با اتمام طرح کلان ملی ساخت سیستم پروتز عصبی«پاراواک»، مرکز بالینی ضایعات نخاعی بیمارستان رفیده به سمت کاربردی کردن این فناوری رفته است تا خدمات توانبخشی به این بیماران ارائه شود.
دو ماه گذشته خبر به تولید رسیدن طرح کلان ملی فناوری طراحی و ساخت پروتز عصبی گام برداشتن برای افراد دارای فلج کامل دوپا به همت متخصصان داخلی رسانهای و گفته شد که عملاً انحصار فناوری پروتز عصبی حرکتی از دست امریکا خارج شد.
افرادی که دچار ضایعه نخاعی هستند علاوه بر مشکلات حرکتی، در اثر عدم تحرک دچار عوارضی از قبیل پوکی استخوان، آتروفی عضلانی، سفتی مفاصل، نارسائیهای کلیوی و قلبی ـ عروقی میشوند.
همچنین این افراد کنترل ادرار ندارند و عمل دفع آنها با مشکل مواجه است؛ علاوه بر عوارض فوق، این افراد دچار افسردگی میشوند و نگهداری آنان برای خانواده مشکل و هزینهبر است لذا دستیابی به روشی برای رفع معلولیت و عوارض ناشی از آن، هدف بسیاری از تحقیقات را تشکیل داده است.
در کشور ما، آمار بیماران مبتلا به ضایعات نخاعی فراتر از آمارها و استانداردهای جهانی است و عامل اصلی ضایعات نخاعی تصادفات است؛ به ازای هر هزار نفر یک فرد ضایعه نخاعی وجود دارد لذا موضوع ضایعه نخاعی از سالیان دراز یک از محورهای تحقیقاتی در پژوهشکده مهندسی و فناوری عصبی دانشگاه علموصنعت ایران بوده و هست.
تاکنون برای ایجاد حرکت در افراد فلج روش های مختلفی مطرح شده است؛ یکی از روش های مرسوم استفاده از اسکلت های رباتیک است؛ این ربات ها روی عضو فلج قرار میگیرد و باعث حرکت پسیو در عضو میشود، از روش های رایج دیگر برای ایستادن شخص معلول و ایجاد تحرک استفاده از وسایل مکانیکی چون ویلچر ایستا است.
این وسایل تحرک بسیار محدود در عضو ایجاد میکند؛ از همه مهمتر حرکت ایجاد شده پسیو است؛ روش دیگر مبتنی بر بازسازی اعصاب صدمه دیده است هر چند این روش هنوز در مرحله تحقیقات بنیادین به سر میبرد و به محیطهای کلینیکی راه پیدا نکرده است.
عباس عرفانیان؛ مجری این طرح ملی فناوری پیش از این گفته بود که سیستم پاراواک توسط شرکت دانشبنیان نوپای فناوری سامانههای الکترونیک عصبی تولید شده و این شرکت آمادگی کامل تولید آن را به تعداد بالا داراست و تاکنون پنج نمونه از سیستم توسط شرکت ساخته شده که در بیمارستان توانبخشی رفیده مورد بهرهبرداری قرار گرفته است.
پروتز عصبی حرکتی پاراواک یک سیستم میکروالکترونیکی با کنترل تراشه ریزپردازندهای است که بر مبنای سیستم عصبی مرکزی انسان، حرکت را در عضو ایجاد و کنترل میکند.
این سیستم قابلیت برنامهریزی حرکتی را دارد و با توجه به حرکت موردنظر میزان انقباض را در طول حرکت کنترل میکند؛ سیستم پاراواک با بهکارگیری مدل های ریاضی از سیستم های اسکلتی ـ عضلانی و استراتژی های کنترلی، میزان انقباض عضلات فلج را در طول حرکت کنترل میکند.
این فناوری تاکنون در انحصار امریکا بوده است؛ فقط یک نمونه تایید شده از پروتزهای عصبی گام برداشتن تحت عنوان Parastep در دنیا وجود داشته که در امریکا تولید و مورد تایید FDA قرار گرفته و در بیش از 40 مرکز پزشکی در این کشور مورد استفاده قرار دارد.
طرح کلان ملی فناوری پروتز عصبی پاراواک امروز با حضور معاون علمی رئیسجمهور و وزیر بهداشت رونمایی شد.
این طرح در مرکز بالینی بیماران ضایعات نخاعی بیمارستان رفیده کاربردی شده تا خدمات توانبخشی به بیماران دچار ضایعات نخاعی ارائه شود.
سامانه عصبی پاراواک برای ایجاد حرکتهای ایستادن، گام برداشتن و نشستن بعضی از افراد دچار ضایعه نخاعی کامل در سطح کمر بهکار میرود و تاکنون بر روی تعدادی محدود افراد پاراپلژیک مورد ارزیابی قرار گرفته است به طوریکه این افراد قادر به ایستادن و بطور محدود قادر به گام برداشتن شدهاند.