متن،
آن جیزی است که انسان را به پویایی درآورد پس متن تنها خوانداری نیست دیداری و شنیداری و... هم میتواند باشد مثل: دیدن یک پروانه روی یک گل رز، که شاید باعث شود شما فردای آن روز تصویر آن پروانه را روی بوم رنگ خود بکشید.
اما در طی کتاب علوم وفنون ما، تنها متون خوانداری را بررسی خواهیم کرد یعنی آنچه میخوانید و باعث پویایی در شما میشود.
ادبیات و ادب سابقا معنای شناختن اموری اطلاق میشد که انسان به وسیله آن از خطا ایمن و محفوظ میماند اینطور که به نظر میرسد در اعصار گذشته فقه وعلوم دینی هم جزء ادبیات شمرده میشدند اما به مرور زمان معنای آن به دانش هایی که سخن را از خطا حفظ میکند تغییر پیدا کرد.
حالا میخواهیم بفهمیم امروزه ادبیات به چه معنایی به کار برده میشود
1.اصطلاحات و رفتار ها در یک رشته ی حرفه ای و فنی مثل مهندسی ،پزشکی و...
مثلا نسخه ی تجویزی یک پزشک هم ادبیات محسوب میشود.این کاریرد ادبیات یعنی هنجار ها وآداب آن علوم
2.نوشته های مربوط به گذشته وتاریخ تمدن بشری در این نوع تعریف
مثلا تاریخ بیهقی ادبیات است چون به تمدن وگذشتهی انسان باز میگردد.
3.واما معنا ی سوم یعنی بیان خیال هاواندیشه ها.
ادبیات درواقع ترکیب زبان وادبیات است هدف زبان ارتباط و پیام رسانی است وهدف ادبیات درست و زیبا رساندن همان پیام است به همین منظور هم از فنون ادبی مثل تشبیه ،اغراق و... استفاده میکنیم.
اما سخن ادیبانه بلیغ و رسا است.هر سخن بلیغ و رسا فصاحت و بلاغت دارد پس به شیوهی منطقیون نتیجه میگیریم سخن ادیبانه فصاحت وبلاغت دارد.
اما سوال اینجاست اصلا فصاحت وبلاغت یعنی چه؟
فصاحت برمیگردد به انتخاب کلمات روشن و شفاف و مربوط است به چگونگی وکیفیت واژگان و بلاغت برمیگردد به چگونگی معنا و محتوای کلام .
در واقع فصاحت جسم کلام وبلاغت روح و جان کلام است در بلاغت ما واژگان روشن خود را متناسب با حال وشرایط مخاطب بیان میکنیم .
بلاغت سه شاخه دارد بدیع ،بیان ومعانی که در درس های بعدی با آن آشناخواهید شد
........................................................................................................................................................چند سوال کوتاه
*این بیت شعر که چون که با کودک سر وکارت فتاد هم زبان کودکی باید گشاد مربوط به کدام یک از لوازم رسایی وشیوایی است.
***لوازم رسایی وشیوایی فصاحت وبلاغت است ودر بیت گفته شده که باید به اندازه ی فهم وبه زبان کودک با او صحبت کرد وبلاغت این مفهوم را میرساند که باید در جایگاه مخاطب صحبت کرد پس پاسخ بلاغت است.
*بگویید در دومتن زیر در هر کدام غلبه با کدام یک از جنبه های زبانی یا ادبی است؟
1.ماه،یکی از سیارات منظومه ی شمسی است .اگرچه خود بی نور است اما در شب نورانی وروشن است.
2.شب ها به مهتاب روشن است ویا به قطره های درشت وتابناک باران ستاره ،مصابیح آسمان
***(در سوال دوم باید در تشخیص ادبی بودن متن به کاربرد بیشتر آرایه های ادبی توجه شود) در جمله ی اول واژگان روشن ومستقیم اند درحالی که درجمله ی دوم از آرایه ی های ادبی مثل تشبیه استفتده شده در اولی جنبه ی زبانی غالب ودر دومی جنبه ی ادبی غالب است.
*تعریف بلاغت چگونگی.......و.......کلام وتعریف فصاحت چگونگی وکیفیت.........
***معناو محتوا و جای خالی سوم واژگان است.
نویسنده: فرشته کاظم زاده