عکاسی دیجیتال:
دوربينهاي ديجيتال از بسياري جهات شبيه به دوربينهاي فيلمي هستند. فقط در يك دوربين ديجيتال به جاي اينكه تصاوير بر روي سطح فيلم ثبت شوند، روي يك قطعهي الكترونيكي- حسگر يا سنسور- تشكيل ميشوند و پس از طي مراحلي بهصورت فايلهاي ديجيتال ذخيره شده و قابل رويت ميشوند.
انواع حسگرها:
سيماس (Cmos): در گذشته از حسگرهاي سيماس فقط در دستگاههايي استفاده ميكردند كه به كيفيت بالاي تصوير نياز نداشتند. مثل دربازكنهاي تصويري و . . . علت آن هم ارزانتر بودن آن و مصرف كمتر انرژي توسط اين قطعات بود. اما در حال حاضر با تحولي كه در سيماسها بهوجود آمد، تصاويري با كيفيت بسيار بالا از آنها به دست ميآيد و در اكثر دوربينهاي گران قيمت استفاده ميشوند.
سيسيدي (CCD)
هر جا نياز به كيفيت بالاتري بود، از سيسيديها استفاده ميشد. اما اشكال اصلي آنها گرانتر بودن، پر حجمتر بودن و مصرف بيشتر انرژي است.
پيكسل چيست؟
حسگرها از هر نوعي كه باشند، از واحدهاي بسيار كوچكي ساخته شدهاند كه نور را به جريانهاي الكتريكي تبديل ميكنند. اين واحدهاي كوچك پيكسل نام دارد.
- حسگرهاي ديجيتال در اندازههاي گوناگوني ساخته ميشوند، در دوربينهاي ps كه مصرف عمومي دارند، اين حسگرها كوچك و در حدود 6×8 ميليمتر هستند، در دوربينهاي نيمه حرفهاي APS، در حدود 22×15 ميلي متر و در بعضي دوربينهاي فول فريم حسگرهايي به اندازهي فيلم 135 نصب شده است.
- تعداد پيكسلهاي موجود در حسگر دوربينهاي ديجيتال، قدرت تفكيك ناميده ميشود و بر حسب مگا پيكسل محاسبه ميشود.
رابطهي حساسيت و كيفيت تصوير
حساسيت فيلمهاي عكاسي با بزرگ و كوچك شدن اندازهي بلورهاي بروميد نقره تغيير ميكند، هر چه اندازهي اين بلورها كوچكتر باشد، حساسيت فيلم كمتر و در نتيجه كيفيت تصوير بيشتر خواهد بود و هر چه اين بلورها درشتتر باشند، حساسيت فيلم بيشتر و كيفيت تصوير كمتر خواهد شد.
- اگر از فيلمهاي با حساسيت بالا عكسي چاپ شود، در تصوير، دانههاي درشتي مشاهده خواهد شد كه در اصطلاح اين دانهها «گرين» ناميده ميشود.
- اگر از موضوعي ميخواهيد عكاسي كنيد كه داراي جزييات زيادی است، بهتر است از فيلمهاي با حساسيت پايين استفاده كنيد و در محيطهاي كم نور به سراغ فيلمهاي با حساسيت بالا برويد.
كنتراست چيست؟
كلمهي كنتراست (تضاد) به معني اختلاف بين تيرهترين و روشنترين قسمتهاي يك عكس است. حساسيت بالاي فيلمها باعث كاهش كنتراست و حساسيت پايين فيلمها باعث افزايش كنتراست ميشوند.
- در عكاسي ديجيتال با بالا رفتن حساسيت (ISO)، تصوير دچار افت كيفيت ميشود و دانههايي رنگي در عكس نمايان ميشود كه اين پديده نويز ناميده ميشود.
فيلمهاي عكاسي و حساسيت آنها
فيلمهاي سياه و سفيد امروزي قادر به ثبت همهي رنگهاي موجود در نور خورشيد هستند، به همين دليل به آنها فيلمهاي پانكروماتيك ميگويند.
- حساسيت فيلمها بر حسب واحدهاي ASA و DIN اندازهگيري ميشد. ASA واحد مربوط به كشور آمريكا و DIN مربوط به كشور آلمان بود. در واحد آمريكايي با دو برابر شدن مقدار عددي حساسيت، حساسيت فيلم هم دو برابر ميشود.
مثلاً فيلم 200ASA دو برابر فيلم ASA100 حساسيت داشت، اما در واحد DIN با اضافه شدن 3 واحد به عدد، حساسيت فيلم دو برابر ميشد. مثلاً فيلم 24 DIN دو برابر 21 DIN حساسيت داشت، اما امروزه از واحد بينالمللي ISO استفاده ميشود.
طبقهبندي فيلمها از نظر حساسيت:
1- فيلمهاي با حساسيت كم از ISO25/15 تا ISO 64/19 مناسب براي كپيبرداري، چهرهنگاري، منظره و معماري و . . .
2- فيلمهاي با حساسيت متوسط از 80/20 ISO تا ISO 200/24 براي كپي برداري، چهرهنگاري، منظره، عكاسي مستند و خبري و اكثر كارهاي معمولي.
3- فيلمهاي با حساسيت بالا از ISO 400/27 تا ISO 3200/36 مناسب براي عكاسي خبري، تئاتر و مواقعي كه نور كم است.
قالبهاي مختلف تصاوير ديجيتال
اطلاعاتي كه از حسگر دوربين ديجيتال ارسال ميشود، پس از پردازش روي كارتهاي حافظهي دوربين و يا ديسك سخت كامپيوتر بايد ذخيره شود.
شركتهاي سازندهي نرمافزارهاي تصويري براي مصارف گوناگون، قالبهايي را براي ذخيرهسازي طراحي كردهاند. اين قالبهاي ذخيرهسازي را فرمت مينامند. معمولترين اين قالبها عبارتند از:
Gif: معمولاً در صفحات وب و اينترنت بهكار ميرود، قابليت فشرده سازي بالايي دارد، اما فاقد كيفيت بالاست.
JPEG: قالبي كه هم ميتوان آن را فشرده كرد و در اينترنت بهكار برد و هم براي ذخيرهسازي تصاوير با كيفيت قابل قبول مورد استفاده قرار ميگيرد.
EPS, TIFF: تصاوير را با كيفيت بسيار بالاي رنگمايه و رنگ ذخيره ميكنند. مناسب براي چاپ افست، به مقدار كم نيز ميتوان آنها را فشرده نمود.
PSD: قالب اختصاصي برنامهي فتوشاپ كه داراي كيفيت بالايي ميباشد.
RAW: به معني خام و بهترين قالب ذخيره سازي عكس در مرحلهي عكس برداري است. حجم فايلها در اين قالب بسيار بالاست، اما قابليت ويرايش فراواني را به عكاس ميدهد.
سعید کمالو