هنر و تمدن ایران در سدههای اول تا سوم هجری
- ویژگی های معماری ایران از زمان فتح مسلمانان تا پایان سده ی سوم هجری:
1- بر پایهیسنتهای معماری ساسانی توسعه یافت؛
2- نوعی هماهنگی بین معماری طاقدار و ستوندار ساسانی با نیازها و ویژگیهای اسلامی را نشان میدهد.
- نظام معماری اسلامی، مستقیماً ریشه در سنت ساسانی داشته است.
- ابتدا ساختار کلی مسجد به شیوهای ستوندار، یعنی با شبستانهای ستوندار (چهل ستونی) و حیاط ساخته میشد که جهت آن رو به قبله بود.
- از کهنترین مساجد شناخته شده در ایران، عبارتاند از: تاریخانه ی دامغان، مسجد فهرج یزد، مسجد جامع شوش، مسجد جامع سیراف (بوشهر) و مسجد جامع اصفهان.
- دلیل استفاده از آجر در دورهی اسلامی:
1- به دلیل سادگی و ایجاد ترکیبهای متفاوت 2- دوام بیشتر نسبت به چوب 3- ارزانتر بودن از سنگ
4- کار سریعتر و انعطافپذیرتر از سنگ 5- توانایی ایجاد هر بنایی با هر قابلیت
- یکی از عناصر مورد توجه در ساخت آرامگاه های این دوره، آرامگاههای گنبدپوش است که ریشه در آتشکدههای ساسانی دارد.
- در معماری این دوره، وجود دو عنصر ایوان و گنبد در شکل اصلی فضا به بناهای مذهبی ایران، حالت عظمت و شکوهمندی میبخشد.
- اقلام سته (برگرفته از خط کوفی) : شامل خطوط ششگانهی محقق، ریحان، ثلث، نسخ، رقاع و توقیع
سعید کمالو