کانونی عزیز سلام!
در این مطلب مرور کاملی بر فصل نهم زیست یازدهم(پاسخ گیاهان به محرک ها) به همراه سوالات نهایی و تست های کنکور خواهیم داشت. از این فصل به طور متوسط حداقل 1 تست در کنکور طرح میشود .در امتحان نهایی یازدهم هم بین 2 تا 3 نمره از این فصل طرح میشود، بنابراین از اهمیت بسیاری برخوردار است. امیدوارم این مطلب در فهم این مبحث برای شما کمک کننده باشد.
ویژگی های درسنامه
1- درسنامه کامل به همراه نکات تستی
2- نمونه سوالات امتحان نهایی مبحث
3-پاسخ کاملا تشریحی تست ها در انتهای مطلب
4-جداول جمعبندی بخش های مختلف درس
5-جداول زمان بندی و تشریح دقیق شکل های کتاب
  | مولف: رتبه 74 منطقه یک کنکور تجربی 1402 دانشجوی رشته پزشکی دانشگاه تهران |
در ابتدا به بررسی سوالات نهایی این مبحث در سال های 1405 و 1404 میپردازیم!
آزمایش داروین و پسرش
u1) طبق آزمایش های داروین و پسرش، اثبات شد که زمانی که نور به نوک دانه رست برخورد می کند می تواند سبب خم شدن آن به سمت نور یک جانبه شود، اما زمانی که نوک آن توسط پوشش مات پوشیده شود، علی رغم برخورد نور یک جانبه به آن، خم شدن اتفاق نمی افتد.
u2) توجه داشته باشید در حضور تابش نور همه جانبه به ساقۀ گیاه، واکنش خم شدن را شاهد نیستیم؛ چراکه یاخته ها در دو سمت ساقه به میزان برابری رشد می کنند. از طرفی، اگر پوشش مات در بخش میانی ساقه قرار بگیرد، با برخورد نور به ساقه، رشد آن به سمت نور رخ می دهد؛ چراکه هم چنان نور می تواند به نوک دانه رست برخورد کند و به دلیل تفاوت رشد یاخته ها در دو سمت ساقه، خم شدن رخ می دهد.
u 3) داروین و پسرش تا آن زمان نمی دانستند عامل خم شدن ساقۀ گیاه به سمت نور، نوعی ترکیب شیمیایی به نام اکسین است. دانشمندان بعدی با تحقیقات بیشتر دریافتند که اکسین سبب خم شدن ساقۀ گیاه به سمت منبع نور میشود و این خم شدن، زمانی رخ می دهد که اکسین از سمت رو به نور در نوک دانه رست به سمت سایۀ آن،جابه جا شود. (تجمع بیشتر اکسین در سمت سایه نسبت به سمت رو به نور) که این مسئله سبب می شود که رشد طولی یاخته ها در بخشی که اکسین بیشتری دارد، بیشتر از بخش مقابل آن باشد، چراکه هورمون اکسین نوعی محرک رشد است و سبب رشد بیشتر یاخته ها می شود. در ادامه چون یاخته های سمت سایه طویل تر از سمت رو به نور هستند، خم شدن ساقه رخ می دهد.
uبرای خم شدن دانه رست به سمت نور، لازم است نور به طور یک طرفه به نوک دانه رست تابانده شود. در واقع نور یک طرفه باعث تفاوت میزان اکسین در دو سوی دانه رست می شود (سمت سایه نسبت به سمت رو به نور، اکسین بیشتری دارد) و همین تفاوت، سبب تفاوت در رشد یاخته ها در دو طرف دانه رست و در نتیجه، خم شدن آن می شوند. در حضور نور همه جانبه، تفاوت میزان اکسین و در نتیجه تفاوت میزان رشد وجود نخواهد داشت و رشد به صورت مستقیم رخ می دهد.
جمع بندی هورمون های گیاهی
۱ - هورمون گیاهی و رشد سلول: سیتوکینین و جیبرلین( عامل تقسیم یاخته ای) + اکسین و جیبرلین (عامل رشد طولی یاخته (افزایش اندازه سلول) )
۲ - هورمون گیاهی و میوه: اکسین ها و جیبرلین ها( در تشکیل میوۀ درشت و بدون دانه) + اتیلن (در رسیدگی و ریزش میوه ها)
3- هورمون های مؤثر در اندام زایی در فن کشت بافت: اکسین و سیتوکینین
۴- هورمون های مؤثر در چیرگی رأسی: اکسین، اتیلن و سیتوکینین
۵ - هورمون های جلوگیری کننده از رشد جوانه های جانبی: اکسین + اتیلن و آبسیزیک اسید
۶- هورمون های گیاهی با توانایی تحریک تولید آنزیم های تجزیه کننده: جیبرلین + اتیلن
7.هورمون هایی که بعد از آسیب دیدن گیاه ترشح میشوند: اتیلن
8.هورمون های گیاهی و برگ :اتیلن با تولید آنزیم تجزیه کننده در قاعده دمبرگ -->.ریزش برگ / سیتوکینین با تحریک تقسیم یاخته ای و ایجاد یاخته های جدید --> تازه ماندن برگ
بررسی شکل: ریزش برگ
u1) هورمون های گیاهی در ریزش برگ نقش دارند؛ در صورتی که در محل دمبرگ میزان اتیلن نسبت به اکسین زیاد شود، گروهی از یاخته های دمبرگ آنزیم های تجزیه کننده دیواره را تولید می کنند.
u2) این آنزیم ها، در قاعده دمبرگ و در محل اتصال آن به شاخه، سبب تجزیۀ یاخته ها می شوند (تشکیل لایۀ جداکننده در دمبرگ).
u3) به تدریج، به علت فعالیت آنزیم های تجزیه کننده، یاخته ها به تدریج از هم جدا می شوند و از بین می روند
u4) یاخته هایی از شاخه (نه برگ و دمبرگ) که در محل اتصال به دمبرگ قرار دارند چوب پنبه ای می شوند. این چوب پنبه ای شدن می تواند در سراسر این بخش رخ دهد.
*ساختار برگ: دو لپه پهنک + دمبرگ در تک لپه ای ها دمبرگ وجود ندارد
*محل ریزش برگ :قاعده دمبرگ در محل اتصال به شاخه
*ترتیب تخریب بافت ها:ابتدا روپوست ←سپس پوست( آوندها معمولاً مستقیم تخریب نمیشوند. )
*تغییرات شاخه بعد از ریزش:چوب پنبه ای شدن یاخته های محل اتصال ← ایجاد لایه محافظ
*نکته: لایه جدا کننده زودتر از لایه محافظ تشکیل میشود
*گره: محل اتصال برگ به ساقه؛ دارای جوانه جانبی
*ویژگی دمبرگ: آوند چوبی بیشتر از آبکش؛ پوست ضخیم ترین بخش؛ روپوست نازک ترین بخش
*رگبرگ: شامل آوندها + غلاف آوندی اطراف آنها
دفاع در گیاهان
نکات
#برگ گیاه حساس، خود از چندین برگچه تشکیل شده است.
#اکسین طی چیرگی رأسی، فقط مانع رشد جوانه های جانبی می شود ولی مانع رشد جوانه های رأسی نمی شود، پس هم چنان رشد طولی گیاه ادامه پیدا می کند، اما آبسیزیک اسید در شرایط نامساعد محیطی تولید و ترشح می شود و مانع رشد همۀ جوانه های گیاه می شود.
#نسبت اکسین به سایر هورمون ها در وقوع فرایندهای مختلفی در یاخته نقش دارد:
1) اگر در جوانۀ جانبی اکسین زیاد باشد سبب افزایش تولید اتیلن و کاهش سیتوکینین در این بخش می شود که نتیجۀ آن می شود چیرگی رأسی؛ حالا اگر اکسین در این بخش کم باشد، همۀ این ها برعکس می شود.
2) اگر در قاعده دمبرگ اکسین کم و اتیلن زیاد باشد، ریزش برگ رخ می دهد.
3) طی تولیدمثل رویشی بیشتر بودن اکسین نسبت به سیتوکینین سبب ریشه زایی و کم تربودن اکسین و بیشتربودن سیتوکینین سبب تحریک ساقه زایی می شود.
برای دسترسی به درسنامه کامل و تمام نکات این فصل فایل ضمیمه را دانلود کنید
تست های کنکور مبحث
پاسخنامه تشریحی در فایل ضمیمه قابل مشاهده است!!
ویدیو تحلیل تست های این مطلب
