همایش دبیران شیمی تهران
3 اردیبهشت 94
دبیران شیمی خانم در همایش تخصصی دبیران شیمی تهران- 3 اردیبهشت 94
دبیران شیمی آقا در همایش تخصصی دبیران شیمی تهران- 3 اردیبهشت 94
این همایش با صحبت های امید جعفری پیرامون بورسیه آغاز شد. بخشی از صحبت ایشان را در زیر بخوانید:
در 15 شهریور سال 84 بنیاد علمی آموزشی قلم چی وقف عام شد بر گسترش دانش و آموزش. خدمات خیرخواهانه بنیاد را میتوان به چند دسته تقسیم کرد از جمله بورسیه دانش آموزان مستعد با سه شرط داشتن معدل بالای 17 و داشتن انگیزه و نداشتن بضاعت مالی. هدفگذاری ما امسال بر بورسیه 60 هزار دانشآموز بود که موفق به بورسیه کردن 63 هزار و 300 دانشآموز شدیم.
خدمت بعدی، کمک هزینه تحصیلی است. تا کنون 2194 نفر از بین بورسیه شدگان، ماهانه 40 الی 60 هزار تومان از بنیاد علمی آموزشی قلمچی، کمک هزینه تحصیلی دریافت کردهاند.
5763 نفر دانش آموز روستایی تاکنون بورسیه کانون شده اند و 3514 دانشآموز بورسیه پدر یا مادر یا هر دو را از دست داده اند از بین دانشآموزان بورسیه 3056 دانشآموز تحت پوشش کمیته امداد و موسسههای خیریه هستند.
در سال 93، حدود 542 دانش آموز نابینا و کم بینا در سراسر کشور بورسیه کانون بودند که 14 نفر رتبه زیر 1000 کسب کردند. این دانشآموزان در کنکور با دانشآموزان منطقه 3 رقابت میکنند. امسال 120 دانش آموز کنکوری نابینا و کمبینا داریم که پیشبینی میشود دوباره 14 نفر رتبه زیر 1000 داشته باشیم. بسیاری از کتاب های کانون از جمله کتابهای آبی و زرد عمومی و اختصاصی به صورت فایل صوتی در اختیار این دانش آموزان قرار می گیرد. مشکل تست زدن این دانشآموزان با فایلهای صوتی برطرف شده است. همچنین برای دانش آموزان برتر نابینا و کمبینا، کنکورهای سالهای اخیر با خط بریل تهیه و ارسال میشود.
برای شناسایی دانش آموزان بورسیه دو کار انجام شده است اول اینکه از معتمدین بورسیه کمک گرفته شده است و دوم اینکه همه نمایندگیهای کانون و همه شهرها را درگیر بورسیه کردهایم به این صورت که از بین 372 نمایندگی 351 نمایندگی بیش از 10 دانشآموز بورسیه دارند که در سال اول بورسیه، 12 شهر مشارکت داشتند و 316 شهر هر سال در امر بورسیه پیشرفت می کنند و 74 نمایندگی بیش از دو برابر سال قبل خود دانش آموز بورسیه ثبتنام کرده اند. 18827 دانشآموز بورسیه از طریق معتمدین بنیاد معرفی شده اند. این معتمدین، از مسئولان آموزش و پرورش، خیرین و مشاوران و دبیران و مدیران و همکاران کانون هستند که براساس شناخت و ارتباطات خود دانشآموزان مستعد واجد شرایط را معرفی میکنند. در این بین 918 نفر معتمد فعال[1] هستند. خراسان رضوی در طرح معتمد بورسیه، بیشترین نقش را داشته است و شهرهای اطراف استان تهران و استان کرمان بیشترین دانش آموز معرفی شده از طریق معتمد را داشته اند. ما 16 معتمد (15 معلم و یک خیر) در طبس به عنوان یک شهر بسیار فعال در امر بورسیه داریم که بسیاری از دانش آموزان را معرفی کرده اند.
فعالیت بعدی، ساخت مدارس است. 32 مدرسه از سال 79 تا امروز ساخته شده یا در حال ساختن است.
5 مدرسه قبل از وقف و 27 مدرسه بعد از وقف ساخته شده است و از بین این مدارس، ساخت 5 مدرسه به صورت مشارکتی بوده است.
ساخت کتابخانه
در آبان 93 کتاب خانه دانشگاه ایلام افتتاح شد. تا کنون 12 کتابخانه ساخته شده است که ساخت 3 کتابخانه قبل از وقف و 9 کتابخانه بعد از وقف بوده است
تجهیز و هوشمندسازی مدارس از دیگر فعالیتهای خیرخواهانه بنیاد است که تاکنون 257 مدرسه در 66 شهر تجهیز و هوشمندسازی شده است. در استان البرز برای هوشمندسازی حدود 200 مدرسه اقدام شده است.
طرح بعدی، حمایت از پروژه های دانشگاهی است با این شرط که پروژه ها زودبازده باشند و در سطح جامعه به سرعت گسترش پیدا کنند. تاکنون 96 پروژه دانشگاهی حمایت شده است و برای هر پروژه حدود 4 تا 5 میلیون تومان هزینه شده است.
بورسیه دانشگاهی را داشتهایم به این صورت که به دانش آموزان کانونیای که قبلا بورسیه کانون بودهاند کتابهای ترم اول و دوم دانشگاه تهیه و اهدا شده است. تا کنون 637 نفر کتاب دانشگاهی دریافت کردهاند.
طرح حکمت و بنیاد شهید نیز یک طرح نیمه حمایتی است که بخشی از هزینههای ثبتنام دانشآموزان را مورد حمایت قرار میدهد.
..................................
در بخش دوم، امید صفات به آموزش آنلاین و کلاسهای رایگان تحت عنوان MOOC [2] که از سال 2012 آغاز شده و مطالب علمی آموزشی زیادی را در اختیار مخاطبان قرار میدهد، اشاره و پیشبینیهای IBM در حوزه فناوری طی 5 سال آینده را مطرح کردند و گفتند یکی از این پیشبینیها این است که در آینده مدارس تغییر شکل می دهند و به سمت کلاسهای آنلاین میروند و نقش دبیران تغییر میکند.
ایشان سایت http://amoozesh.kanoon.ir/ را نیز معرفی کردند این سایت از زیرمجموعههای سایت کانون است که در آن، در حال حاضر بیش از 10 هزار فیلم 3 دقیقهای براساس مباحث مختلف کتاب درسی در اختیار دانشآموزان قرار داده شده است[3] و از بیش از 600 دبیر مطلب دراختیار است. همچنین فیلمها براساس استاد ارائه دهنده نیز مرتب شده اند و دانش آموزان میتوانند تمامی فیلمهای یک دبیر را در صفحه خاص خود دبیران مشاهده یا دانلود کنند.
امکان دیگری که در سایت کانون قرار دارد کلاسهای آنلاین است که روزانه براساس برنامه راهبردی به صورت کاملا آنلاین برگزار میشوند. در این کلاسها دانش آموزان سوال مطرح میکنند و دبیران پاسخ می دهند. همچنین کامنت های دانش آموزان در این بخش بسیار جالب است. طی دوران طلایی نوروز، در 10 روز متوالی، درسهای مختلف توسط دبیران به صورت آنلاین و رایگان در سایت کانون آموزش داده شد و با استقبال خوب دانشآموزان سراسر کشور و خصوصا دانش آموزان تراز بالا مواجه شد.
در حال حاضر نیز با نزدیکی به امتحانهای نهایی، کلاسهای آمادگی امتحان نهایی به صورت آنلاین برگزار خواهد شد و70 دبیر امتحان های نهایی دی و شهریور و خرداد 93 را در کلاس های آنلاین برای دانش آموزان حل میکنند.
امکان ویژهی دیگر تعداد بسیار بالایی از خلاصه درسهای دبیران مدارس آموزشگاهها و سرای دانش است که برای استفادهی همگان در سایت قرار داده شده است.
همچنین صفحه ی شخصی دبیران را داریم که مشاوران نیز می توانند استفاده کنند به عنوان مثال کارنامه دانش آموز با استفاده از شمارنده و کد ملی در صفحه شخصی دبیر قابل دسترسی است و سوالات آزمون های کانون پس از هر آزمون برای دبیران در این صفحه قرار داده میشود. همچنین در زمانهای خاص کتابهایی به دبیران هدیه میشود که میتوانند کتابهای انتخابی خود را از این صفحه سفارش دهند. هم چنین در این صفحه، توانایی معرفی دانشآموزان واجد شرایط بوسیه آزمونهای کانون را دارند.
در دوران جمع بندی برنامه خاص مشابه نوروز را خواهیم داشت.
.............................................................
دکتر رضا فیاض در مورد کتاب های پرمخاطب به سخنرانی پرداختند که بخشی از صحبت های ایشان در زیر آمده است:
کتابهای پرمخاطب که نمونه بارز یک انتشار کتاب توسط مولف است در مقاطع مختلف و درسهای مختلف کتابهایی را چاپ کرده است. در این کتابها که خود مولف آن را چاپ می کند[4] مسئولیت اثر با مولف است و به دلیل دیده شدن در سال 2008 کتاب هایی که به این روش تولید شده اند بیش از چاپ به حالت عادی بوده است.
ایران نهمین کشور در دنیا در زمینه تولید کتاب های چاپ اول است (اولین کشور در این زمینه امریکا است.) این مفهوم خودچاپ
ما این روش را در کانون به ماشین تبدیل کرده ایم و به صورت کاملا منسجم و منظم و در سریعترین زمان این کتابها تولید میشوند وبه یک محصول تبدیل میشوند.
از جمله دبیران شیمی که در کتابها پرمخاطب، فعالیت داشتهاند فرزاد نجفی بوده که در مرداد 93 ابتدا شیمی 2 را با 500 تیراژ تولید کردند و در مهر 93 باز به تعداد 100 تیراژ آن را دوباره چاپ کنند. ایشان به مرور زمان حدود 3100 جلد کتاب شیمی را به این روش تولید کردهاند.
دبیر دیگر، روح اله حاجی سلیمانی هستند که دو جلد کتاب با تیراژ 500 تولید کردند ولی همین دو جلد کتاب در سراسر ایران فروش اینترنتی داشته اند و در آمار بیشترین آمارهای توزیع فروش اینترنتی قرار گرفتند. مشارکت در تولید کتابها توسط خود مولف در کتابهای پرمخاطب هنر دیده شدن را برای دبیران فراهم می کند. حتی ناشران سنتی نیز که به ظاهر باید با این طرح مخالف باشند و آن را رقیب خود بدانند ولی به این سمت روی آورده اند. مخاطبان میتوانند به سایت Selfpub.kanoon.ir که سایت کانون است مراجعه و کتابهای پرمخاطب را مشاهده کنند. همچنین در این سایت، کتابخانه آنلاین را نیز داریم که دانشآموزان میتوانند از آن استفاده کنند.
..................................
این همایش با صحبت های بابک ندرخانی مدیرعامل شرکت رهپویان دانش و اندیشه در مورد "سیستم آموزش وارونه" ادامه پیدا کرد. بخشی ای از صحبتهای ایشان در زیر آمده است:
آموزش وارونه یک روش یا نگاه جدید است که از دهه 80 میلادی در امر آموزش مطرح شد و امروزه نیز استفاده می شود. ایشان در ابتدا با اشارهای به ضربالمثل: "اگر به فکر یک سال آینده خود هستید گندم بکارید و اگر به فکر ده سال آینده خود هستید درخت بکارید و اگر به فکر 100 سال آینده خود هستید انسان تربیت کنید" به این نکته تاکید کردند که دبیران با توجه به اینکه نقش تربیت انسان را به عهده دارند نقش موثری در آموزش و پرورش دارند.
ایشان تعریف جدید بی سوادی را در این دانستند که کسی نتواند خودش را آموزش دهد. آموزش به خود از طریق رسانهها و روشهایی از جمله "آموزش وارونه و فیلمهای 3 دقیقهای" محقق میشود و اگر کسی نتواند آموخته های خود را فراموش کند بی سواد است زیرا در سالهای گذشته دانش بشر که هر سه سال یک بار به روز میشد در هر 100 روز به روز میشود که البته رشد علم در رشته های نانو و پزشکی سرعت بیشتری نیز دارد. آموزش وارونه در واقعی یکی از کاربردهای فیلم و رسانه در آموزش است. سایت کانون قسمتی به نام فیلم های 3 دقیقه ای دارد که شامل فیلم های آموزشی زیادی برای هر درس و هر مبحث است. الان اکثریت امکان دیدن فیلم های 3 دقیقه ای را در سایت دارند.
و اما ما در ایران چه کار می توانیم انجام دهیم؟ کلاس وارونه یا آموزش وارونه.
در آموزش سنتی، کلاس دبیرمحور و متکلم وحده است و دانشآموزان سر کلاس یا درس را گوش می دهند یا درس پس می دهند و بعدازکلاس در منزل تمرین حل میکنند اما با آموزش وارونه، بخش آموزش را می توان با مشاهده فیلم توسط دانش آموزان در منزل آغاز شود و فعالیت به کلاس آورده شود و تدریس دبیر از سایت می تواند آنلاین یا آفلاین باشد و در کلاس دانش آموزان فعالیت کلاسی داشته باشند . طبق تحقیقهای انجام شده، تعداد دانش آموزانی که در دروس مختلف افت داشتهاند تا حد قابل توجهی با آموزش وارونه کاهش پیدا کرده است.
..................................
در ادامه کاظم قلم چی به سخنرانی پرداختند که بخشی از صحبتهای ایشان در زیر آمده است:
من هر سال یک کتاب معرفی می کنم سال گذشته مطالعه کتاب teach like a champion ،که در آن 49 تکنیک برای اینکه چگونه تدریس کنیم آورده شده است، را توصیه کردم. خلاطه این کتاب ترجمه و در سایت کانون قرار داده شده است و هنوز هم این کتاب به فارسی ترجمه نشده است. امسال نیز توصیه میکنم کتاب make it stick را که هنوز به فارسی ترجمه نشده است را مطالعه کنید. این کتاب تحولی در دنیای آموزش ایجاد کرده است و هر کسی که در حیطهی آموزش کتاب مینویسد به این کتاب اشاره میکند.
در این کتاب بر بازیابی[5] در مقابل بازخوانی[6] و اینکه اول از خودتان امتحان مختصری بگیرید و بعد درس بخوانید و دیگر این که وقتی مطلبی را سخت یاد می گیرید بهتر یاد می گیرید، تاکید شده است. به نسبت طلایی بازیابی اطلاعات به بازخوانی در این کتاب اشاره شده است و این نسبت حدودا باید 70 درصد بازیابی در مقابل 30 درصد دوبارهخوانی باشد.
با اصطلاح PIAAC آشنا شوید که در واقع آزمون پیزا بزرگسالان است و ویژهی افراد بین 16 تا 65 سال است. همچنین مشاوران باید این اصطلاح خودتنظیمی[7] آشنا باشند. مدیریت تفکر یعنی فراشناخت[8] و مدیریت قلب (هوش هیجانی[9]) زیرمجموعهی خودتنظیمی هستند و کسانی که مهارت فراشناختی بالاتری دارند موفقتر میشوند و هموارده مدیریت تفکر بر مدیریت قلب برتری دارد و افراد باید قدرت فراشناخت خود را افزایش دهند. امروزه معلم را انتقال دهندهی دانش و تسهیل دهندهی[10] آموزش میدانند و از دیدگاهی دیگر معلم ها را به دو گروه درس نگر و دانش آموز نگر طبقه بندی می کنند. دبیری که بتواند نام دانشآموزانش را بنویسد یعنی دانش آموز نگر، دبیر موفقتری است.
با اصطلاح [11]HDI نیز آشنا باشید و روند نتایج آن را دنبال کنید. HDI گزارشی بین المللی است که سالانه، به سلامت و توسعه و درآمد کشورهای مختلف را بررسی می کند. براساس این گزارشها ایران از مالزی و برزیل و ترکیه در زمینه آموزش برتر است.
و اما چند ایده برای تفکر را مطرح میکنم وتوصیه میکنم در مورد آنها تفکر کنید:
آیا باید در مدارس سختگیری[12] و نظم وجود داشته باشد یا آزادی بالا[13]؟ در زمان جنگ ویتنام گرایش مدارس با آزادی بیشتر ایجاد شد اما الان به این نتیجه رسیدهاند که نظم بهتر است.
آزمون استاندارد یا توصیفی؟
امروزه، ارزیابی توصیفی را خود آمریکایی ها هم که پیشرو این طرح بودند برداشتهاند و از سوم دبستان به بعد نمره می دهند. در نتیجه گاه در تقلید نیز کشورهای دنبالهرو اشتباه را ادامه میدهند ولی کسانی که پیشرو بودهاند به اشتباه خود پی میبرند.
چقدر معتقدید نمره ای که دانش آموز می گیرد نمرهی دبیر است؟
در ایران و تمام جهان دبیران قبول ندارند که نمره دانش آموز نمره دبیر است اما من معتقدم اگر دانشآموزی نتیجهی مطلوبی نگرفت هر کدام ما خودمان را مسئول بدانیم و از خودمان بپرسیم من چه اشتباهی کرده ام. همه ما مسئول هستیم دانش آموز باید بگوید نمره من است والدین بگویند نمره من است و من دبیر و مدیر مدرسه و آموزشگاه هم باید خودم را مسئول بدانم
عوامل موفقیت نظامهای آموزشی را به چه نسبت میدهید؟ راجع به این که نظام های آموزشی موفق تر چه کار می کنند ملاکهای مختلفی مدنظر است از جمله بودجه، سایز کلاس، سایز مدرسه، مدیریت و رهبری آموزشی، معلم، اولیا و اینکه موفقیتهای آموزشی این نظامها را به کدام میتوان نسبت داد؟
..................................
در انتهای این جلسه، دکتر علیرضا عابدین از دفتر تالیف وزارت آموزش و پرورش و مولف کتاب های دانشگاهی صحبت کردند. صحبتهای ایشان را در زیر بخوانید:
این باعث افتخار من است که در این جمع هستم و دلتنگی خود را از این که مدتی است در حضور دبیران نبودم ابراز میکنم.پیشاپیش هفته معلم و روز معلم را تبریک می گویم. این باعث افتخار است که در بخش خصوصی در ایران تلاش هایی در زمینهی آموزش صورت میگیرد و از همه دبیران کشور و شما عزیزان صمیمانه تقاضا می کنم آن چه بایسته و شایسته است را انجام دهید. همه دبیران ایران وقت شناس و باهوش و صاحب فکر هستند.
ایشان در مورد این موضوع که در این همایش نسبت به دیگر همایشهای دبیران، با تاخیر مواجه نشدیم، به این نکته اشاره کردند که دبیران شیمی دقیق ترند و معتقدند این تعصب نیست و میتوان این بازده را در تمام گروه های درسی مقایسه کرد.
ایشان به اتفاقاتی که قرار است طی 3 سال آینده در درس شیمی اتفاق بیافتد اشاره کردند و اینکه ما از مهر امسال در دبیرستان ها سه پایه تحصیلی خواهیم داشت. پس ذهنیت شما این باشد که سه سال دهم و یازدهم و دوازدهم خواهیم داشت.
ساعات تدریس مدارس در درس شیمی در سه سال متوسطه 3/2 ساعات فعلی خواهد بود ولی ساعت آزمایشگاه عوض نشده است. با بازبینی صورت گرفته در کتابها، در کتاب شیمی 2 متن کتاب روان تر شد البته در شیمی 3 پس از تغییر، با استقبال بیشتری مواجه شدیم و رضایتمندی در شیمی 3 بیش از شیمی 2 بود. این تغییرات از تغییر در جلد و متن و نمونه تمرین های کتاب بود که دبیران نیز از آن استقبال کرده بودند و دبیران نیاز چندانی به مطالب و منابع بیرونی غیر از آن چه در دسترس است ندارند، راهنمای معلم نیز منتشر شد. کتاب پیش شیمی نیز در کنار شیمی 2 و شیمی 3، نوسازی شد.
در مورد کتاب پیش نگرانی هایی هست به دلیل بعد اهمیت آن در کنکور و قرار شد دانش آموزانی که کتابهای نوسازیشدهی شمی2 و شیمی3 را خواندند شیمی پیش را نوسازی نخوانند. انتظار شما دبیران این است که در شیمی پیش کیفیت و کاربردها و انتظارات محقق شده باشد. تغییرات کتاب پیش، کاری است که بیش از 14 ماه زمان صرف آن شده است شاید هدفی در آن نهفته دارد که نگاهی به متوسطه دوم دارد.
تلاش بر این بوده است که مطالب را به صورت کاربردی ارائه کنیم. ما جدا از ان که قرار است شیمی تدریس کنیم هدفمان تربیت انسان و شهروند هم میباشد. شاید از یک دهه پیش دبیران شیمی کسانی بودن که در این راستا پیشتاز بودند. ایشان معتقدند دبیران شیمی ها دانش آموز نگر تر هستند.
بخش 2 کتاب شیمی پیش کمترین تغییر را دارد. در این کتابها تعداد فصل هیچ کدام تغییر نکرده است ممکن است برخی از زیر فصلها تغییر کرده باشد یا تمرین های چالش برانگیز تغییر کرده باشد. در کل میتوان گفت تغییرات شیمی پیش 40 یا 45 درصد است.
در پایان هر بخش از کتاب شیمی پیش، بحثی تحت عنوان شیمی و زندگی آورده شده است. این قسمت جزو درس است و تلاش شده است در آن، آن چه نیاز است براساس پیشرفت در دنیای کنونی، نگاه دانش آموزان به آینده صنعت و توسعه و محیط زیست در حد توان آورده شود.
در کتاب قدیمی دانشآموزان گاه چالش هایی را در متن می دیدند نگرانی های محاسباتی و یکاها و سوالاتی که در کنکور از آنها انتظار داشت در 90 ثانیه سوالات محاسباتی زیادی را حل کنند. در کتاب جدید تلاش ده است که سوالات چند لبه و چند پهلو تغییر یا حذف شوند. از 31 استان کشور و تهران نظرات دبیران وصاحبتنظران به صورت مکتوب یا حضوری جمعآوری شده است.
این کتاب از مهر تدریس خواهد شد و جای نگرانی نیست. اما تاکید می کنم دبیران شیمی همواره دو سایت دبیرخانه شیمی و دفتر تالیف را خصوصا قسمت گروه شیمی و کتاب های قابل دانلود از راهنمای معلم و پرسش و پاسخ ها را مطالعه کنید.
آن چه هدف برای گفتن در این جلسه بود این است که در سه سال آینده چه انتظاری از معلم داریم و این جلسه چه کمکی خواهد کرد به سه سال متوسطه که در حال تالیف است. تاکید بنده همواره بر این است که مطالعه داشته باشیم. مطالعه یعنی همه ی حواس را به کار ببریم و مطالعه نوعی مشاهده علمی است این که به صحبت دو نفر و ارائه توجه می کنید نیز خود نوعی مطالعه است. مجهز شدن به IT را توصیه میکنم. کتاب های جدید از آن جه الان هست بیشتر اندیشیدن را به دانش آموز یاد خواهد داد و تاکید می کنم حتی دبیرانی که شیمی پیش را تدریس نمی کنند در کتاب شیمی پیش جدید قسمت شیمی و زندگی را مطالعه کنند.
از نظرات شما استفاده کرده و میکنیم و معتقدیم نظرات شما موثر است. برای آموزش الکترونیک آن چه که نیاز است و در این جلسات دادوستد می شود را پیگیری بفرمایید. مطالعه دسته جمعی دبیران به دستیابی به راهبردها بیشتر کمک می کند.
دانش آموز پایه نهم را با دانش سوم راهنمایی تصور نکنید بلکه این دانش آموازن دانش اول دبیرستان را دارند و از لحاظ یادگیری یا به نوعی سن هوشی دانش آموز اول دبیرستان هستند. سال دهم یعنی دانشی در حد دوم دبیرستان کنونی.
ممکن است این طرح نهایی و تصویب شود که عزیزان از پایه نهم به دهم بتوانند به دو رشته انسانی و علوم پایه بروند. علوم پایه همان رشتههای تجربی و ریاضی خواهد بود و از سال بعد از نهم 6 یا 5 ساعت تخصصی با آنها کار خواهد شد و گروه انسانی نیز به دو رشته ادبیات و معارف تبدیل شود. اما به این دقت کنید که بزرگترین مشکل دانش آموزان ما این است که دانشآموزان رشته های مختلف تحصیلی، اطلاعات علمی در زمینهی دیگر رشتهها کمی دارند.
بهترین ها برازنده شما دبیران است و برایتان بهترینها را آرزو دارم.
تهیه و تنظیم
ناهید منجمی
[1] یعنی بیش از 5 دانشآموز بورسیه معرفی کردهاند.
[2] Massive Online Open Courses
[3] به عنوان مثال ممکن است برای یک مبحث حدود 40 فیلم کوتاه از دبیران مختلف و از زوایای مختلف تدریس، در دسترس باشد.
[4] Self publishing
[5] Retrieval
[6] Rereading
[7] Self Regulation
[8] metacognition
[9] EQ
[10] Facilitator
[11] Human Development Index
[12] High Discipline
[13] open school