1. اگر دقت کنید میبینید که موج P متقارنتر از موج T است و موج T کمی متمایل به جلو و موج P برعکس متمایل به عقب است.
2. هم در نقطهی Q و هم در نقطهی S پتانسیل «نسبت به پتانسیل قلب در حالت استراحت» منفی شده اما در کل در شکل میبینید که پتانسیل ثبتشده منفی نیست.
3. به یاد داشته باشید که ارتفاع نقطهی R و قلههای موجهایP و Q اهمیت دارند و در شکل میبینیم که ارتفاع قلهی T از P بیشتر و ارتفاع نقطهی R با فاصله از آن دو بیشتر است.
4. موج P نشاندهندهی انتشار موج الکتریکی در دهلیزهاست و کمی قبل از شروع انقباض دهلیزی شروع میشود. بخش QRS انتشار موج در بطنهاست و در نقطهی Q هنوز انقباض بطنی شروع نشده و موج T هم کمی قبل از پایان انتشار موج تحریکی بطنهاست. کاملاً مشخص است که وقتی موج T شروع میشود هنوز انقباض بطن کاملاً تمام نشده است؛ زیرا بطن سلولهای زیادی دارد. اولین سلول که پتانسیل عملش تمام شد، موج T شروع میشود، اما هنوز انتهای بطن که بعد از همه تحریک میشود پتانسیل عملش تمام نشده است؛ به همین دلیل هنوز منقبض است و ما در نمودار انقباض این را میبینیم. کلاً اتفاق دینامیکی مثل شروع و پایان انقباض کمی دیرتر از اتفاق الکتریکی است.
5. دقیقاً مانند موج مکزیکی است؛ یعنی هر سلول به نسبت نزدیکیاش به منابع تحریکی، تحریک و منقبض میشود و بعد از مدتی مشخص از حالت انقباض درمیآید. اولین سلولی که تحریک و منقبض میشود اولین سلولی است که به حالت آرامش درمیآید و پتانسیل عملش تمام میشود.
6. شروع تحریک الکتریکی همزمان با نقطهی R است (بسیار مهم).
7. انقباض دهلیزها حدوداً حد فاصل Q تا R است.
8. پایان انقباض بطنها تقریباً همزمان با پایان موجT است.
9. ماکزیمم نیروی انقباض بطنی حد فاصل نقطهی S تا حدود شروع و قلهی موج T است.
10. بیشترین فشار آئورت در همان حد فاصل نکتهی قبلی یا به عبارتی کمی قبل از موج T روی میدهد (نکته مهم).
11. نقطهی R لحظهی بسته شدن دریچههای دهلیزی بطنی و شنیده شدن صدای اول قلب (بمتر و طولانیتر) است.
12. کمترین حجم بطن و بیشترین شدت انقباض آن همزمان با شروع موج T است (مهم).
13. در سرخرگها به دلیل انعطاف دیوارهی آنها و قطع نشدن جریان خون، هیچ گاه فشار خون به صفر نمیرسد؛ اما در قلب بعد از پایان انقباض، فشار خون نزدیک به صفر میشود.
14. دقت کنید که واژهی موج را برای QRS نباید به کار ببرید؛ چون موج نیستند. کمپلکس QRS مناسبتر است.