- دوستان عزیز سلام.درسنامهی زیر از کتاب آبی و سبز درک عمومی هنر کانون، توسط خانم گلشن اسکندری، رتبهی 5 منطقهی 3، دانشجوی رشتهی سینمای دانشگاه هنر تهران و پشتیبان ویژهی گروه هنر تهیه شده.
برای گرفتن مشاوره از ایشون میتونید با تلفن 0216463 و داخلی 1191 در تماس باشید. - «هنر و تمدن مصـــر»
- خصلت توصیفی را به نحوی بارز در نقاشی و نقش برجسته مصری می توان دید.
- این دو هنر را باید در یک رده قرار داد. زیرا نقش برجسته مصری چیزی جز نوعی طراحی حک شده نیست و مفهوم سه بعدی ندارد و سطح است.
- مصریان در نقاشی دیواری از نوعی رنگ لعابی است: قرمر، زرد، آبی، سبز، سیاه و سفید.
- فضا در بیشتر ترکیببندیها کاملا پر شده است و در عین حال مجموع اجزای تصویر را در بر می گیرد.
- در تجسم موضوع پرداختن به چیزهای جزئی معمول نبود؛ ولی اهنیتی خاص برای هیروگلیف های توصیفی داده می شد.
- نکته: صحنه ها کمتر با مکان مشخص ربط داشتند و پس زمینه ها معمولا دارای طرحی ساده و قراردادی بودند.
- نقاش مصری پرسپکتیو را نمی شناخت و غالبا موضوع مورد نظرش را در چند بخش ثبت می کرد.
- در نقاشی مصری، پایین ترین بخش دلالت بر پیش زمینه دارد؛ در هر بخش اشیای عقب تر یا داخل اشیای دیگر، در بالا نشان داده می شوند.
- در واقع اصل بر آن است که نمایش چیزها صورت توصیفی داشته باشد نه چنان که در لحظه ای معین به چشم ناظر آیند.
- بر طبق سنت باید شاخص ترین منظر هر چیز بازنمایی شود. از این رو در نقاشی های مصری پیکر اشخاص مهم از زوایای مختلف مجسم شده است. سر در نمای نیمرخ ولی چشم از دید روبه رو ، شانه ها از دید روبه رو، سینه از دید جانبی، کمر و کفل در نمایی سه رخ، پاها تز دید جانبی می توان دید.
- اشخاص مهم در حالتی آرام و باوقار نشان داده می شدند؛ ولی پیکر اشخاص فرودست پرتحرک ک سرزنده به نظر می آیند. سعی بر آن بوده که این افراد در حالتهای غریب و غیر مانوس به تصویر درآیند. گاه تظاهرات عاطفی و درماندگی در صحنه های نبرد دیده می شد.
- مصری ها برای ساختن تندیس های سنگی ابتدا وجوه مختلف پیکر را روی سطوح قطعه ینگ مکعبی ترسبم می کردند و برای اطمینان از صحت تناسبات، خطوط راهنما و نقشه شطرنجی به کار می بردند.
- مراحل حجاری از حدف قسمتهای اضافی قطعه سنگ برهی دستیابی به شکل کلی تا پرداختن به جزئیات پیش می رفت.
- نگاه پیکره ها غالبا مستقیم است و فقط در مجسمه کاتبان و تندیس های غول آسا سر اندکی به پایین تمایل دارد.
- مردان ایستا، پای چپ خود را جلو گذارده اند؛ ولی در مجسمه زنان پاها به هم چسپیده اند یا کمی از هم فاصله دارند. فضای میان پاها تقریبا همیشه پر است.
- در بعضی تندیسها، هنر نقاشی و مجسمه سازی به کمک هم آمدند تا اثر نهایی جلوه ای طبیعی تر پیدا کند. به عنوان مثال: تندیس شاهزاده رع حوتپ و همسرش نوفرت.
«تستهای مرتبـــط»
1- کدام عامل در هنر حجاری آشور، حاکی از رابطه ی متقابل این تمدن با تمدن مصر است؟
1)تلفیق مواد و مصالح گوناگون، شکل ظاهری مخروطی و استوانه ای پیکره ها
2)دانش وسیع کالبدشناسی، دقت نظر هنرمند در القای حرکات طبیعی ماهیچه ها
3)نوع ترکیب بندی عناصر تصویری، حرکت اسب ها و شیوه کمان گیری ارابه ها
4)سادگی ساختار، کاربرد آیینی، روایتگری، حالت وقار رمزگونه، ایستایی پیکره ها
گرینه 3 صحیح است.
تحلیل سوال: هنر آشور و هنر مصر بسیار با هم شباهت و قرابت دارند و بسیاز از هم تاثیر گرفتند. مثلا: در هنر آشوری، نوع ترکیب بندی عناصر تصویری، حرکت اسب ها و شیوه کمان کشی ارابه ران ها شباهت بسیاری به هنر مصری دارد و این شباهت بیانگر رابطه دو تمدن و تاثیر و تاثراتی است که از هم دیگر گرفته اند.
نبرد توت عنخ عامون با سوری ها بر روی صندوقچه است. به شیوه کمان کشی ارابه ها و حرکت اسب ها یا حیوانات دقت کنید.
...............................................................................................
2- کدام عبارت در نقاشی های مصری صحیح نیست؟
1) طرح نقاشی به طور مستقیم و یا با استفاده از خطوط راهنما و نقشه ی شطرنجی روی زمینه انتقال می یافت.
2) در نقاشی مصری پیش طرح معمولا با رنگ مشکی و نوعی رنگ لعابی انجام می گرفت.
3) نقاشی مصری اصولا جلوه های آرمانی زندگی می پرداخت و اساس کارش بر روایتگری بود.
4) اشخاص مهم در حالتی قراردادی، آرام و باوقار و افراد فرودست پرتحرک نشان داده می شدند.
گزینه 2 صحیح است.
تحلیل سوال: بر طبق سنت باید شاخص ترین منظر هر چیز بازنمایی شود. از این رو در نقاشی های مصری پیکر اشخاص مهم از زوایای مختلف مجسم شده است. سر در نمای نیمرخ ولی چشم از دید روبه رو ، شانه ها از دید روبه رو، سینه از دید جانبی، کمر و کفل در نمایی سه رخ، پاها تز دید جانبی می توان دید. اشخاص مهم در حالتی آرام و باوقار نشان داده می شدند؛ ولی پیکر اشخاص فرودست پرتحرک ک سرزنده به نظر می آیند. سعی بر آن بوده که این افراد در حالتهای غریب و غیر مانوس به تصویر درآیند. گاه تظاهرات عاطفی و درماندگی در صحنه های نبرد دیده می شد. مصریان در نقاشی دیواری از نوعی رنگ لعابی استفاده می کردند، ولی با اسلوب فرسکو آشنا نبودند. شش رنگ اصلی مورد استفاده نقاشان مصری بود: قرمر، زرد، آبی، سبز، سیاه و سفید. مصریها از طریق آمیزش و همپوشانی این رنگها به رنگسایه های متنوعی دست می یافتند. صحنه ها کمتر با مکان مشخص ربط داشتند و پس زمینه ها معمولا دارای طرحی ساده و قراردادی بودند. نقاش مصری پرسپکتیو را نمی شناخت، و غالبا موضوع مورد نظرش را در چند بخش ثبت می کرد. در نقاشی مصری، پایین ترین بخش دلالت بر پیش زمینه دارد؛ در هر بخش اشیای عقب تر یا داخل اشیای دیگر ، در بالا نشان داده می شوند. در واقع اصل بر آن است که نمایش چیزها صورت توصیفی داشته باشد نه چنان که در لحظه ای معین به چشم ناظر آیند.
...............................................................................................
3- کدام گزینه ویژگی تندیس های مصری را بیان می کند؟
1) تصویر آرمانی از انسان
2) معکبی و استوانه ای شکل
3) نمایش چین و شکن لباس
4) دارای چهره های آرام بخش
گزینه 2 صحیح است.
تحلیل سوال: ویژگی تندیس ها و مجسمه های مصری:
تندیس های مصری به شکلی ایستا و در حالت خبردار و پای راست مردان در جلوی پای چپ است. پای زنان به هم چسبیده یا کمی از هم فاصله داشت. تندیس های مصری به شکلی استوانه ای و مکعب شکل ساخته می شود. در تندیس ها قسمت بالاتنه دقیق تر ساخته می شد.
...............................................................................................
4- در بین خدایان و اسطوره های مصری، کدام یک به شکل آدمی با سر شغال است و وظیفه محافطت از گورستان ها را بر عهده دارد؟
1) اوزیریس 2) آنوبیس 3) رع 4) موت
گزینه 2 صحیح است.
تحلیل سوال: در اعتقاد مصریان باستان آنوبیس خدای محافظ گورستان ها و خدای مرگ است. آنوبیس به شکل انسان با سر شغال به تصویر در می آید.
...............................................................................................
5- کدام گزینه مربوط به دوره ی سلسه های میانی و جدید مصر است؟
1) ماسک توت عنخ آمون 2) مقبره حت شپ سوت
3) مجسمه سر آخناتون 4) اهرام جیزه
گزینه 4 صحیح است.
تحلیل سوال: معبد حت شپ سوت در دیر البحری، تندیس اخناتون و ماسک طلایی تابوت توت عنخ آمون از نمونه های دوره سلسله های میانی و جدید مصر است.
نکته: اهرام ثلاثه جیزه و پیکره کاتب نشسته و نقاشی های غازهای مدم از نمونه های سلسله قدیم است.
نکته: لوح سنگی نارمر مربوط به سلسله های اولیه است.
...............................................................................................
6- بهره گیری از اصل تقابل در هنر نقاشی کدام تمدن بیش تر مورد استفاده بوده است؟
1) مصر 2) چین 3) هند 4) ژاپن
گزینه 1 صحیح است.
تحلیل سوال: در میان تمدن های خاور زمین باستانی چون بین النهرین، هند و مصر این مصری ها بودند که به اصل تقابل توجه و تاکید بیشتری داشتند.
نکته: اصل تقابل سر و دست و پا از زاویه نیم رخ تصویر می شد. چشم و نیم تنه از زاویه روبه رو ترسیم می شد.
...............................................................................................
7- کدام یک از گزبنه های زیر از ویژگیهای مصر باستان محسوب نمی شود؟
1) متاثر از هنر بین النهرین به ویژه سومر، هنری سنت گرا و دینی که تغییر و تحول در آن به وفور دیده به چشم نمی خورد.
2) هنری محافظه کار و با عظمت که در ابتدا تحت تاثیر هنر سومری بود، اما رفته رفته استقلال هنری خود را به دست آورد.
3) توجه به جهان پس از مرگ در آن، چنان است که هنر مصر را هنر دنیای مردگان می نامند.
4) هنری محافظه کار و عظمت طلب که جایگاهی رفیع در میان هنرهای باستانی جهان دارد.
گزینه 1 صحیح است.
تحلیل سوال:
هنر مصری، محافظه کار، سنت گرا و دینی است که تغیر و تحول در آن به ندرت روی می دهد ( در طول تاریخ خود یکسان مانده است).
مصر در مراحل آغازین خود متاثر از هنر میان رودان به ویژه سومریان بود اما رفته رفته استقلال و عظمت هنر والایی به دست آورد تا آن جا که گفته می شود میراث ارزنده ی هنر باستانی مصر در میان هنرهای باستانی جهان جایگاه رفیعی دارد. توجه به جهان پس از مرگ در مصر به حدی است که هنر مصر را هنر دنیای مردگان نامیدند.
...............................................................................................
8- کدام گزینه جزء واحد های بنیادی معماری مصر نیست؟
1) سرسرا 2) تالار ستون دار 3) ایوان طاق دار 4) اتاقک مقدس
گزینه 3 صحیح است.
تحلیل سوال: سه عنصر بنیادی معماری مصر: سرسرا یا دهلیز، تالارهای ستون دار و اتاقک های تدفین است.
...............................................................................................
9- ساخت کدام نوع آرامگاه، در سلسله های اولیه ی مصری رواج داشته است؟
1) حفره های مستطیل شکل مسقف
2) مقابر زیر زمینی و دالان دار هرمی
3) هرم های پلکانی ساده همچون زوسر
4) ابلیسک های مجهز به اتاق تدفین
گزینه 1 صحیح است.
تحلیل سوال: در دوره ی سلسله های اولیه ی مصر، ساخت مقبره اهمیت یافت. مقبره ها را به صورت حفره های مستطیل شکل می ساختند و متوفی را داخل آن قرار داده و روی آن را با سقف چوبی پوشانده و درون آن هدایا و لوازم زندگی برای جهان بعد از مرگ قرار داده و سطوح داخلی آن را با نقاشی و حجاری تزئیین می کردند.
...............................................................................................
10- کدام یک بیانگر ویژگی معماری مصطبه است؟
1) معبد آجری بزرگی که از هفت طبقه ی شیب دار تشکیل شده و ابعاد آن به سمت بالا کوچک تر می شود.
2) ساختمان چهار گوش از آجر با سنگ با دیوارهای پر شیب که بر روی مقابر زیر زمینی ساخته می شد.
3) بنای غول پیکری که از کوه سنگی تراشیده می شد و تالارهای ستون دار در آن وجود داشت.
4) مقبره های سنگی که در دهلیز معابد ساخته می شد و دارای تزئیینات دیواری فراوان بود.
گزینه 2 صحیح است.
تحلیل سوال: مصطبه، از ابتدایی ترین نمونه های معماری مصری است که به صورت چهار گوش از سنگ یا آجر با دیوارهای شیب دار بر روی مقابر زیر زمینی ساخته شده اند. این شکل رفته رفته متحول شد و به صورت هرم پله ای در مقبره ی شاه زوسر در آمد. همچنین هرم های پلکانی هم متحول شدند. اوج این تحول ره می توان در اهرام سه گانه ی مصر، مشاهده کرد.
...............................................................................................
11- کدام گزینه، درباره شیوه ی نقاشی دیواری مصری، درست است؟
1) تعهد به اصل ایستایی تقابلی در تجسم موضوعات قراردادی
2) محدودیت رنگ سایه ها به رنگ های اصلی و قلم گیری مشکی
3) گچ اندود کردن بستر کار و اجرای پیش طرح با رنگ قرمز
4) طرح اندازی بدون استفاده از نقش ی شطرنجی روی بستر آهکی
گزینه 3 صحیح است.
تحلیل سوال: آماده سازی زمینه، اولین مرحله در اجرای یک نقش در نقاشی دیواری در مصر باستان بود. ابتدا لازم بود که سطح رنگی دیوار با لایه ای از گل هم سطح کنند و سپس پوشش نازکی از گچ بر روی آن بکشند. در نقاشی روی چوب غالبا از نوعی بتونه ی گچی استفاده می شد. طرح مورد نظر به طور مستقیم و یا به کمک خطوط راهنما با نقشه ی شطرنجی بر روی زمینه انتقال یافت. پیش طرح معمولا به رنگ قرمز انجام می گرفت. کار نقاشی با پوشش رنگ پس زمینه آغاز می شد و بعد با رنگ کردن پیکره ها، قلم گیری و پرداختن به جزئیات خاتمه می یافت.