تعریف چاپ و چاپ دستی
- ریشة واژة چاپ: «کاو» یا «چاو» به معنای پول کاغذی از تمدن چین گرفته شده است.
- فرآیند چاپ: عمل تکثیر نقوش، تصاویر، نوشتهها و رنگها در تعداد مشخص و محدود توسط صفحهای به نام واسطة چاپی بر زمینهای از پیش تعیین شده.
- واسطة چاپی: در تمام فرآیند چاپ، نقش اصلی و وظیفة نگهداری رنگ را به عهده دارد. برای چاپ هر نسخه یک بار به مرکب آغشته میشود و تصاویر را بر سطح چاپ شونده (کاغذ، پارچه، فلز، شیشه، پلاستیک و ...) منتقل میکند.
- نامهای متفاوت واسطة چاپ با توجه به انواع چاپ: شابلون، زینک، کلیشه، باسمه، قالب و ... است.
- تعریف چاپ دستی: تکثیر تعداد محدود آثاری که تمام مراحل کار آن توسط دست انجام میشود.
- مراحل کار چاپ دستی: 1- آمادهسازی واسطة چاپ 2- رنگگذاری 3- عملیات چاپ و پس از آن
تاریخچة چاپ
l دوران غارنشینی:
- دو گونه تصویر چاپ مانند از دوران غارنشینی به دست آمده است:
1) اثر دست به صورت مثبت: با آغشته کردن دست به مادة رنگین و انتقال آن به سطح دیوار
2) اثر دست به صورت منفی: با قرار دادن دست بر دیوار و پاشیدن رنگ به اطرافِ آن
l تمدنهای آغازین:
- قدیمیترین نشانههای چاپ به معنای امروزی: مُهرها
- نخستین مهرها: در عراق، سوریه و ترکیه و متعلق به 6 هزار سال ق.م
- دومین مهرها (پس از آن): مهرهای استوانهای با قدمت 3300 سال ق.م محل: اروک در عراق- شوش در ایران
- کاربرد مهرها: به عنوان نشان هویت، امضای فرمان و یا تزیین
l سرزمینهای شرقی:
- نخستین نمونههای چاپ در سرزمینهای شرقی: چاپ روی پارچه با قالبهای چوبی که در سدة 4 ق.م در هند رواج داشت.
- قدمت چاپ روی پارچه با قالبهای چوبی در چین: سدة 2 ق.م
- قدمت چاپ روی پارچه با قالبهای چوبی در ایران: پارچههای دورة ساسانی
- اساسیترین نقش در پیدایش و پیشرفت چاپ: چینیها در سدههای اولیة میلادی
- گام بزرگ در راه پیشرفت چاپ و ترویج فرهنگ مکتوب: اختراع کاغذ در سدة 2 میلادی (سال 105) توسط «تسای لون»
- انگیزة اصلی چینیها از تکثیر تصاویر و نوشتهها: 1) ترویج آیین بودا 2) انتشار متون مذهبی
- انواع روشهای اولیة چاپ در چین:
1) قرار دادن ورقة کاغذ روی نقش برجستههای سنگی آغشته به مرکب، سایش آن و انتقال نقوش حکاکی شده به کاغذ
2) استفاده از مهرهای حک شدهای به نام «اَنگ»
- رواج کامل استفاده از قالبهای چوبی در چین: سدة 8 میلادی
- اولین اثر چاپی تاریخدار که در سدة 8 میلادی توسط ژاپنیها منتشر شد؛ شامل طلسمها و سرودهای بودا بود.
- اولین کتاب چاپی تاریخدار، در سدة 9 میلادی با عنوان «دیاموندساترا» به صورت طوماری در ژاپن چاپ شد.
- طراحی و چاپ نخستین پول کاغذی: در سدة نهم میلادی/ در چین
- تغییر کتابهای طوماری به کتابهای آکاردئونی: سدههای نهم و دهم (کتابهای آکاردئونی= کتابهایی دارای ورقهای تاخورده)
- تولید کتابهای دوخته شده: در سدههای دهم و یازدهم
- رواج چاپ کارتهای بازی (شکل دیگری از طراحی گرافیک و چاپ اولیه): در چین
- حروف متحرک اولیه در قرن یازدهم ابتدا در چین و سپس در کره به وجود آمد.
کتاب جامع یازدهم هنرستان رشته گرافیک