سلام دوستان!
در این درسنامه کلیدی ترین نکات که در پاسخگویی به تست ها نیاز است آورده شده؛ پس پیشنهاد میکنیم ابتدا کتاب درسی را مطالعه بفرمایید و سپس نکاتی که گفتیم را در کتابتان هایلایت کنید. فایل pdf را نیز در آخر دانلود کنید :)
به نام خدا
درس 4 و 5 و 6 جامعه شناسی دهم
تهیه کننده : مهشید روزه دار
درس چهارم
اجزا و لایه های جهان اجتماعی
حتما یادتان می آید که در درس قبل گفتیم که برای شناخت بهتر جهان اجتماعی آن را با عوامل مختلفی مثل موجود زنده مقایسه می کنیم. و به این نکته هم اشاره کردیم که در مقایسه ، تفاوت و شباهت هر دو مهم هستند.
* در ابتدای این درس هم بحث مقایسه با علم تشریح را داریم ...
اندازه و دامنه
پدیده های اجتماعی اجزای جهان اجتماعی هستند. به این ترتیب طیف وسیعی از پدیده ها داریم که برخی خرد و برخی کلان هستند.
یه نکته ای تو پرانتز بگم بهتون، ببینید این بخش هم میتونه جز مباحث تست محور باشه که البته چندین سوال در کنکور را هم به خودش اختصاص داده. باید توجه کنید که همه این اجزا و لایه ها نسبتی هستند؛ یعنی اگر مثال به شما بگویند مدرسه خرد است یا کلان شما باید ببینید نسبت به چه این را از ما میخواهند. مثال در نسبت با آموزش و پرورش خرد است، اما در نسبت با کلاس کلان است! ابعاد ذهنی و عینی مهم ترین نکته این بخش این است که بدانید همه پدیده های اجتماعی هویت معنایی و ذهنی دارند؛ در نتیجه هیچ پدیده ای کاملا عینی نیست.کتاب به این نکته مستقیما اشاره نکرده اما دانستن آن در حل تست ها بسیار موثر است.
اگر از شما بپرسند کدام بعد پدیده ها مهم تر است چه جوابی می دهید؟
بله ... بعد ذهنی؛ همان که اکثرا به آن توجه نمی شود و به همین دلیل هم استعداد ها خوب رشد نمیکند و ارزش واقعی آنچه پر اهمیت است شناخته نمی شود.
لایه های جهان اجتماعی :
1 .سطحی : شامل هنجار ها و نماد ها؛ این بخش امکان تغییر بیشتری دارد و نقش حیاتی و اساسی ندارد.
2 .عمیق و بنیادین : شامل ارزش ها و عقاید ؛ امکان تغییر کمتر است اما بسیار تعیین کننده هستند.
چند کلید واژه مهم که قاطی نکنید :
عمیق ترین لایه های جهان اجتماعی : عقاید و ارزش ها
عمیق ترین لایه جهان اجتماعی : عقاید کلان که بر ارزش ها تاثیر می گذارند.
عمیق ترین پدیده های اجتماعی : باور و اعتقاد انسان ها نسبت به اصل جهان ، جایگاه انسان در آن و تفسیرشان از مرگ و زندگی
نهاد ها
1 .هنگام در نظر گرفتن اجزا و لایه های جهان اجتماعی در ارتباط با یکدیگر به وجود می آید.
2 .مجموعه ای عقاید ، ارزش ها ، هنجار ها و نماد ها برای رفع نیاز های معینی از افراد و جهان اجتماعی
3 .هر نهادی شامل شیوه های قابل قبول تامین بعضی از نیاز های افراد و متقابال شیوه های غیر قابل قبول را طرد میکند.
مهم ترین نهاد ها : خانواده - تعلیم و تربیت - سیاست - اقتصاد
* جدول مربوط به مثال های حوزه تعلیم و تربیت را به دقت مطالعه کنید.
درس پنجم جهان های اجتماعی
* اول یه کم منطقی حرف بزنیم ؛ بدانید که تفاوت بین شیر و آهو از نوع تفاوت های ذاتی است. اما تفاوت انواع شیر ها با هم یا مثال تفاوت انواع آهو ها با هم از نوع تفاوت های عرضی است .
دو راه برای درک وجود جهان های اجتماعی متفاوت هست :
1 .توجه کردن به جهان اجتماعی که هم اینک در نقاط دیگر جهان هستند. 2 .رجوع به تاریخ گذشته خود
وظیفه جامعه شناسان : مطالعه جوامع صنعتی و شهری پیشرفته
وظیفه مردم شناسان : مطالعه جوامع ساده و ابتدایی
مهم ترین انتقاد ها به خود مداری فرهنگ غرب و تصور ساده جامعه شناسان از سایر فرهنگ های دیگر : توسط مردم شناسان
فطرت = فقط برای انسان
غریزه = مشترک بین موجودات
ترتیب زیر بسیار مهم است : انسان ها در هر موقعیتی که قرار می گیرند، ابتدا آن موقعیت را برای خود تعریف می کنند و به آن معنا می دهند و سپس در آن موقعیت دست به عمل می زنند.
عوامل موثر در پیدایش جهان اجتماعی
1 .تنوع آگاهی و معرفت 2 .تنوع اراده و اختیار
تغییرات جهان اجتماعی
1 .سطحی : در هنجار ها و نماد ها ، درون جهان اجتماعی رخ می دهد و در آن پذیرفته می شود.
2 .عمیق : در عقاید و ارزش ها ، میان جهان های اجتماعی رخ می دهد و باعث تبدیل شدن جهان اجتماعی به جهان دیگری می شود.
* به تفاوت لایه های جهان اسلام و جهان شبه جزیره عربستان در دوران جاهلیت توجه کنید.
دو نوع نگاه نسبت به جهان های اجتماعی : 1 .خطی : (ضرب المثل همه راه ها به رم ختم می شوند ) و نظریه استعمار به این بخش بر می گردد.
* نظر جامعه شناسان در اینجا مهم است + پاورقی کتاب که نام عده ای جامعه شناسان را برده و نظر دور کیم و تقسیم بندی او بسیار مهم هستند.
2 .عرضی : این مورد نظر مردم شناسان است. وجود روابط متقابل و حفظ هویت و تنوع از مهم ترین نکات این بخش است.
درس ششم پیامد های جهان اجتماعی
سهم مردگان در ساختن جهان اجتماعی بیشتر از سهم زندگان است = سهم ما در ساختن جهان آیندگان بیشتر از آنهاست.
شعر ملک الشعرا بهار نیز با مفهوم باال قرابت دارد.
ساختن جهان اجتماعی جدید نیازمند پیدایش و گسترش آگاهی و اراده نوین است.
آیا قطعا جهان جدید شکل می گیرد؟ خیر ممکن است جهان موجود مانع از بسط آن بشود.
هر جهان اجتماعی تا زمانی که از طریق مشارکت اجتماعی افراد پا بر جاست،پیامد های آن نیز باقی است. با تغییر جهان اجتماعی موجود و برداشته شدن الزام هایش = ایجاد جهان اجتماعی جدید و الزام های جدید
فرصت و محدودیت ها = حقوق و تکالیف = دو روی یک سکه اند
هر جهان اجتماعی نیز براساس عقاید و ارزش های خود، افق ها و ظرفیت های جدیدی برای انسان فراهم می کند و ممکن است ظرفیت ها و توانمندی های دیگر بشر را نادیده بگیرد. جهان های اجتماعی مختلف را می توان براساس آرمان ها و ارزش های آنها و نیز فرصت ها و محدودیت هایی که به دنبال می آورند، ارزیابی کرد.
کدام جهان اجتماعی مانع شکوفایی فطرت آدمی است : اساطیری
رابطه میان نظم و آزادی : دو سویه
یکی از آرمان های اصیل انسانی : عدالت
جهان متجدد = غرب بعد از رنسانس = غرب 400 سال اخیر
جهان های اجتماعی بر اساس فرهنگ : دنیوی و معنوی
دنیوی = سکولار = خرج تمام ظرفیت ها و استعداد های انسان در خدمت دنیا
معنوی = شامل توحیدی و اساطیری
اساطیری حاصل انحراف از فرهنگ توحیدی
* نگاه هر یک از این فرهنگ ها در نسبت با طبیعت بسیار مهم است.
* نظریات ماکس وبر درباره فرصت و محدودیت های جهان متجدد را به خوبی یاد بگیرید. این مطلب بسیار بسیار مهم است.
بیت (قوت افرنگ از علم و فن است از همین آتش چراغش روشن است) با به کارگیری علم تجربی قرابت دارد.
(در نگاهش آدمی آب و گل است کاروان زندگی بی منزل است) با طرد عناصر معنوی یا همان تقدس زدایی قرابت دارد.
جهان اجتماعی فقط روش تجربی را علم میداند ولی روش های فرا تجربی یعنی عقلانی و وحیانی را علم نمی داند.
* فیلم سینمایی عصر جدید تصویری از انسان مدرن نشان می دهد که مربوط به ویژگی قفس آهنین جهان متجدد است.
موفق باشید.
برای ارتباط بیشتر با برترها و رزرو پشتیبان ویژه، پیج اینستاگرام و کانال تلگرام کانون برترها را دنبال کنید.همچنین می توانید با شماره 0218451 داخلی 3123 تماس بگیرید.
| پیج اینستاگرام | کانال تلگرام کانون برترها |
 |  |
