پیشینة چاپ در ایران:
- قدیمیترین نشانههای مرتبط با چاپ: مهرها
- استفاده از پارچههای چاپی در ایران ساسانی، متداول بود.
- رواج نوعی پول کاغذی به نام «چاو» در ایران: اواخر سدة 7 هـ . در دورة حکومت ایلخانان
- محل چاپ این پولهای کاغذی را «چاوخانه» میگفتند.
- نشان استفاده از قالبهای چوبی در سدة 10 هـ : وجود نقشهای چاپ شده بر حاشیة بعضی از کتابهای دورة تیموری
- قدمت نمونههای پارچههای کتانی و ابریشمی که روی آنها را با استفاده از قالبهای چوبی نقش زدهاند: دورة صفویه (به ویژه زمان شاه عباس)
- چاپ پارچههای قلمکار در صنایع دستی ایران: در اصفهان
- عیدیسازی: نوعی چاپ در عصر قاجار در ایران که در آن نقوش مختلف با استفاده از قالبهای چوبی بر روی کاغذ چاپ میشد.
- ورود چاپخانهها به ایران در عصر قاجار، موجب رواج انتشار کتابها و روزنامهها گردید.
- ویژگیهای اولین چاپخانة ایران: 1) دارای حروف سربی با الفبای ارمنی 2) در اواسط سدة 11 قمری توسط بازرگانان ارمنی، در جلفای اصفهان راهاندازی شد.
- ویژگیهای نخستین چاپخانهای که در ایران اقدام به چاپ کتاب با حروف فارسی و عربی نمود:
1) مجهز به حروف سربی بود و به دستور عباس میرزا در تبریز دایر شد.
2) اولین کتاب چاپ شده در آن، رسالة «جهادیه» یا «فتحنامه» بود با موضوع جنگ اول ایران و روس در سال 1227 هـ . ق
- نامهای دیگر چاپخانه: 1) باسمهخانه 2) مَطبَعه
- ورود دستگاههای چاپ سنگی (لیتوگرافی) به ایران: سال 1250 قمری
- ویژگیهای نخستین چاپخانه با دستگاههای لیتوگرافی: 1) در تبریز دایر شد 2) نخستین کتابی که چاپ کرد، قرآن بود.
- نخستین مطبوعات ایرانی در دورة قاجار و به روش لیتوگرافی چاپ شدند.
- هنرمندانی که تصویرسازیهای آنان در نشریات دورة قاجار به روش لیتوگرافی چاپ شد:
1) صنیعالملک (ابوالحسن غفاری) 2) ابوتراب غفاری 3) میرزا موسی 4) مصورالملک
- انواع چاپها به ترتیب ورود و استفاده در ایران:
1) چاپ سربی
2) چاپ سنگی
3) حروف متحرک سربی
4) چاپ افست
5) چاپ سیلک اسکرین (سریگرافی)
- چاپ دستی دهة چهل: چاپ سیلک اسکرین (سریگرافی) کاربرد آن: در شاخة گرافیک در خلق پوسترها به ویژه در موضوعات فرهنگی
- چاپهای مورد استفادة هنرمندان ایرانی: سیلک اسکرین (سریگرافی)- لیتوگرافی هنری- کالکوگرافی (حکاکی روی فلز)- تک چاپ- سیلوگرافی (حکاکی روی چوب و لینو)
کتاب جامع یازدهم هنرستان رشته گرافیک