بررسي علل سکسکه و چگونگي پيشگيري و درمان آن
سکسکه، علامتي ناخوشايند: سکسکه يک دم غير ارادي و قوي است که در نوزادان، کودکان و بالغين تجربه ميشود.
سکسکه که به طور حتم براي همه افراد در طول زندگي پيش مي آيد به دنبال انقباضات ناخودآگاه و مکرر عضله ديافراگم، صورت مي گيرد. به طور کلي بايد توجه داشته باشيم که سکسکه يک علامت است و هرگز به عنوان يک بيماري محسوب نمي شود، از اين رو نبايد به دنبال بروز سکسکه احساس نگراني کرد. در ايجاد سکسکه ديافراگم، عضله بزرگ و نازکي که قفسه سينه را از شکم جدا مي سازد و عصب فرنيک (عصبي که ديافراگم را به مغز وصل مي کند)، نقش دارند. اين طور که پزشکان بر اساس مطالعات خود در اين زمينه دريافته اند، تقريباً همه ممکن است دچار سکسکه شوند، حتي جنيني که در رحم مادر است.
به گفته يک متخصص گوارش، سکسکه ميتواند يکي از نشانههاي سکته قلبي باشد.
با اين که سکسکه از علائم اختصاصي هيچ بيماري خاصي نيست اما سکسکههاي ناگهاني ميتواند يکي از نشانههاي سکته قلبي، آلرژي و ريفلاکس معده و عصب فرنيک باشد.
علايم شايع سکسکه
از جمله مهم ترين علايمي که سکسکه دارد و مي توان به اين وسيله خود را نمايان کند صداي تند و سريع که در اثر گرفتگي ديافراگم از دهان خارج مي شود است. اين گرفتگي، عضلات ته گلو را به هنگام دم مي بندد.
به طور کلي تحريک اعصابي که عضلات تنفسي، خصوصاً ديافراگم، را تحريک مي کنند باعث مي شود که سکسکه در افراد بروز کند. علت سکسکه کوتاه مدت هنوز ناشناخته است و کارشناسان نتوانسته اند دليل مشخصي براي آن بيابند. در صورتي که سکسکه طولاني مدت باشد يا به طور مکرر رخ دهد، امکان دارد به علل زير ايجاد شده باشد:
*خوردن يا آشاميدن غذا يا نوشيدني داغ يا مواد تحريک کننده
*بيماري هاي پرده جنب (پرده نازکي که روي ريه ها را مي پوشاند)
*ذات الريه
*اورمي (جمع شدن مواد زايد سمي در اثر نارسايي کليه)
*الکلي بودن
*مصرف بعضي از داروها
*اختلالات معده، مري، روده يا لوزالمعده
*حاملگي
*تحريک مثانه
*هپاتيت
*گسترش سرطان از يک قسمت از بدن به کبد يا قسمتي از پرده جنب
*سابقه عمل جراحي اخير، خصوصاً جراحي روي شکم
*علل عاطفي
سکسکه ناشي از تحريک اعضا و اندامهايي است که در قسمت قفسه سينه قرار گرفتهاند و مهمترين آنها پرده ديافراگم، معده، مري و قلب است.
شايعترين علت سکسکه ناراحتيهايي است که به معده و مري وارد ميشود و در رأس اين ناراحتيها ريفلاکس و برگشت اسيد معده است.
سکسکه در همه افراد ظاهر ميشود، سکسکههاي ناگهاني در اثر خوردن دارو، غذاي زياد يا غذاي ناسالم و اتصاع شديد معده به وجود ميآيد و سکسکههاي مزمن و طولاني نيز بر اثر بياحتياطيهاي غذايي ايجاد شده و تا مدت طولاني فرد را درگير ميکند.
عوامل بروز سکسکه
اگر چه سکسکه مي تواند با علل و عوامل مختلفي بروز کند، مهم ترين عوامل ايجاد کننده اين عارضه شامل موارد زير مي شود:
*وجود يک بيماري که سطح سلامت فرد را پايين آورده باشد
*سابقه عمل جراحي اخير
*مصرف داروها، خصوصا آنهايي که معده را آزرده مي سازند
*پر بودن معده
*خنده شديد يا احساسات قوي
*تغيير در دماي محيط
*مصرف الکل
پيشگيري از سکسکه
اگر چه علم پزشکي در زمينه هاي مختلف پيشرفت کرده، اما در عين حال هنوز کارشناسان موفق به کشف روشي نشده اند که به وسيله آن بتوان از بروز سکسکه جلوگيري کرد و به همين خاطر ممکن است هر فرد در طول دوران زندگي خود به سکسکه مبتلا شود.
سکسکه کوتاه مدت معمولاً نشان دهنده بيماري نيست. اين نوع سکسکه به طور خود به خودي يا غالباً با درماني که شرح آن داده خواهد شد برطرف مي شود. سکسکه مداوم فرد را درمانده مي کند و نياز به انجام اقداماتي براي فهميدن دليل آن وجود دارد.
به طور کلي براي سکسکه عوارضي وجود ندارد، مگر اين که سکسکه طولاني مدت باشد و وجود يک بيماري جدي را مطرح کند.
هر فردي که سکسکه ميکند بايد از نظر بيماري عضوي کاملاً بررسي شود تا خلاف آن ثابت شود.
نحوه درمان سکسکه، با توجه به علت آن در افراد مختلف متفاوت است. اگر فردي دچار بيماري قلبي است بايد ابتدا بيماري قلبي خود را درمان کند و کسي که ناراحتي معده دارد بايد به مداواي معدهاش بپردازد. همچنين اگر پرده ديافراگم به علل مختلف مثل سينه پهلو، سرماخوردگي يا ورود ويروس به بدن دچار ضايعهاي شده باشد، براي درمان سکسکه بايد ابتدا آن ضايعه را برطرف کند.
دربارهي نقش آلرژي غذايي در ايجاد سکسکه بايد گفت، آلرژي به مواد غذايي مانند بيماري آسم و کهير نيست و با آنها متفاوت است و به صورت تهوع، دل درد، برگشت اسيد، سرفه، سکسکه، نفخ و اسهال ظاهر ميشود.
در مورد سکسکه اگر علت يا بيماري خاصي را پيدا نکرديم، بايد عامل تحريککننده خارجي از جمله غذا را هم در نظر داشته باشيم، زيرا ممکن است فرد غذاي سالمي را مصرف نکند و يا اينکه غذاي خاصي به بدنش نسازد و در او سکسکه ايجاد کند.
به گفته متخصصين، سويا، ماهي، ميگو، شير گاو، گندم و پسته شامي از جمله مواد خوراکي هستند که باعث بروز سکسکه در فرد ميشود.
چون سکسکه بر اثر انتقال موج و تحريک اعصاب مختلف است، شوک عصبي باعث ميشود از انتقال امواج از معده به مغز جلوگيري شده و تحولي در آن سيستم ايجاد شود و سکسکه فرد را قطع کند.
اگر چه تاکنون درمان هايي براي سکسکه ارائه شده است، اين روش ها همگي براي سکسکه هاي کوتاه مدت مفيد خواهند بود. سکسکه طولاني مدت بايد تحت بررسي پزشکي قرار گيرد و به اين وسيله روش هاي درماني مناسب به کار رود. به کار بردن يک يا چند روش زير مي تواند سکسکه هاي کوتاه مدت را درمان کند:
*نفس خود را نگاه داريد و تا 10 بشماريد.
*داخل يک کيسه کاغذي تنفس کنيد. از کيسه پلاستيکي استفاده نکنيد زيرا ممکن است به سوراخ بيني بچسبد.
*انگشت شست خود را بين دندان ها و لب بالا قرار دهيد. سپس لب بالا را با انگشت سبابه خود، درست در زير سوراخ بيني به سمت راست فشار دهيد.
*انگشتان سبابه خود را حدود 20 ثانيه داخل هر دو گوش فشار دهيد.
*يک ليوان آب را به سرعت بنوشيد.
*نان خشک يا يخ خرد شده قورت دهيد.
*زبان خود را به ملايمت بکشيد.
*چشمان خود را ببنديد و فشار ملايمي را به کره هاي چشم وارد کنيد.
*يک قاشق چايخوري شکر خشک بخوريد.
در اين ميان گفته مي شود که اگر سکسکه بيش از 8 ساعت طول کشيد و يا اينکه اگر فرد احتمال داد که دارويي باعث سکسکه وي شده است بايد حتماً به پزشک مراجعه کند.
تذکر: توجه کنيد که در افراد مسن گاهي بيماري قلبي با سکسکه بروز ميکند که نياز به بررسي بيشتر دارد. سکسکه را دستکم نگيريد!