سرانجام اثبات شد: شهاب سنگ عظیم، عامل انقراض دایناسورها بوده

انقراض کامل در دوران سوم کرتاسه یعنی واقعه ای که تقریباً 75 درصد از گونه های زنده روی زمین از جمله تقریباً تمام دایناسورها را منقرض کرد، به وسیله شهاب سنگی که 66 میلیون سال قبل با زمین برخورد کر...

سرانجام اثبات شد: شهاب سنگ عظیم، عامل انقراض دایناسورها بوده

تيمي متشکل از محققان امريکايي و اروپايي اين امر را تاييد کرده اند که انقراض کامل در دوران سوم کرتاسه يعني واقعه اي که تقريباً 75 درصد از گونه هاي زنده روي زمين از جمله تقريباً تمام دايناسورها را منقرض کرد، به وسيله شهاب سنگي که 66 ميليون سال قبل با زمين برخورد کرد، رخ داده است. انقراض دوران سوم کرتاسه در اصل آخرين انقراض بزرگي است که بر روي زمين رخ داده و از آن رو مورد توجه است که منجر به گوناگوني پستانداران شد که آن نيز سر انجام، به پيدايش نسل بشر انجاميد. 

66 ميليون سال قبل، شهاب سنگي که 15 کيلومتر پهنا داشت به منطقه اي که امروزه دهانه چيکسالوب نام دارد و در مکزيک واقع شده، برخورد کرد. اين تصادم باعث به جاي ماندن يک دهانه برخوردي با قطر 180 کيلومتر شد و نزديک به 420 زتا ژول (يعني 420 ضربدر 10 به توان 21 ژول) انرژي را آزاد کرد که برابر با انرژي حاصل از انفجار 100 ترا تن (يعني 100 ضربدر 10 به توان 12 تن) TNT بود. براي مقايسه، کافي است اشاره کنيم که انرژي آزاد شده از برخورد چيکسالوب، 2 ميليون بار بزرگتر از انرژي رها شده در قوي ترين آزمايش هسته اي بشر يعني بمب تزار روسيه است که به سال 1961 انجام شده. 

اثر حاصل از اين برخورد، به پا خواستن يک ابر عظيم گرد و غبار بود که نور خورشيد را مسدود کرد و منجر به شروع فرآيند مرگ بخش بزرگي از پوشش گياهي زمين شد که آن نيز به نوبه خود، مرگ جانوران گياه خوار -و به واسطه آن گوشت خوار- را به دنبال داشت. با توجه به درصد بالاي اکسيژن هواي زمين در دوران کرتاسه، اين تصادم بزرگ احتمالاً منجر به وقوع توفان هاي آتش بزرگ در سطح دنيا هم شده که آن نيز مي تواند علت مرگ تعداد ديگري از جانداران باشد. از آنجايي که محل برخورد در اقيانوس بوده، وقوع سونامي هاي عظيم هم سواحل دنيا را زير و رو کرده.

Narenji-Chicxulub_radar_topography.jpg

با اين حال تا زمان حاضر، شواهد کافي براي آنکه برخورد چيکسالوب را عامل وقوع انقراض عظيم کرتاسه بدانيم وجود نداشت. مسلم بود که يک اثر برخوردي بزرگ باعث آن انقراض شده ولي شواهد قبلي زمان برخورد چيکسالوب را تا 300 هزار سال قبل از انقراض دايناسورها نشان مي دادند. زيست شناس ها و زمين شناس ها در حال بحث بودند که شايد علت ديگري باعث اين انقراض شده -دهانه برخوردي شيوا در هند که باعث فعال شدن آتش فشان ها شده، يا فوران هاي عظيم آتش فشاني در سطح زمين يا شايد هم فرآيندي تدريجي؛ اينها نظريه هاي موازي به شمار مي رفتند. 

با اين حال اکنون دانشمندان اروپايي و امريکايي با استفاده از تجهيزات جديد توانسته اند دامنه تخمين زمان برخورد در دهانه چيکسالوب را به 11 هزار سال محدود کرده و بين 66.03 تا 66.04 ميليون سال قبل قرار دهند که تقريباً همزمان با انقراض عظيم دايناسورها است. وقتي بحث بر سر پيدا کردن زمان وقايع زيست شناسي باشد، 11 هزار سال نهايت دقت ممکن به شمار مي رود. 

مقاله منتشره به واسطه تحقيق جديد نشان مي دهد که «برخورد چيکسالوب به احتمال زياد شروع تغييرات اکوسيستم هايي را کليد زده که در همان زمان نيز در شرايط بسيار شکننده اي قرار داشته اند.» به بيان ديگر، پيش از وقوع برخورد نيز اکو سيستم هاي آن موقع زمين در حال تلو تلو خوردن به سمت خود-نابودي بوده اند و اين انفجار زتا ژولي (!) تنها ضربه آخر به آنها بوده.  

منبع :

Menu