به نام خداوند مهربان
درس دوم روانشناسی «روانشناسی رشد»
روانشناسی رشد شاخه ای ازعلم روانشناسی است که تلاش می کند تغییراتی را که در طول زندگی از زمان تشکیل نطفه تا زمان مرگ ،در ادمی رخ می دهد مطالعه کند.
فراخنای زندگی چیست؟
شناسایی وپیش بینی تغییرات درطول زندگی است که به ان فراخنای رشد گفته می شود.
جنبه های مختلف رشد انسان
جنبه رشد | اجتماعی | هیجانی | اخلاقی | شناختی | جسمانی |
| مثال : | روابط با همسال | ابراز خشم | رعایت حقوق دیگری | حل مسله | بلندقدشدن |
عوامل موثّربررشد از دوره جنینی تا سالمندی می تواند معلول دودسته باشد:
1-وراثت
عوامل وراثتی ایجاد کننده ی صفاتی هستند که ازقبل در فرد نهفته است .
برخی از این صفات ازبدو تولد در رفتار نوزاد ظاهر می شود مثلانوزادی را در نظر بگیرید که در هفته اول تولدش تمام اطرافیان تلاش می کنند تا تشخیص دهند از لحاظ ظاهری شبیه به کیست ؟پدر،مادر،مادر بزرگ و...
دوقلوها
الف-همسان
1-هر دو از یک تخمک هستند .
2-هر دولزوما هم جنس هستند.
3-وراثت هر دو یکسان است .
ب-ناهمسان
1-از دو تخمک متفاوت هستند .
2-لزوما هم جنس نیستند.
چند نمونه از اشعار مربوط به عامل وراثت که در تست ها داده می شود:
1-پرتونیکان نگیرد هرکه بنیادش بد است تربیت نااهل را چون گیردکان بر گنبد است
2-باسیه دل چه سود گفتن وعظ نرود میخ اهنین در سنگ
3-عاقبت گرگ زاده گرگ شود گرچه با ادمی بزرگ شود
2-محیط
عوامل محیطی دربیرون از فرد وجود دارد و بر نحوه ی بروز تغییرات رشدی تاثیر بسزایی دارد .
عوامل محیطی بر تسلط کودکان به لغت تاثیر بسزایی دارد و اسباب بازی یکی از مهم ترین عوامل محیطی است .
چند نمونه ازاشعار مربوط به عامل محیط که در تست ها دیده می شود :
1-زینهار از قرین بد زینهار و قنا ربّنا عَذاب النار
2-پسر نوح بابدان بنشست خاندان نبوّتش گم شد
سگ اصحاب کهف روزی چند چی نیکان گرفت و ادم شد
رسش
در روانشناسی به رفتارهایی که وابسته به امادگی زیستی است «رسش یا پختگی »گویند.
رسش به معنای ان دسته از تغییراتی است که به امادگی زیستی وابسته است وبا گذشت زمان طی یک برنامه معین انجام می شود مثلا از لحاظ رشد جسمانی کودک به طور میانگین در15 ماهگی راه می رود و نوجوان در 11تا14سالگی به بلوغ می رسد .
عوامل محیطی نیز می توانند تا حدودی بر رسش تاثیر بگذارند.
از انجا که وراثت نقش تعیین کننده ای در رسش دارد در بسیاری از موارد با توجه به بررسی افراد فامیل نزدیک ودور می توان احتمال وقوع برخی از ویژگی های رفتاری و شناختی را در دامنه های سنی خاص پیش بینی کرد .
نکته مهم:ویژگی های مربوط به رشد انسان را به دلیل پیوستگی رشد ،نمی توان به راحتی به مراحل مشخص تقسیم کرد اما امروزه اکثر روانشناسان رشد ،به رشد مرحله ای اعتقاد دارند .
دراسلام مراحل رشدانسان تا21 سالگی به سه مرحله تقسیم می شود :
مرحله اول :7سال ابتدایی زندگی
1-دراین دوره کودک اقا وسرور است ، باید آزادباشدتابازی کند.
2- باید عواطف واحساسات صحیح را در او رشد دادو بدون توقع اطاعت از اوسعی کرد با عمل و گفتار صحیح از حس تقلیدش بهره برد.
مرحله دوم:7سال دوم زندگی
1-در این دوره کودک فرمانبردار ومطیع است .
2-بایدکم کم زشتی ها و زیبایی ها را به او فهماند.
مرحله سوم :7سال سوم زندگی
1-درهفت سال سوم بایدرفتار امرانه را کنار گذاشته و با فرد به منزله ی یک مشاوررفتار کرد .
2-بایداوراچون عضوبزرگی ازخوانواده دانست و اورا درتصمیم گیری ها دخالت داد.
ویژگی های رشد قبل تولد
رشد انسان از زمان تشکیل نطفه اغاز می شود ،وقتی که اسپرم پدر تخمک مادر را بارور می کندرشد اغاز می شود .
تخمک بارور شده دارای 46کروموزوم است ـ«23کروموزوم از پدر و 23کروموزوم از مادر»..
عواملی همچون سن مادر،کیفیت تغذیه ،فشارروانی ،الودگی محیط،حالت های هیجانی ،ارامش به ویژه ارتباط با خالق هستی واستفاده از داروهابر چگونگی رشد قبل از تولد تاثیر دارد.
رشد بعدازتولد
کودکان در ابتدا هیچ تصوری از کار خوب وبد ندارند به همین دلیل مسول رفتار خود نیستند.
ابتدایی ترین وشاخص ترین جنبه رشد رشد جسمانی حرکتی است .
رشد هیجانی در دوره کودکی معطوف به سه هیجان ساده ترس ،خشم ومحبت است .
با توجه به رشد اگاهی کودکان از هیجانات مختلف و واکنش اطرافیان به خصوص واکنش مادر به سه هیجان پشیمانی،سپاسگذاری وترحّم تامیم می یابد.
نکته:کودکان درابتدا قادر به حرکات درشتی همچون بالا رفتن از پله ها هستند سپس مهارت حرکات ظریف همچو ن بستن کفش را به دست می اورند.
رشد انسانی در انسان نسبت به حیوان به دلیل اگاهی بیشتر وبرقراری تعامل با محیط بازتر ومتنوع تر رشد یافته تر است.
پیامدهای تغییرات شناختی درنوجوانان و توصیه پیشنهادی
| پیامد تغییرات شناختی | توصیه |
احساس منحصر به فرد بودن اغرار آمیز
| بایدویژگی های منحصر به فرد نوجوانان را پذیرفت تا در زمان مناسب دیدگاه متعادل تری ایجاد شود . |
حساسیت انتقادنسبت به دیگران
| بهتر است در حضور دیگران از نوجوانان عیب جویی نشود .
|
| ارمان گرایی وعیب جویی | باید به نوجوانان کمک کردتادریابند جوامع و افراد،امیزه ای از محاسن و معایب هستند . |
| مشکل در تصمیم گیری روز مراه | به جای نوجوان تصمیم گیری نشود .تصمیم گیری کارامد الگوی تصمیم گیری نوجوان باشد. |
موفق باشید .