خلاصه درس فلسفه (فارابی)

نمايندگان مکتب مشّاء (1)؛ فارابي

فارابي؛  معلم ثاني؛ بنيان گذار و موسس فلسفه‌ي اسلامي

استادان فارابي:

1-  ابوبشر متّي بن‌يونس (قرن سوم و چهارم هجري)  در بغداد  استاد فلسفه

2- ‌يوحنا بن حيلان  در حرّان  استاد منطق

شخصيت علمي‌‌و اخلاقي و فلسفي فارابي:

مقام فلسفي فارابي را هم پايه «ارسطو» و شخصيت اخلاقي و معنوي او را همانند «افلاطون» دانسته‌اند. وقتي از او پرسيدند: تو داناتري ‌يا ارسطو؟ پاسخ داد: اگر من در زمان او مي‌‌زيستم، البته بزرگ‌ترين شاگرد او بودم.

مهم‌ترين آثار فارابي:

1- احصاء العلوم: شامل 8 فصل است که در هر فصل به‌ يک شاخه‌ي علم پرداخته است.

2- فصوص الحکم: درباره‌ي مابعدالطبيعه و علم توحيد است / لحن فارابي در اين کتاب به لحن عرفا شباهت دارد.

3- رساله‌ي أغراض مابعدالطبيعه: شرحي است بر کتاب «مابعدالطبيعه‌ي ارسطو»

4- رساله‌ي جمع بين رأي دو حکيم: آراي افلاطون و ارسطو را بيان مي‌‌کند.

5- مقاله في معاني العقل: عقل را تعريف کرده و اقسام و معاني آن را شرح مي‌‌دهد.

6- کتاب موسيقي کبير: ارزنده‌ترين اثر در علم موسيقي است / در شرق و غرب تأثير گذار بوده / ساز «قانون» از ساخته‌هاي فارابي است.

7- آراء اهل مدينه‌ي فاضله

8- سياسات مدنيه

9- رساله‌ي تحصيل السعاده

· فلسفه‌ي سياسي: 1- فارابي هرگز مشاغل سياسي را نپذيرفت 2- با اهل سياست معاشرت نداشت. 3- در باب سياست، بسيار انديشيد و آثار متعددي در اين زمينه نوشت 4- او مهم‌ترين فيلسوف سياسي اسلام است..

· سعادت و مدينه: 1- او مانند ارسطو، انسان را مدني بالطبع مي‌‌داند. 2- براي دست‌يابي به برترين کمالات انساني مجبور به تشکيل جامعه است. 3- آدمي ‌‌برحسب فطرت خود، به اجتماع گرايش دارد. 4- هدف اصلي از گردآمدن مردم در ‌يک سرزمين (جامعه): دست‌يابي به سعادت دنيا و آخرت است.

مدينه‌ي فاضله:

· مدينه‌ي فاضله از نظر فارابي: 1- بهترين مدينه‌هاست 2- مردم آن به اموري مشغول و به فضايلي آراسته اند که به سوي سعادت مي‌‌رود. 3- به بدن انسان تشبيه شده، بدني سالم و استوار که همه‌ي اعضاء وظايف خود را به نحو أحسن انجام مي‌‌دهند. 4- ديدگاه مدينه‌ي فاضله از مباني مابعدالطبيعه‌ي فارابي الهام گرفته است.

· از ديدگاه حکمت مشّاء: جهان سلسله مراتبي دارد که خدا در رأس آن است و فرشتگان و ملائکه (عقول)، واسطه در تدبير جهان اند و عقل دهم ‌يا فعال، عهده دار نظم عالم طبيعت است.

· رياست مدينه‌ي فاضله:

1- رئيس مدينه‌ي فاضله بايد به عالي‌ترين درجات تعقل و تفکر رسيده باشد. 2- کسي جز پيامبر خدا نمي‌‌تواند زعيم مدينه باشند.3- پس از او، اين مقام به «امامان و جانشينان او» واگذار مي‌‌شود 4- رئيس مدينه بايد به اعلاء درجه‌ي سعادت بشري که اتصال با ملک وحي‌ يا عقل فعال است، رسيده باشد. 5- وحي انبياء و الهامات اولياء همگي ناشي از اين اتصال دايمي ‌‌است.

سياست و سعادت:

1- سياست فعل و تدبير زعيم مدينه‌ي فاضله است. 2- بايد متناسب با تعاليم و الهامات روحاني و احکام و نواميس و قوانيني که از مبدأ وحي و الهام سرچشمه گرفته است، باشد. 3- صناعات و حرفه‌ها بايد بر حسب استعدادهاي اهل مدينه تقسيم شود. 4- سعادت رکن جدايي‌ناپذير سياست است.

مدينه‌ي جاهله:

مدينه‌ي جاهله به بدني تشبيه شده است که از سلامت کافي برخوردار نيست و اعضاي آن ناقص‌اند.

نکته: فارابي را به اين دليل معلم ثاني لقب داده اند که او «موسس فلسفه‌ي اسلامي‌ يا فلسفه‌ي نبوي» است و از جايگاه والاي علمي ‌‌و فلسفي، برخوردار است.

ندا ياري؛ کارشناس ارشد فلسفه

با دانلود فايل ضميمه مي توانيد اين مطلب را براي خود ذخيره کنيد.