تاریخچۀ خط و پیدایش الفبا
*سابقه نوشتن به شش هزار سال پیش باز می گردد.
سیر تکامل خط
1. خط تصویرنگار:
*تصویر در ابتدا به عنوان کلمه برای انتقال پیام های لازم و جاری و روزمره به کار می رفت.
*این خط را می توان نخستین تصاویر ثبت شده توسط انسان دانست.
2. خط اندیشه نگار:
*این خط برپایۀ علائم اختصاری تر از خط تصویر نگار به وجود آمد.
3. خط هجایی:
*تحول صورت تصویری خط به علایم انتزاعی سبب ایجاد خط هجایی شد.
*خط میخی از این نوع خط است.
*هر هجا با علامتی نوشته می شد.
*خط چینی ترکیبی از خط اندیشه نگار و هجایی است.
4. خط آوانگار:
*تفکر فینیقی ها و کشف بیست و دو صدای مهم در زبانشان سب اختراع خط آوانگار شد.
*خط آوانگار سبب اختراع الفبا شد.
شکل گیری الفباها
*نخستین نظام عملی ثبت در بین النهرین شکل گرفته است:
1. آن ها بر روی الواح گلی با قلم نوک تیزی نگارش می کردند.
2. این خط را به علت شباهت به میخ، میخی نامیدند.
3. خط میخی سومری ها 2000 علامت داشت.
4. خط میخی بابلی ها و آشوریان 800 علامت داشت.
*خط فینیقی ها (قومی در جوار سومری ها) شامل بیست و دو علامت می شد.
*از الفبای فنیقی دو اقتباس شد:
1. خط آرامی در منطقه آرام:
* این خط منشأ خط عبری و عربی بود.
*نخستین خط واقعی عربی در اوایل قرن ششم میلادی ابداع شد.
* خط عربی با ظهور و گسترش اسلام تکامل یافت، که عامل اصلی آن قرآن بود.
2. الفبای آوایی (الفبای یونانی) در یونان:
*رومی ها با اقتباس از خط یونانی، الفبای لاتین را به وجود آوردند.
سیر تکامل خط در ایران
*آغاز خط و کتابت در ایران با اقتباس از خط میخی سومری همراه بود.
*سپس ایلامی ها خط ایلامی مقدم را با کاهش علامت های خط میخی به 300 علامت پدید آوردند.
*ماد ها و پارس ها علامت های این خط را به 42 علامت کاهش دادند و خط میخی پارسی را به وجود آوردند.
*در روره هخامنشیان دو خط متداول بودند:
1. خط میخی پارسی که در زمان هخامنشیان تکامل یافت و خط رسمی کتیبه نگاری شد: کتیبه بیستون، تخت جمشید و پاسارگاد.
2. خط آرامی: کتیبه نقش رستم و سکه های پادشاهان ایران.
*اشکانیان با استفاده از خط آرامی، خط پهلوی را به وجود آوردند.
*ساسانیان با اقتباس از خط پهلوی، خط اوستایی را اختراع کردند.
*اینخ خط برای نگارش اوستا استفاده می شد و غلت نام گذاری آن نیز، همین است.
*بعد ها خط عربی وارد ایران شد و ایرانیان خط خود را از آن اقتباس کردند.