فلاوونوئيدها از ديگر مواد طبيعي هستند که سبب گشادي عروق ميشوند، زيرا سبب توليد نيتريک اکسايد در بدن ميشوند.وازوديلاتورها به 2 گروه تقسيم ميشوند:
1- مواد شيميايي
2- محرکهاي مختلف: مثل احتقان واکنشي (در پوست و عضلات)، احتقان ورزشي (عضلات)، حرارت کل بدن (پوست) و استرس ذهني (عضلات).مکانيسم فيزيولوژيکي که سبب گشادي عروق در گروه اول ميشود به طور واضح مشخص شده، اما هنوز مکانيسم اثر گروه دوم به طور کامل مشخص نيست.
فلاوونوئيدها
فلاوونوئيدها از ديگر مواد طبيعي هستند که سبب گشادي عروق ميشوند، زيرا سبب توليد نيتريک اکسايد در بدن ميشوند. در واقع فلاوونوئيدها فعاليت آنزيم توليد کننده نيتريک اکسايد را افزايش ميدهند. مواد حاوي فلاوونوئيدها اسفناج، کلم پيچ، بروکلي، شکلات تلخ و ... ميباشد.
ال- کارنيتين
ال- کارنيتين از ديگر موادي است که سبب گشادي عروق و بهبود حرکت خون ميشود. اين ماده با کمک دو آمينواسيد متيونين، ليزين و همچنين ويتامين C، B6، و آهن ساخته ميشود. انواع گوشتها از منابع اين ماده هستند، همچنين اگر از گياهخواران هستيد به کمک مکملها و حبوبات ميتوانيد اين کمبود را جبران نماييد.
ساير وازوديلاتورها
از غنيترين منابع نيتريک اکسايد که سبب گشادي عروق ميشوند گوشت، اسفناج و کاهو ميباشد.
در گذشته موارد زير جهت بهبود گردش خون استفاده ميشد: ليمو، مرزنجوش، مورد و سرو.
ماهي و روغن ماهي بهعنوان منابع امگا-3 سبب گشادي عروق و کاهش فشارخون ميشوند.
ميوههاي قرمز مثل تمشک، زغالاخته و ... نيز اثر وازوديلاتوري دارند. مصرف اين مواد ميتواند به کنترل مشکلات فشارخون يا کاهش در داروهاي وازوديلاتور کمک کند.
از منابع گياهي که نقش وازوديلاتور دارند، ميتوان به سير، جينکوبيلوبا، زنجبيل، جعفري، سدر و پرتقال اشاره نمود.
کاربرد وازوديلاتورها
رايجترين کاربرد وازوديلاتورها کاهش فشارخون در افرادي که مبتلا به فشارخون بالا يا گردش خون ضعيف مثل سرمازدگي و سندروم Raynaud (گردش خون ضعيف در دستها و پاها) هستند، ميباشد. عدم کفايت خونرساني به اندامها يکي از مشکلات کلينيکي رايج در بيماريهاي مختلف مثل سرطان، ديابت، آرتريت، هيپوتيروئيدي و... ميباشد.عروق خوني با ريلکس شدن عضلات صاف ديواره عروق (دي اکسيدکربن، نيتريک اکسيد، نيترات، آنتاگونيستهاي کلسيم) يا با تغيير سيگنالهاي عصبي که تونوسيته عروق را کنترل ميکنند (آلفابلوکرها) گشاد ميشوند.
نکات مهم
دي اکسيدکربن و نيتريک اکسايد: از قويترين و بيشترين وازوديلاتورهاي طبيعي که در غذاها وجود دارد.
1-دياکسيدکربن از متابوليسم چربيها و کربوهيدراتها در بدن توليد ميشود. سطح دياکسيدکربن در تنفسهاي کوتاه و ناقص زياد ميشود.
2- نيتريک اکسايد از سنتز آرژنين در قسمتهاي مختلف بدن مثل سينوسها توليد ميشود. آرژنين يک نوع آمينو اسيد است که در انواع مختلف غذاها به ويژه گوشت قرمز، ماهي، مرغ، تخم مرغ، شير و مغزها وجود دارد. احتمال جذب آن هنگام تنفس نيز وجود دارد.
3-butylphthalide يکي ديگر از مواد شيميايي است که از طريق افزايش توليد پروستاگلاندينها سبب گشادي عروق ميشود. يکي از مواد غذايي حاوي اين فاکتور کرفس ميباشد.
مشکل تنگ شدگي عروق
محققان به افرادي که داراي مشکل تنگ شدن عروق هستند، مصرف زغال اخته را توصيه ميکنند. زغال اخته، عروق خوني تنگ شده را به دليل رسوب کلسترول و تصلب شرايين گشاد ميکند. محققان با اعلام اين مطلب که تنگ شدن عروق از مهمترين دلايل بروز سکته قلبي به شمار ميرود، توصيه ميکنند: گشاد کردن اين عروق تنگ شده از مهمترين اقدامات درماني است که در اين ميان مصرف زغال اخته ميتواند بسيار موثر باشد.
پيشگيري از گرفتگي رگها
فلفل دلمهاي حاوي اسيدفوليک است و اين ويتامين از گرفتگي رگها و بروز بيماريهاي قلبي پيشگيري ميکند. فلفل دلمهاي سرشار از ويتامين C و A است که آنتي اکسيدانهايي قوي هستند و روي راديکالهاي آزاد که بر سلولها اثر تخريبي دارند، تأثير ميگذارند و فلفل دلمهاي رنگيتر (زرد و قرمز) حاوي بتاکاروتن بيشتري است.اسيدفوليک (فولات) يکي از ويتامينهاي گروه B است که باعث کاهش مادهاي به نام هموسيستئين در خون ميشود. افزايش بيش از حد اين ماده ميتواند باعث تخريب رگهاي خوني و افزايش احتمال سکته قلبي شود.فلفل دلمهاي حاوي اسيدفوليک است و اين ويتامين از گرفتگي رگها و بروز بيماريهاي قلبي به خصوص در بيماران ديابتي جلوگيري ميکند. فيبر موجود در فلفل دلمهاي نيز ميتواند کلسترول خون و حملههاي قلبي و سکته را کاهش ميدهد. فلفل دلمهاي را ميتوان به صورت خام در سالاد خرد و بلافاصله بعد از خرد کردن فلفل دلمهاي آن را مصرف کرد، زيرا ويتامين C وقتي در معرض هوا قرار بگيرد (با خرد کردن) از بين ميرود.
نقش عسل
مصرف روزانه 4 قاشق عسل از گرفتگي رگهاي خوني جلوگيري ميکند. به گفته محققان دانشگاه ايلينويتر کسي که روزانه 4 قاشق عسل مصرف کند آنتي اکسيدان مواد محافظ بيشتري در خون خود ذخيره خواهد کرد. اين مواد از گرفتگي رگهاي خوني جلوگيري ميکنند. اين محققان به مرداني که بينم 18 تا 68 سال سن داشتند به مدت 5 هفته هر روز يک ليوان آب با 4 قاشق عسل دادند و مشاهده کردند آنتي اکسيدان آنها بيشتر از ديگران است. گفتني است آنتي اکسيدان مادهاي است که از بافتهاي بدن در مقابل اکسيژن تهاجمي محافظت ميکند. تحقيقات انجام شده در گذشته نيز نشان ميداده است که عسل به اندازه سيب، موز يا توت فرنگي مواد محافظ و آنتي اکسيدان دارد.