شاید کم و بیش با مفهوم دموکراسی آشنا باشید. گونهای از حکومت که در آن افراد تحت حکومت در واقع خودشان از ارکان اصلی تصمیمسازی حکومتی هستند. به بیان دیگر، نظرات، انتقادات و پیشنهادات مردم همواره در سیاستگذاری حاکمان تاثیرگذار است و آنها در حقیقت نمایندگان مردم برای اداره امور هستند.
کارشناسان اعتقاد دارند یکی از اصول بنیادی حاکم بر کار مدارس، باید مدیریت آن به شکل مشارکتی باشد؛ به این مفهوم که دانشآموزان بدانند در تصمیمات آموزشی و رویههای بکار گرفته شده در مدرسه نقشی مهم دارند، هر انتقاد و نظر سازندهای که بر پایه منطق باشد و منفعتی در بهبود فرآیندهای آموزشی داشته باشد از سوی مدیران و مسئولان مدارس پیگیری خواهد شد. امروزه کارشناسان به این نتیجه رسیدهاند که آموزش پدیدهای نیست که کودکان باید آن را بیاموزند، بلکه آموزش نیازی است برای ادامه حیات جامعه، کودکان باید به این سطح از درک برسند که از همان ابتدا فردی مهم و تاثیرگذار در روابط و تعاملات جامعه هستند، نسبت به رویدادهای اطراف خود مسئولند و باید برای بهبود سازوکارهای موجود در اجتماع همواره فعالیت داشته باشند.
مشی مشارکتی در کودکستان
کشور آلمان همواره در برقراری نظم و انضباط سرآمد کشورهای دنیاست و مردم آن به انجام امور بر پایه اصول تعریف شده شهره هستند. پژوهشگران این کشور برای تعمیق فرهنگ حضور مردم در جامعه و ایفای نقش آنها، تصمیم گرفتند کودکان را از سنین بسیار پایین با مفاهیم مشارکت آشنا کنند. کودکان در کودکستانهای این کشور میتوانند بر تصمیمات موثر در شکلدهی قوانین و اصول حاکم بر کودکستان تاثیرگذار باشند. سازوکار در نظر گرفته شده برای اجرای این رویه برگزاری همهپرسی در اجرای تصمیمات و طرحهای کودکستان است. این برنامهها بر اساس علایق و به اقتضای سن آنها طراحی میشود، بنابراین کودکان میتوانند در مورد اجرا و عدم اجرای آن نظر مناسبی بدهند. در سنین پایین اصول و قوانینی که کودکان فرا میگیرند با شدت زیاد در ذهن آنها رسوخ میکند. بنابراین ایجاد روحیه شرکت در همهپرسی میتواند ابزاری مناسب برای ساختن جامعهای پیشرفته توسط آنها در آینده باشد.
برگزاری قرعهکشی در حکومت دانشآموزان
گاه برای تعیین سمتی در بین دانشآموزان، بین آنها انتخابات برگزار میشود. در این میان شاید این منصفانهترین راهکار برای انتخاب افراد باشد اما محققان اعتقاد دارند بخشی از این انتخابات باید بهصورت کاملا تصادفی باشد تا عدالت اجتماعی در مدارس به شکلی اصیل اجرا شود. باید بدانیم که جامعه باید شامل سه عنصر اصلی در قلب خود باشد، حضور و شرکت در تعاملات اجتماعی، مسئولیتپذیری و نهایتا شکلدهی اجتماع سازگار با تصمیمات جمعی. شاید برخی کودکان دارای تواناییهای مناسبی برای اداره برخی امور باشند اما توانایی برقراری ارتباط با دیگران را ندارند یا حضور کمی در طرحها و برنامههای مدارس دارند. برخی از آنها همواره منتظر فرصتی هستند تا خود و تواناییهایش را به دیگران معرفی کنند. انجام قرعهکشی بهنوعی موجب ایجاد انگیزه در تمامی دانشآموزان برای شرکت در طرحهای مختلف میکند ،زیرا حتی اگر دانشآموزی محبوبیت چندانی بین دیگران نداشته باشند همواره شانسی برای انتخاب شدن برای تصدی امور خواهند داشت.
دانشآموزان و شکلدهی تغییرات
یک فرهنگ اصیل مشارکتی بر این اصل استوار است که هر آنچه در جامعه وجود دارد، هر قانون و مقرراتی میتواند به اقتضای شرایط مکانی و زمانی دستخوش تغییر شود. دانشآموزان باید از همان ابتدا بدانند که در اتخاذ تصمیماتی که نقش مستقیم بر تعاملات آنها در مدرسه دارد؛ تنها نیستند و همواره اهرمی کمکی در دسترس آنها برای تغییر شرایط نامساعد یا بهبود برخی سازوکارها وجود دارد. دانشآموزان میتوانند مشکلات حقیقی خود در مدرسه را شناسایی کرده و همچون فردی مسئولیتپذیر به طراحی راهحلی برای آن بپردازند. آنها یاد خواهند گرفت که در مقابل چاشهای موجود در جامعه میتوانند وارد عمل شده و به یاری سایر افراد قابلیت ایجاد تغییر در آن را دارند.
منبع:
https://hundred.org/en/articles/no-education-without-representation-3-ways-to-democratize-your-school