زیست شناسی یازدهم: فصل اول - هما پرتوانداز

این مطلب شامل درسنامه با 5 تست چالشی از کتاب سه سطحی زیست پایه، فصل اول زیست یازدهم میباشد.

در قسمت ضمیمه فایل درسنامه به همراه پاسخ تشریحی سوالات قرار داده شده است.

این مطلب توسط هما پرتوانداز تهیه شده است.

* گروه برترهای کانون *

اختلاف پتانسیل دو سوی غشا، به صورت اختلاف پتانسیل درون یاخته نسبت به بیرون یاخته مطرح می‌شود.

وقتی یاخته فعالیت عصبی ندارد (حالت آرامش)، در دو سوی غشای آن اختلاف پتانسیلی در حدود 70- میلی ولت برقرار است. این اختلاف پتانسیل را پتانسیل آرامش می‌نامند.

در حالت آرامش مقدار یون‌های سدیم در بیرون غشای یاخته‌های عصبی زنده از داخل آن بیشتر است و در مقابل، مقدار یون‌های پتاسیم درون یاخته از بیرون آن بیشتر است. درغشای یاخته‌های عصبی، مولکول‌های پروتئینی وجود دارند که به عبور یون‌های سدیم و پتاسیم از غشا کمک می‌کنند.

یکی از این پروتئین‌ها کانال‌های نشتی هستند که یون‌ها می‌توانند به روش انتشار تسهیل شده از آنها عبور کنند. از راه این کانال‌ها یون‌های پتاسیم خارج و یون‌های سدیم به درون یاخته عصبی وارد می‌شوند. تعداد یون‌های پتاسیم خروجی بیشتر از یون‌های سدیم ورودی است، زیرا غشا به این یون، نفوذ پذیری بیشتری دارد.

پمپ سدیم پتاسیم، یکی دیگر از این پروتئین‌ها است. در هربار فعالیت این پمپ، سه یون سدیم از یاخته عصبی خارج و دو یون پتاسیم وارد آن می‌شوند. این پمپ از انرژی مولکول ATP استفاده می‌کند.

نکته: هم در پتانسیل عمل و هم در پتانسیل آرامش، ورود و خروج یون‌های سدیم و پتاسیم به یاخته‌های عصبی دیده می‌شود.

.......................................................................... منبع: سه‌سطحی زیست، 22/4/97

397- در دندریت یک نورون تحریک نشده، در حالت آرامش …

1) اختلاف پتانسیل دو سوی غشاء omv می‌باشد.

2) یون‌های +Na از طریق کانال‌های نشتی از یاخته خارج می‌شوند.

3) نسبت به پایان پتانسیل عمل، در زمان تحریک، پمپ سدیم – پتاسیم انرژی زیستی کمتری مصرف می‌کند.

4) اختلاف پتانسیل دو سوی غشاء به صورت اختلاف پتانسیل بیرون یاخته نسبت به درون یاخته مطرح می‌شود.

بخش خودمختار دستگاه عصبی محیطی,کار ماهیچه‌های صاف، ماهیچه قلب و غده‌ها را به صورت ناآگاهانه تنظیم می‌کند و همیشه فعال است. این دستگاه از دو بخش هم حس (سمپاتیک) و پادهم حس (پاراسمپاتیک) تشکیل شده است که معمولاً برخلاف یکدیگر کار می‌کنند تا فعالیت‌های حیاتی بدن را در شرایط مختلف تنظیم کنند. فعالیت بخش پادهم حس، باعث برقراری حالت آرامش در بدن می‌شود. در این حالت، فشارخون کاهش یافته، ضربان قلب کم می‌شود. بخش هم حس هنگام هیجان بر بخش پادهم حس غلبه دارد و بدن را در حالت آماده‌باش نگه می‌دارد.

نکته: یاخته‌های عصبی برای انجام کارهای خود، چه کارهای مهاری و چه تحریکی، پتانسیل الکتریکی خود را در غشا تغییر می‌دهند.

.......................................................................... منبع: سه‌سطحی زیست، 6/12/95

409- همه رشته‌های عصبی که به دستگاه عصبی خودمختار تعلق دارند، می‌توانند …

1) حالت آرامش را در بدن برقرار نمایند.

2) تحت شرایطی، پتانسیل الکتریکی غشای خود را تغییر دهند.

3) توسط نوعی سلول‌های غیرعصبی، عایق‌بندی شوند.

4) پیام‌های عصبی را از جسم سلولی تا انتهای خود هدایت کنند.