متن زیر را یک بار با دقّت بخوانید. متنها همه برگرفته از کتاب درسی فارسی سال هفتم است.
در شکوهمندی این تمدّن عظیم، ادبا و عرفای فراوانی از جمله ملّاصدرا و ابوریحان نقش فراوانی داشتهاند. این آیین و قانون متعلّق به همهی افراد بشر است و تکلّم به هیچ زبانی، مانع فهم آن نیست.
حالا بدون آنکه دوباره به متن نگاه کنید، آن را برای خودتان تعریف کنید. چه میزان از متن یادتان مانده است؟
اینکه چه میزان از متن به یاد شما میماند، نشاندهندهی دقّت شما و حافظهی کوتاه مدّت شماست. این ویژگیها، فقط با تمرین تقویت میشود. بیشترِ کسانی هم که در درس املا دچار ضعف هستند، دقّت کمی دارند. حال چه طور میتوانیم دقّت خود را برای فهم شکل درست املای کلمات بیشتر کنیم؟
۱. از کسی بخواهید متن زیر را برای شما بخواند و شما املا بنویسید.
رئیسجمهور وقت، فرد منظّمی بود و این خصلت را حتّی دم در صحن حرم حضرت معصومه نیز از دست نداده بود. ایشان غیبت نمیکرد و دروغ نمیگفت و خود را موظّف میدانست برای خیر و صلاح همه تلاش کند.
املای تقریری یعنی کسی متنی را بخواند و شما بنویسید. تلاش کنید با واژههای دشوار کتاب، جملههای جدید بسازید. این کار به درک معنا و کاربرد درست جملهها هم کمک میکند.
۲. در متن زیر، زیر کلماتی که به نظرتان املای مهمی دارند و ممکن است کسی آنها را اشتباه بنویسد، خط بکشید.
شبی در محفلی مرد پارهدوزی ا پیر عجوزی چنین میگفت که خمیری چون حریر در حمّام به دستش رسید که معطّر بود و دلپذیر و همچون عبیر. گل میگفت در گذر عمر، کمال همنشین در او اثر کرده است.
یک راه همین است، زیر کلماتی که املای دشواری دارند خط بکشید و از هر کدام از آنها، چند بار بنویسید.
۳. در متن زیر، دور املای درست کلمهها خط بکشید.
وقتی امام نامهی محبّتآمیز کودکان را(قراعت / قرائت) کرد، گفت: «کاش شما مرا (نصیهت / نصیحت / نسیهت) میکردید که (محتاج / مهتاج) آنم. به (وظایف / وضایف) اسلامی عمل کنید، وقت را (قنیمت / غنیمت) بشمارید، به معلّمهایتان احترام (بگذارید / بگزارید) و برای سلامت و (سعادت / صعادت) و (طرقّی / ترقّی) خود بکوشید.»
یکی از کارها هم همین است، چنین متنهایی را میتوانید در درس املای کتاب مجموعه سؤالات امتحانی بیابید.
۴. متن زیر را نیز با واژههای درست کامل کنید.
ایشان که از فرزندان (صاله / صالح) انقلاب بود، در تلاوت قرآن و (مشائره / مشاعره)، (حافظه / هافظه)ی خوب خود را نشان میداد.
از همخانوادهها کمک بگیرید. مثلاً در متن بالا، برای واژههای «صالح»، «مشاعره» و «حافظه»، میتوان همخانوادههای «صلاح»، «شعر» و «حفظ» را به یاد آورد که ما را در درستنویسی، یاری میکند.
۵. کلمههای زیر را هم ببینید.
1- نحو احسن 2- معانی لطیف 3- مظاهر فرهنگ 4- فیلسوف و مورّخ 5- صمیمت و اخلاص 6- پیشوایی و مقتدایی 7- نبی و وصی 8- عهد و پیمان 9- تکالیف تعیینشده 10- تحسین و تشویق
از کلمهها هم غافل نشوید. کلمهها میتوانند از متن درسها، روانخوانیها، شعرها یا تمرینها باشد.
اگر متن را خوب خوانده باشید، هم روشهای املانویسی را مرور کردهاید و هم آماده شدهاید برای آزمونی از درس املا، از درسهای نه، ده و یازده.
موفّق باشید.