سلام به همه دوستان !🖐
در این مطلب قصد داریم مباحث مهمی از درس 14 جامعه شناسی یازدهم را با هم مطالعه و بررسی کنیم.
1-سوالات امتحان نهایی
2- درسنامه کامل به همراه مثال و نکات
3- 5 تست شناسنامه دار از این مبحث
4-پاسخ کلیدی تست ها در انتهای مطلب
 | یاسمین رمضانی رتبه3 کنکور انسانی 1403 دانشجوی حقوق دانشگاه تهران |
در ابتدا برای فهم اهمیت این درس به بررسی سوالات امتحانات نهایی آن میپردازیم.
🟠سوالات نهایی خرداد 1404🟠
1-مشروطه در چه شرایطی در مقایسه با نظام استبدادی ترجیح داده شد؟
پاسخ:
در شرایطي که به نظر ميرسید برقراری حاکمیت آرماني امکانپذیر نیست.
2-انقلاب اسلامی ایران و انقلابهای آزادیبخش قرن بیستم را از نظر گروههای مشارکتکننده در انقلاب، با یکدیگر مقایسه کنید.
پاسخ:
انقلابهای آزادیبخش، اغلب با جنبشهای چریکي گروهها و احزاب مختلف شکل ميگرفتند. اما انقلاب اسالمي ایران یک
انقلاب فراگیر مردمي بود و همه اقشار و گروههای جامعه را در برگرفت
بیداری اسلامی و تعامل عالمان شیعی با حکومت قاجار
نخستین بیداریگران اسلامی در ایران، برای اصلاح رفتار حاکمان و ساختار حکومت قاجار جنبشهایی ایجاد کردند.
مقاومت منفی: علما حکومت قاجار را نامشروع میدانستند و فقط در واجبات نظامیه (امور ضروری مانند حفظ امنیت و دفاع از کشور) با حکومت همکاری میکردند.
با گرایش قاجار به قراردادهای استعماری بهجای مقابله با بیگانگان، شیوه علما از مقاومت منفی به فعالیت رقابتآمیز تغییر کرد.
فعالیت رقابتآمیز: حضور فعال در عرصه سیاسی و اجتماعی برای مقابله و رقابت با حکومت، نه حمایت و تایید آن
🟠جنبش عدالتخانه و مشروطه🟠
◦فعالیت رقابتآمیز علما ابتدا برای اصلاح رفتار شاهان قاجار بود؛ جنبش تنباکو نمونه موفق آن است.
◦موفقیت تنباکو منجر شد هدف از اصلاح رفتار به اصلاح ساختار حکومت تغییر کند و جنبش عدالتخانه شکل بگیرد.
◦هدف عدالتخانه: ایجاد مجلس برای تدوین قوانین عادلانه الهی و محدود کردن شاه به اجرای این قوانین.
◦عدالتخانه، حکومت را از استبداد به عدالت سوق میداد؛ هرچند از دیدگاه فقه شیعه حکومت آرمانی نبود، اما چون ظلم را کاهش میداد، در نبود حکومت آرمانی قابل پذیرش بود.
◦چون ساختار سیاسی را تغییر داد، عدالتخانه یک انقلاب اجتماعی محسوب میشود.
◦با اوج گرفتن جنبش، منورالفکران غربزده به آن پیوستند و نام مشروطه را بر آن گذاشتند.
🟠تفاوت دیدگاه علما و منورالفکران درباره مشروطه:🟠
علما: مشروطه = محدود شدن حکومت به احکام و قوانین الهی.
منورالفکران: مشروطه = حکومت سکولار به سبک کشورهای غربی (مانند انگلستان)
از دیدگاه منورالفکران، مجلس محل قانونگذاری بر اساس اراده و خواست مردم بود، نه احکام اسلام.
در انقلاب مشروطه، میان بیدارگران اسلامی و منورالفکران غربگرا رقابت و نزاع شدیدی شکل گرفت.
پس از حدود ۲۰ سال و با دخالت انگلستان و قدرتهای استعماری، منورالفکران پیروز شدند.
نتیجه نهایی این روند، روی کار آمدن رضاخان و شکلگیری استبداد استعماری بود
🟠انواع فعالیت اجتماعی-سیاسی بیدارگران اسلامی در ایران🟠
🟠انقلاب اسلامی🟠
انقلاب اسلامی و تفاوت آن با مشروطه
۱. آغاز انقلاب اسلامی
انقلاب اسلامی بیش از ۷۰ سال پس از مشروطه و حدود ۵۰ سال پس از حکومت پهلوی رخ داد.
امام خمینی(ره) انقلاب را در شرایطی آغاز کرد که:
شاه از حمایت دولتهای غربی برخوردار بود.
مامور حفظ منافع و امنیت منطقه برای غرب بود.
روشنفکران چپ از صحنه سیاسی حذف شده بودند
۲. نقش امام خمینی
امام خمینی مردم و علما را از مقاومت منفی به فعالیت رقابتآمیز بازگرداند.
این حرکت با اعتراض به کاپیتولاسیون و سیاستهای استعماری شاه آغاز شد.
اما برخلاف گذشته، به اصلاح حکومت محدود نماند و به انقلاب برای سرنگونی شاه و تشکیل حکومت اسلامی تبدیل شد.
3. حاکمیت آرمانی در اندیشه شیعه
حاکمیت آرمانی = حکومت الهی.در زمان پیامبر(ص) و ائمه(ع) تحقق مییابد.
در عصر غیبت، اجرای احکام الهی بر عهده فقیه عالم، عادل و عامل به احکام الهی است.
۴. ایراد عدالتخانه
عدالتخانه فقط شاه را به اجرای قانون مجبور میکرد.
اما خود حاکمان:با معیارهای الهی به قدرت نرسیده بودند.عادل و آگاه به عدالت نبودند.
بنابراین عدالتخانه فقط در نبود امکان حکومت آرمانی، از استبداد بهتر محسوب میشد.
۵. نسبت انقلاب اسلامی با مشروطه
انقلاب اسلامی، ادامه و تکمیل حرکت ناتمام مشروطه بود.
این بار، با تجربه حدود ۱۰۰ سال رویارویی با:منورالفکران غربگرا،استبداد استعماری پهلوی،و روشنفکران وابسته به بلوک شرق و غرب.
🟠مقایسه انقلاب اسلامی و انقلاب های آزادی بخش🟠
🟠برای فهم بهتر درس 5 تست از این مبحث حل میکنیم.🟠
