نکات مشاوره ای مبحث «تصور و تصدیق» منطق دهم
یکی از مباحث سوال خیز و چالش برانگیز در درس منطق مربوط به مبحث «تصور و تصدیق، تعریف و استدلال»است که دانش آموزان اغلب به علت ظاهر ساده آن با پیچیدن یک نسخه کلی از کنار آن عبور می کنند و در نهایت در دام طراحان سوال می افتند.
در مبحث تصور و تصدیق، وجود حکم و قضاوت مطرح میشود به این صورت که می گوییم اگر عبارتی حکم و قضاوت داشت آن عبارت تصور، و در غیر این صورت تصدیق است.
اما معیار وجود داشتن یا نداشتن این حکم و قضاوت چیست؟
دانش آموزان اغلب به غلط برای تشخیص حکم و قضاوت نسخه می پیچند و «طولانی بودن یک عبارت» یا «داشتن و نداشتن فعل» را دلیل بر وجود حکم و قضاوت می دانند.
بگذارید موضوع را کمی شفاف تر بیان کنیم به مثال های زیر توجه کنید:
-کشور ایران
-کشور سربلند ایران
-کشور مقتدر، سربلند و پرشکوه ایران
-کشور مقتدر، سربلند و پرشکوه ایران که هشت سال درگیر جنگ با کشور عراق بود.
-کشور مقتدر، سربلند و پرشکوه ایران که هشت سال درگیر جنگ با کشور عراق بود اما شکست را نپذیرفت.
شاید عجیب به نظر برسد اما همه این عبارات تصور هستند ضمن داشتن فعل و طولانی بودن!!!
هیچ حکم و قضاوتی در آن ها دیده نمیشود، حتی در آخرین عبارت هم هیچ حکم و قضاوتی وجود ندارد زیرا لفظ «که» مارا منتظر حکم گذاشته است
(کشوری با این اوصاف و ویزگی ها..........) و هنوز جمله ما کامل نیست و واقعیتی بیان نشده و صرفا کشوری با این اوصاف و مشخصات به ذهن
می آید نه حکم و قضاوتی در مورد آن.
در نتیجه داشتن فعل یا طولانی بودن عبارت، معیار درستی برای تشخیص تصور یا تصور یا تصدیق بودن یک عبارت نیست.
مثال تستی:
چه تعداد از عبارات زیر تصور هستند؟
-دوش از مسجد سوی میخانه آمد پیر ما
-دی پیر می فروش که ذکرش یه یاد باد
-آنکه از سنبل او غالیه تابی دارد
-هر که شد محرم دل
-عشقبازی و جوانی و شراب لعل یار
۱) ۱ ۲) ۳ ۳) ۲ ۴) ۴
پاسخ : گزینه ۴
همانطور که گفتیم باید در عبارت حکم و قضاوت وجود داشته باشد تا بتوانیم نام تصدیق بر آن بگذاریم که فقط عبارت اول شامل این موضوع میشود در
سه عبارت بعدی لفظ «که» مارا منتظر باقی جمله گذاشته است و در عبارت آخر هم فقط مفهومی را به ذهن آورده ایم.
نویسنده:کوثر دستورانی، رتبه ۹ منطقه ۳ کنکور۹۷
دانشجوی رشته روان شناسی دانشگاه تهران
ما را در اینستاگرام مقطع دهم و یازدهم انسانی دنبال کنید.