پیشینه
دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست در سال ۱۳۵۴ تحت عنوان «مدرسه عالی حفاظت و بهداشت کار» تاسیس و با یک رشته تحصیلی کاردانی حفاظت و بهداشت کار شروع به کار نمود.
دانشکده در مهر ماه سال ۱۳۸۶ براساس توافق وزارت کار و امور اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی با نام جدید «دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست» تحت پوشش دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قرار گرفت. از تاریخ ۲۰ اسفند ۱۳۸۷ مسئولیت ریاست دانشکده به عهده دکتر رضا خانی جزنی، دانشیار دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قرار گرفت. در این روند، سیاستگذاری و برنامهریزیهای مورد نیاز در جهت ارتقاء امور انجام شد تا دانشکده در قالب ساختار و عملکرد تشکیلاتی، مالی، اداری، آموزشی و پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی قرار گیرد.
رشتههای تحصیلیدانشکده از سال ۱۳۶۲ براساس مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، با پذیرش دانشجو در رشتههای بهداشت حرفهای و بهداشت محیط در مقطع کاردانی به کار خود ادامه داد.
در سال ۱۳۶۳ نیز در رشته ایمنی صنعتی در مقطع کاردانی و در سال ۱۳۶۵ در رشته مهندسی بهداشت حرفهای در مقطع کارشناسی ناپیوسته دانشجو پذیرفت.
در سال ۱۳۶۸ به نام «دانشکده حفاظت و بهداشت کار» تغییر نام یافت. این دانشکده در سال ۱۳۸۱ در رشته مهندسی صنایع- ایمنی صنعتی و در سال ۱۳۸۵ در رشته کارشناسی ناپیوسته ایمنی صنعتی و محیط کار دانشجو پذیرش نمود.
در سال ۱۳۸۷ نیز در رشته کارشناسی ناپیوسته و پیوسته بهداشت محیط دانشجو پذیرفت.
مقطع کارشناسی
•مهندسی صنایع - ایمنی صنعتی
HSE MS:
HSE MS نظام واحدی است که صنایع برای یکپارچه کردن و رسیدن به دید منطقی و فراگیر در زمینه ایمنی، بهداشت و محیط زیست برای مدیریت این بخش پیشنهاد نمودند؛ که به دلیل پیوستگی و در هم تنیدگی این مقولهها نظامی واحد به نام HSE تشکیل شد. در برخی صنایع نیز کنترل کیفیت نیز به این مجموعه اضافه گردید HSEQ به عبارتی سادهتر استاندارد HSE روندی مدیریتی برای پوشش دادن نقاط ضعف ایمنی و بهداشتی یک مجموعه صنعتی خواهد بود.
سازمانهای مرتبط با HSE
اداره ایمنی وبهداشت شغلی امریکا به اختصار OSHA :
این اداره یکی از مجموعههای سازمان کارامریکا میباشد که رسالت و حیطه کاری آن عبارتست از اطمینان از ایمن بودن شرایط کاری برای کار مردان و زنان با تنظیم و اجرای استانداردها و با ارائه آموزش، اطلاع رسانی، آموزش و پرورش. این سازمان قدرت اجرایی و قانونی دارد.
انجمن بهداشت صنعتی آمریکا به اختصار AIHA :این سازمان یکی از بزرگترین انجمنهای بینالمللی در خدمت نیازهای متخصصان بهداشت محیط و حرفهای و ایمنی است.
موسسه ملی ایمنی و بهداشت شغلی (امریکا) به اختصار NIOSH :مسئول انجام تحقیقات و ساخت توصیههایی برای پیشگیری از آسیبهای شغلی است. رسالت NIOSH تولید دانش جدید در زمینه ایمنی و بهداشت حرفهای و انتقال این دانش برای بهبود عملکرد کارگران است.
سازمان HSE انگلستان :رسالت این اداره ارسال چهارچوب بیانیه مدیریت و استانداردها و عملکردها در سازمانهای مختلف میباشد.
سازمان بینالمللی محافظت در برابر آتش به اختصار NFPA :رسالت NFPA کاهش بار آتش وخطرات آن در کیفیت زندگی در سراسر جهان، با ارائه استانداردها، تحقیقات، آموزش و آموزش و پرورش میباشد.
HSEدر ایران:
HSE، بهداشت، ایمنی و محیط زیست (بام) رشتهای تحصیلی است که به تازگی (۱۳۸۹) در ایران دانشجو تربیت میکند. این مقطع با عنوانهای مهندسی و مدیریت فعالیت میکند. شایان ذکر است این رشته بعلت بازار خوب و درآمد مناسب اخیراً مورد سوء استفاده قرار گرفتهاست و دورههایی بی اعتبار با عناوین مختلف برگزار گردیدهاست. ..
•بهداشت محیط
علم بِهداشت شاخه پزشکیِ علوم کاربردی است که با بهداشت انسان، حیوان، گیاه یا بهداشت محیط سر و کار دارد. بهداشت علم حفظ سلامت و تندرستی است. سازمان جهانی بهداشت WHO سلامت را رفاه کامل جسمی روانی اجتماعی تعریف میکند که همان آسایش تن و روان (پرورش جسم و روح) میباشد. اگر جسم سالم باشد و روح آرام فرد میتواند آرامش و رفاه مورد نظر خود را تامین کند و سلامت نه فقط فقدان بیماری است.بهداشت در ایران سه شاخه اصلی دارد: بهداشت حرفهای (اموری که باید در کارگاهها و کارخانهها رعایت کرد)، بهداشت محیط (مسائل مربوط به آب، محیط زیست و شهری، مغازهها و ...) و بهداشت عمومی (پیشگیری از بیماریها، مادر و کودک، تنظیم خانواده، واکسیناسیون و ...). امروزه رشته مهندسی بهداشت حرفهای از نظر بازار کار وضعیت بهتری دارد.رشته مهندسی بهداشت حرفهای بدلیل تخصصی بودن ازطرفی و بدلیل اینکه کشور روبه صنعتی شدن میرود یک نیاز اساسی جهت رسیدن به توسعه پایدار میباشد. زیرا نیروی انسانی ماهر سالم است که میتواند توسعه پایدار راتضمین نماید واین امر ممکن نمیگردد مگر اینکه اجرای علم وضوابط بهداشت حرفهای در جامعه نهادینه گردد.
•بهداشت حرفهای
بهداشت حرفهای Occupational Health : یا سلامت شغلی یا سلامت کار شاخهای است ازعلم بهداشت وعبارتست از شناسائی، ارزیابی و کنترل عوامل زیان آور موجود در محیط کار به همراه یکسری مراقبتهای بهداشتی درمانی به منظور سالمسازی محیط کار و حفظ سلامت نیروی کار بهداشت حرفهای را میتوان به طور خلاصه علم و هنر تامین سلامت در محیطهای شغلی تعریف کرد و یک مهندس بهداشت حرفهای یا متخصص سلامت شغلی کسی است که وظیفه شناسایی، ارزشیابی و حذف یا کنترل عوامل مخاطره آمیز شغلی را به عهده دارد.
نخستین کمیته مشترک سازمان بهداشت جهانی وسازمان بینالمللی کار که درسال ۱۹۵۰ تشکیل شد، بهداشت حرفهای را چنین تعریف نموده است:تامین و ارتقاء عالی ترین سطح سلامت جسمی، روانی واجتماعی برای کارگران همه مشاغل، پیشگیری ازبیماریها و حوادث ناشی ازکار، بکارگماردن نیروی کار درمحیط وشغلی که از لحاظ جسمی و روانی قدرت انجام آنرا دارد و بطورخلاصه تطابق کاربا انسان یا ارگونومی که از کلمه یونانی برگرفته شده است. بهداشت حرفهای رشتهای است که به محیط کار بر میگردد. در واقع متخصصان در این رشته خطرهای بالقوهای که در محیط کار وجود دارد را شناسایی میکنند و در مراحل بعد به اندازهگیری و ارزیابی این خطرات و کنترل آنها میپردازند.
البته کسانی که علم بیشتری در این رشته دارند، خطرهای شغلی را پیش بینی نیز میکنند. به این نکته باید اشاره کرد که کسب این مهارتها به نحوه تربیت دانشجویان بستگی دارد.
مقطع کارشناسی ناپیوسته
•بهداشت حرفهای
•بهداشت محیط
•ایمنی صنعتی
مقطع کارشناسی ارشد
•مهندسی ایمنی صنعتی
•ارگونومی
ارگونومی Ergonomics :
عبارت است از دانش بکار بردن اطلاعات علمی موجود دربارۀ انسان ( و روش های علمی تولید چنین اطلاعاتی ) در طراحی محیط کار. ارگونومی ظرفیت ها و توانمندی های انسان را بررسی می کند و سپس اطلاعات به دست آمده را در طراحی مشاغل، فراورده ها، محیط های کار و تجهیزات به کار می بندد.معمولا از اصطلاحات ارگونومی و عوامل انسانی (Human Factors) به طور مترادف بهره گرفته می شود. هر دو اصطلاح رابطۀ دوسویۀ کار و نیازمندی های شغلی را بازگو و تشریح می کند و هر دو درصدد کاهش فشارهای جسمانی و روانی در محیط کار هستند. آشکارترین اثر مثبت طراحی درست و مناسب مشاغل، تجهیزات و محیط کار، بالارفتن سطح ایمنی، بهداشت، تطبیق کار با کارگر و در نهایت رضایت شغلی و بهبود بهرهوری است.
مراجع :
سایت دانشنامه رشد
سایت ویکیپدیای فارسی