تحلیل تخصصی درس درک عمومی ریاضی و فیزیک کنکور هنر ۱۴۰۵ به قلم دانیال قزوینیان، رتبه ۳۱۷ منطقه 2 کنکور ریاضی سال ۹۲، کارشناسی مهندسی برق دانشگاه تهران، کارشناسی ارشد اقتصاد دانشگاه تهران
- 8 سال سابقه تدریس درک عمومی ریاضی و فیزیک کنکور هنر، مسئول درس درک عمومی ریاضی و فیزیک آزمونهای کانون، مدرس و مؤلف ریاضیات کنکور هنر
ارزیابی مباحث در درک عمومی رياضی
درک عمومی ریاضی و فیزیک، یکی از دروس مهم و تعیینکننده کنکور هنر است؛ درسی که برخلاف تصور رایج، صرفاً بر حفظ فرمولها و انجام محاسبات پیچیده استوار نیست و بخش قابل توجهی از آن، توانایی داوطلب در درک مفاهیم، تحلیل مسئله و استفاده از دانش پایه را میسنجد.
در کنکور تیر ۱۴۰۵، ساختار کلی سؤالات همچون سالهای گذشته حفظ شده و سؤالات در چهار بخش اصلی قابل دستهبندی هستند:
- ریاضیات پایه
- هندسه
- هوش و خلاقیت
- فیزیک
البته در چینش سؤالات، چند نکته متفاوت نیز به چشم میخورد. از جمله اینکه دو سؤال هوش و خلاقیت در انتهای بخش ریاضیات پایه و پیش از سؤالات هندسه قرار گرفتهاند. همچنین یک سؤال فیزیک از مبحث سرعت در میان سؤالات ریاضیات پایه دیده میشود؛ اتفاقی که البته مسبوق به سابقه است.
ارزیابی سطح سوالات در درک عمومی رياضی
سطح دشواری عمومی سؤالات درک عمومی ریاضی در کنکور ۱۴۰۵ را میتوان نسبتاً سادهتر از کنکورهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۴ و تا حدودی دشوارتر از کنکور ۱۴۰۳ ارزیابی کرد.
البته در میان سؤالات، چند سؤال سخت و چالشبرانگیز نیز وجود داشت؛ اما در مقابل، تعدادی از سؤالات بسیار کوتاه و با پاسخهای یکخطی قابل حل بودند. چنین ترکیبی در سالهای اخیر کمتر مشاهده شده بود.
در مجموع، ویژگی قابل توجه سؤالات امسال این بود که برای پاسخگویی به بسیاری از آنها، بیش از آنکه به فرمولهای متعدد نیاز باشد، درک مفهومی و تسلط بر مباحث پایه اهمیت داشت.
ریاضیات پایه؛ کاهش تعداد سؤالات و بازگشت مباحث کلاسیک
یکی از مهمترین نکات کنکور امسال، کاهش چشمگیر تعداد سؤالات ریاضیات پایه بود.
این بخش در گذشته ۹ سؤال داشت، در دو سال گذشته به ۱۰ سؤال و در سال گذشته به ۱۱ سؤال افزایش یافته بود؛ اما امسال مجدداً به ۸ سؤال بازگشت. این تغییر پس از چند سال، اتفاقی قابل توجه و غیرقابل چشمپوشی است.
نکته مهم این که برای پاسخگویی به سؤالات این بخش، تقریباً به هیچ فرمول خاصی نیاز نبود. داوطلبان میتوانستند با اتکا به دانش ریاضیات دوره متوسطه اول، همراه با تمرین کافی و حل تستهای متنوع، به تعداد قابل توجهی از سؤالات پاسخ دهند.
همچنان مهمترین مباحث ریاضیات پایه در کنکور هنر عبارتاند از:
- نسبت و تناسب و درصد
- جبر و معادله
تقسیم و بخشپذیری
در سالهای اخیر، اهمیت مبحث تقسیم و بخشپذیری بهطور محسوسی افزایش یافته بود و داوطلبان باید همچنان تسلط خود بر این مبحث را حفظ کنند. با این حال، امسال پس از چند سال، تقسیم و بخشپذیری دیگر مهمترین مبحث این بخش نبود و نسبت و تناسب و درصد و معادلات جبری مجدداً جایگاه پررنگتری پیدا کردند.
یکی از نکات قابل توجه کنکور امسال، تلفیق مباحث معادله با نسبت و تناسب و درصد بود. در دو سؤال، این مباحث به صورت تلفیقی مورد استفاده قرار گرفته بودند که برای کنکور هنر رویکردی نسبتاً جدید محسوب میشود.
همچنین پس از چند سال، یک سؤال از معادله درجه دوم نیز به کنکور هنر بازگشت.
در مقابل، از مباحث مجموعهها، آمار و احتمال سؤالی طرح نشد و این مباحث همچنان در زمره کمتکرارترین مباحث ریاضیات پایه قرار گرفتند.
همچنین امسال، برخلاف سالهای گذشته، سؤالی از دنباله حسابی و هوش عددی نیز مطرح نشد.
جمعبندی: سطح سؤالات این بخش کمی سادهتر از سال گذشته بود. برخی سؤالات دارای نکات ریز و دامهای تستی بودند، اما در مجموع زمانبر نبودند و در بسیاری از موارد میشد با راهحلهایی کوتاه و یکخطی به پاسخ رسید.
هندسه؛ کاهش سهم هندسه مسطحه و بازگشت مباحث فراموششده
در بخش هندسه، سطح عمومی سؤالات نسبتاً ساده بود و در مقایسه با بسیاری از کنکورهای سالهای گذشته، نیاز کمتری به دید هندسی پیچیده داشت.
یکی از مهمترین نکات، کاهش تعداد سؤالات هندسه مسطحه به ۵ سؤال بود؛ کمترین تعداد سؤالات این بخش در سالهای اخیر.
همچون کنکورهای گذشته، مباحث زیر بیشترین سهم را داشتند:
- قضیه فیثاغورس
- مساحت و محیط
- تشابه و قضیه تالس
همچنین برای چهارمین سال پیاپی سؤالی از زاویه، روابط طولی در چندضلعیها و دایره و همچنین ویژگیهای چندضلعیها مطرح نشد. برخلاف سال گذشته، حتی سؤالی از روابط مثلثاتی نیز دیده نشد.
اما در کنار این مباحث، دو اتفاق مهم نیز رخ داد.
پس از چهار سال، یک سؤال از تجسم فضایی و احجام هندسی مطرح شد. سؤال نسبتاً ساده بود، اما برای پاسخگویی به آن، آشنایی با فرمولهای اصلی این مبحث ضروری بود.
همچنین پس از حدود هشت سال، یک سؤال از هندسه تحلیلی و معادله خط در دستگاه مختصات دکارتی به کنکور هنر بازگشت.
نکته مهم دیگر اینکه برای پاسخگویی به سؤالات هندسه نیز تقریباً به فرمول جدیدی نیاز نبود و تسلط بر قضیه فیثاغورس، قضیه تالس و فرمولهای اصلی مساحت، برای پاسخگویی به بخش قابل توجهی از سؤالات کافی بود.
هوش و خلاقیت؛ دشوارتر از سالهای اخیر
در بخش هوش و خلاقیت، سطح سؤالات را میتوان کمی دشوارتر از سالهای اخیر ارزیابی کرد. برخلاف برخی سالها که داوطلبان میتوانستند با اطمینان بیشتری به سؤالات این بخش پاسخ دهند، امسال چند سؤال نیازمند دقت و تحلیل بیشتری بودند.
از نظر چینش نیز، دو سؤال هوش و خلاقیت پس از ریاضیات پایه و پیش از هندسه قرار گرفته بودند و سایر سؤالات این بخش پس از هندسه و پیش از فیزیک آمده بودند.
در مجموع، ۹ سؤال از هوش هندسی، تقارن و الگویابی در کنکور مطرح شد.
تقارن: یک سؤال از مبحث تقارن مطرح شد که از نظر ساختار، شباهت زیادی به سؤالات سالهای گذشته داشت.
دنباله و الگویابی: یک سؤال نیز از مبحث دنبالهها و الگویابی مطرح شد. سطح آن مشابه سالهای گذشته بود، اما در متن سؤال یک نکته ظریف و دام تستی وجود داشت.
هوش و خلاقیت هندسی
۷ سؤال از هوش و خلاقیت هندسی مطرح شد:
- یک سؤال نسبتاً ساده از شمارش دایرهها
- دو سؤال نسبتاً دشوار از شمارش مستطیلها
- یک سؤال نسبتاً دشوار از شمارش قسمتهای مجزا در اشکال بههمتنیده
- یک سؤال از شمارش اشکال محدب با رویکردی نسبتاً جدید
- یک سؤال از شمارش دسته خطوط موازی با رویکردی نسبتاً جدید
- یک سؤال از برش پلکانی که پس از چند سال مجدداً در کنکور هنر مطرح شد.
- درک عمومی فیزیک؛ ساده، استاندارد و متنوع
در کنکور امسال ۶ سؤال فیزیک مطرح شد؛ یک سؤال از مبحث سرعت در صفحه نخست قرار داشت و پنج سؤال دیگر در انتهای سوالات این درس آمده بودند.
از میان این ۶ سؤال، تنها دو سؤال ماهیت غیرمحاسباتی و غیرمسئلهمحور داشت و سایر سؤالات نیازمند انجام محاسبات بودند.
سطح دشواری عمومی فیزیک نسبتاً سادهتر از حد انتظار بود. برای داوطلبانی که مطالعه مناسبی داشتند، همانند سالهای گذشته سؤال بسیار دشواری وجود نداشت و نهایتاً دو یا سه سؤال را میتوان کمی چالشبرانگیز دانست.
نور، آینه و عدسی: یک سؤال تئوری از مبحث عدسی مطرح شد که مشابه سؤال کنکور تیر ۱۴۰۱ بود.
فشار: یک سؤال از مبحث فشار و جک هیدرولیک مطرح شد که برای دومین سال پیاپی شاهد طرح سؤال از این موضوع بودیم. سؤال امسال حتی نسبت به سؤال سال گذشته سادهتر بود.
مکانیک: برخلاف سال گذشته که سهم مکانیک کمتر بود، امسال سه سؤال از این حوزه دیده شد:
- یک سؤال از سرعت در صفحه اول، نسبتاً دشوار
- یک سؤال مفهومی از نیروها، نسبتاً دشوار
- یک سؤال از ماشینها و قرقره، سادهتر از سؤالات مشابه سالهای گذشته
گرما: یکی از نکات جالب و غیرمنتظره کنکور امسال، بازگشت مبحث فیزیک گرما پس از حدود هفت سال بود. سؤال این بخش نسبتاً ساده طراحی شده بود.
مهمترین رویکردهای جدید کنکور ۱۴۰۵
- کاهش سهم ریاضیات پایه از ۱۱ سؤال به ۸ سؤال
- کاهش سهم هندسه مسطحه و رسیدن آن به ۵ سؤال
- بازگشت سؤال از احجام هندسی پس از چند سال
- بازگشت سؤال از هندسه تحلیلی پس از حدود هشت سال
- عدم طرح سؤال از دنباله حسابی و هوش عددی
- تلفیق سوالات معادله با نسبت و تناسب و درصد
- بازگشت معادله درجه دوم
- بازگشت سؤال از فیزیک گرما پس از حدود هفت سال
- طراحی سؤالهایی که عمدتاً به فرمولهای پیچیده و متعدد وابسته نیستند
- تأکید بیشتر بر درک مفاهیم، تحلیل و دانش پایه
- استاندارد و منطقی بودن بخش قابل توجهی از سؤالات