هنر و تمدن ساسانی
ویژگی های هنر ساسانی:
1- دنبالهروی سنتهای کهن هنری ایران، هخامنشیان و پارتیان؛
2- تاثیرپذیری از جریان های هنری شرق و غرب؛
3- پیدا کردن هویت و سبک ویژهی خود (موثر در عصرهای بعد).
- ویژگی های معماری ساسانی:
1- دنبالهروی سبک معماری اشکانی و ایجاد تحولاتی در آن (به ویژه در ساخت بناهای گنبددار و تالارهای وسیع بیستون)؛
2- استفاده از نقشه های مستطیل شکل؛
3- مصالح اصلی: سنگ، قلوه سنگ، گِل و خشت.
- از مهم ترین بناهای به جا مانده از عهد ساسانی: طاق کسری (ایوان مدائن)، کاخ کیش و کاخ تیسفون.
- ابتکارات جدید اصول شهرسازی و معماری، ایجاد پل، کاروانسرا و آتشکده را به ساسانیان نسبت می دهند.
- روش استفاده از گوشواره برای ایجاد گنبد، بعدها در معماری اسلامی مورد توجه قرار گرفت.
- آتشگاه : فضای آزاد و سرگشاده برای مکان تشریفات مذهبی و نیایشی زردشتیان در دورهی هخامنشی
- آتشکده : ساختمانی با چهار ورودی و چهار طاقی و گنبد (مکان تشریفات مذهبی و نیایشی زردشتیان در دورهی ساسانی)
- مهمترین آتشکده های ساسانی، عبارت اند از:
1- آتشکدهی آذرفرنبع در فارس (ویژهی موبدان)
2- آتشکدهی آذرگشنسب در آذربایجان (ویژهی جنگاوران)
3- آتشکدهی آذر برزینمهر در خراسان (ویژهی کشاورزان و برزگران)
- دیوارنگاری های دورهی ساسانی: دیوارنگاری های کاخ تیسفون، پنج کنت سمرقند و صحنه ی شکارگاهی شوش.
- مراکز نساجی ساسانی: بیشاپور، شوشتر و جندی شاپور.
- مهم ترین مراکز سفال های کشف شده از دورهی ساسانی: بیشاپور، کنگاور، سیراف، تورنگ تپه، تخت سلیمان، کرمان و دشت گرگان.
- به علت توجه به ظروف فلزی زرین و سیمین، سفالگری در دوره ی ساسانی پیشرفت چشمگیری نداشت.
سعید کمالو