از مکانیزم پیچ حلزون و چرخ حلزون، برای انتقال حرکت با نسبتهای بسیار زیاد استفاده میشود. این مکانیزم، بهدلیل برخی ویژگیهای منحصر به فرد آن، جایگاه بسیار مهمی در صنعت دارد .
شکل زیر درگیری پیچ و چرخ حلزون را در دونما و به اختصار نشان میدهد.
مهمترین ویژگی مکانیزم پیچ و چرخ حلزون این است که حرکت در آن به صورت یکطرفه است؛ به این مفهوم که پیچ حلزون میتواند به سادگی چرخ حلزون را بچرخاند، درصورتی که چرخ حلزون نمیتواند پیچحلزون را بچرخاند. پس در یک طرف حرکت، یک توقف یا قفل ایجاد میشود. از اینرو این مکانیزم کاربرد گستردهای در بالابرها دارد. زیرا اگر به هر دلیلی، سیستم از کار بیافتد، چرخدندهها قفل شده و بار به پایین سقوط نمیکند و در حقیقت مانند یک ترمز عمل میکند. مکانیزم پیچ و چرخ حلزون، در دیفرانسیل خودروهای سنگین نیز به کار میرود.
اگر پیچ حلزون، یکراهه باشد، با هر دور گردش آن، چرخ حلزون به اندازهی یک دندانه جابهجا میشود. ازاینرو در محاسبات مربوط به پیچ حلزون و چرخ حلزون، تعداد راه پیچ حلزون را به عنوان تعداد دندانهی چرخ محرک در نظر میگیرند.
پیچ حلزون میتواند یک یا چندراهه باشد. در پیچهای چندراهه، یک گام حقیقی و یک گام ظاهری خواهیم داشت. گام حقیقی، فاصلهی میان هر دو دندانه در یک راه پیچ و گام ظاهری، فاصلهی میان هر دو دندانهی پشت سر هم بر روی پیچ است.
