به نام خداوند جان و خرد / کزين برتر انديشه برنگذرد
دوستان خوبم با توجه به اينکه مبحث اين آزمون دورهي مباحث آزمونهاي قبل است و فقط درس (5) جزء مباحث جديد است شما ميتوانيد خلاصهي درسهاي قبل را از آزمونهاي قبلي ملاحظه کنيد و در اين قسمت خلاصه و گزيده نکات مربوط به درس (5) را مطالعه کنيد.
از طرفي شما ميتوانيد جهت آمادگي و آشنايي با سؤالهاي امتحاني، از کتاب دوسالانه استفاده کنيد.
اعلال در فعل ناقص مجرد:
در صرف ماضي ناقص اگر عينالفعل مفتوح باشد، در صيغهي اول اعلال به قلب (قلب به الف) و در صيغههاي 3،4،5 اعلال به حذف دارد، ولي اگر عينالفعل مکسور باشد، فقط در صيغهي سوم اعلال به حذف دارد و در ساير صيغهها اعلالي وجود ندارد.
دَعَوَ←دعا (قلب) / دَعووا ← دَعوا (حذف) / دَعَوَت ← دَعَت (حذف) / دَعَوَتا ← دَعَتا (حذف) / خَشِيوا ← خَشوا(حذف)
در فعل مضارع ناقص هميشه در صيغههاي 3 ،9، 10 اعلال به حذف وجود دارد و اگر مضارع ناقص بر وزنهاي «يَفْعِلُ» و «يَفْعُلُ» باشد، در صيغههاي بدون ضماير بارز (1،4،7،13،14) اعلال به اسکان و در صورتيکه مضارع بر وزن «يَفْعَلُ» باشد، در 5 صيغهي مذکور اعلال به قلب (قلب به الف) صورت ميگيرد.
يَدعُوُ ← يَدعُو (اسکان) / يَدعُوونَ ← يَدعونَ(حذف) / تَدعُوونَ ← تَدعونَ (حذف) / تَدعُوينَ ← تَدعينَ (حذف) / يَخشَيُ ← يَخشَي(قلب)
هرگاه فعل مضارع ناقص مجزوم شود،در صيغههاي بدون ضماير بارز(1،4،7،13،14)حرف علّه به دليل التقاي ساکنين حذف ميگردد و در امر نيز در اولين صيغه حرف علّه حذف خواهد شد.
يَرضَي← لمَ يَرضَ (مجزوم به حذف حرف علّه) / تَرضَي ← اِرضَ (مبني بر حذف حرف علّه)
مشاورهي اين آزمون را با يک لطيفه به پايان ميبريم:
«سأل المعلم الطالب: ما الفرق بين اللام الشمسية و اللام القمرية؟
الطالب: اللام الشمسية تلفظ في النهار و اللام القمرية تلفظ في الليل!»
«و من الله توفيق»