعد از آزمون می‌توانم نتیجه درس‌ها و عملکردم را ببینم و متوجه شوم در چه مباحثی اشتباه بیشتری داشته‌ام. این موضوع کمک می‌کند فقط به تراز نهایی توجه نکنم و عملکردم را جزئی‌تر بررسی کنم. برای من مهم است که بدانم نتیجه‌ای که در آزمون گرفته‌ام دقیقاً به چه دلیل به دست آمده و در کدام درس‌ها یا مباحث نیاز به کار بیشتری دارم. بررسی کارنامه باعث می‌شود بعد از هر آزمون اطلاعات بیشتری درباره عملکرد خودم داشته باشم و بتوانم بر اساس آن برای مطالعه و آزمون بعدی تصمیم بگیرم. به این ترتیب، سایت کانون فقط برای دیدن یک نتیجه نهایی برایم کاربرد ندارد، بلکه اطلاعات آن می‌تواند در شناخت نقاط ضعف و قوت و ادامه مسیر مطالعه هم کمک‌کننده باشد.

نقطه قوت شما در درس‌های اختصاصی کدام است؟ روش مطالعه شما برای این درس چیست و برای حفظ این نقطه قوت در پایه دوازدهم چه برنامه‌ای دارید؟

در بین درس‌های اختصاصی، احساس می‌کنم در زیست‌شناسی نقطه قوت بیشتری دارم. برای مطالعه زیست بیشتر سعی می‌کنم کتاب درسی را با دقت بخوانم و ارتباط بین مطالب مختلف را متوجه شوم. برایم مهم است که مطالب را جدا از هم مطالعه نکنم و ارتباط بین قسمت‌های مختلف درس را درک کنم. بعد از مطالعه، تست می‌زنم تا بتوانم میزان تسلطم را بررسی کنم و مطالبی را که خوانده‌ام در قالب سؤال هم تمرین کنم. برای حفظ این نقطه قوت در دوازدهم هم می‌خواهم مطالعه زیست را پیوسته ادامه بدهم و اجازه ندهم مطالب روی هم جمع شوند. فکر می‌کنم استمرار در مطالعه باعث می‌شود هم مطالب بهتر در ذهنم بمانند و هم در زمان‌های نزدیک به آزمون یا امتحان با حجم زیادی از مطالب جمع‌شده مواجه نشوم. بنابراین قصد دارم در پایه دوازدهم هم همین روند مطالعه دقیق، توجه به ارتباط مطالب و تست‌زنی را ادامه بدهم.

در کدام درس یا مبحث احساس می‌کنید هنوز نیاز به پیشرفت دارید؟ برای جبران این نقطه ضعف در سال دوازدهم چه برنامه‌ای دارید؟

یکی از قسمت‌هایی که نیاز دارم بیشتر روی آن کار کنم، شیمی و بعضی مباحث محاسباتی است. گاهی در این مباحث به خاطر کمبود تمرین یا بی‌دقتی اشتباه می‌کنم و احساس می‌کنم برای رسیدن به تسلط بیشتر باید تمرین بیشتری داشته باشم. برای دوازدهم می‌خواهم بعد از یادگیری هر مبحث، تست بیشتری کار کنم تا هم با انواع سؤال‌ها بیشتر آشنا شوم و هم سرعت و دقتم در حل مسائل بهتر شود. همچنین می‌خواهم سؤال‌های غلط و نزده‌ام را دوباره بررسی کنم تا دلیل اشتباهاتم را پیدا کنم و فقط از کنار آن‌ها عبور نکنم. اگر یک سؤال را به دلیل ضعف علمی اشتباه کرده باشم، باید دوباره آن مبحث را مرور و تمرین کنم و اگر اشتباه به دلیل بی‌دقتی باشد، باید هنگام حل سؤال بیشتر به این موضوع توجه کنم. هدفم این است که با تمرین و بررسی مداوم، به‌مرور تسلطم در شیمی و مباحث محاسباتی بیشتر شود.

بر اساس کارنامه‌های مدرسه و آزمون‌های کانون، روند پیشرفت خودتان را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ مهم‌ترین تغییری که در عملکردتان ایجاد شده چیست؟

با توجه به کارنامه‌های مدرسه و آزمون‌های کانون، احساس می‌کنم نسبت به گذشته شناخت بیشتری از وضعیت درسی خودم پیدا کرده‌ام. قبلاً بیشتر فقط به نتیجه نهایی توجه می‌کردم و شاید کمتر بررسی می‌کردم که دلیل به دست آمدن آن نتیجه چه بوده است. اما الان سعی می‌کنم بعد از هر آزمون عملکردم را دقیق‌تر بررسی کنم و بفهمم چه عواملی باعث شده‌اند نتیجه‌ای که گرفته‌ام به دست بیاید. مهم‌ترین تغییری که در خودم می‌بینم این است که بعد از آزمون بیشتر به تحلیل و پیدا کردن نقاط ضعفم توجه می‌کنم. سعی می‌کنم بفهمم کدام سؤال‌ها را به دلیل بی‌دقتی، کدام‌ها را به دلیل ضعف علمی و کدام‌ها را به دلیل نداشتن تسلط کافی از دست داده‌ام. این نگاه باعث شده کارنامه را فقط به عنوان یک نتیجه نهایی نبینم، بلکه از اطلاعات آن برای شناخت بهتر وضعیت درسی خودم استفاده کنم. به نظرم همین تغییر در نوع نگاه به کارنامه و آزمون باعث شده مسیر پیشرفتم هدفمندتر شود.

اگر بخواهید تجربه‌ی امتحانات نهایی یازدهم و تابستان را با دانش‌آموزی که الان در پایه یازدهم است به اشتراک بگذارید، چه توصیه‌ای برای او دارید؟

توصیه‌ای که به دانش‌آموزان یازدهم دارم این است که امتحانات نهایی را به روزهای آخر موکول نکنند و از همان ابتدا درس‌ها را جدی بگیرند. بهتر است مطالعه درس‌ها در طول سال به‌صورت منظم انجام شود و دانش‌آموز اجازه ندهد حجم زیادی از مطالب برای روزهای نزدیک امتحان باقی بماند. همچنین توصیه می‌کنم در کنار مطالعه کتاب درسی، نمونه‌سؤال و تمرین تشریحی هم حل کنند تا هم با نحوه طرح سؤال آشنا شوند و هم بفهمند کدام مباحث را هنوز به‌خوبی یاد نگرفته‌اند. در تابستان هم بهتر است فقط درس‌های جدید نخوانند و مطالب یازدهم را هم مرور کنند تا مطالب قبلی فراموش نشوند و در کنار آن برای ورود به دوازدهم هم آمادگی پیدا کنند. به نظرم مهم‌تر از زیاد درس خواندن، داشتن یک برنامه منظم و ادامه دادن آن است؛ حتی اگر بعضی روزها مطالعه خیلی زیادی نداشته باشند. مهم این است که برنامه را رها نکنند و دوباره به مسیر برگردند. همچنین بهتر است از آزمون‌ها فقط برای گرفتن یک نتیجه یا تراز استفاده نکنند، بلکه از آن‌ها برای شناخت نقاط ضعفشان کمک بگیرند. اگر بعد از هر آزمون اشتباهات و نقاط ضعف بررسی شوند، می‌توان از هر آزمون برای بهتر شدن در آزمون بعدی استفاده کرد. در مجموع، استمرار، داشتن برنامه منظم، جدی گرفتن امتحانات نهایی، مرور مطالب پایه و استفاده درست از آزمون‌ها می‌تواند کمک زیادی به دانش‌آموزان یازدهم در ادامه مسیر تحصیلی‌شان کند.