حتماً تا به حال متوجه شدهاید که در آزمونهای کانون، مباحث تکرار میشوند و خیلی پیش میآید که مبحثی را که قبلاً خواندهاید، چند بار امتحان بدهید. رویکرد شما در مقابل مباحث تکراری چیست؟ دوباره آنها را میخوانید؟ فقط تست میزنید؟ باز هم میخوانید و باز هم تست میزنید؟ به نظر شما کدام روش بهتر است؟ بازخوانی یا بازیابی؟
میخواهیم بررسی کنیم که در هر کدام از این روشها چه اتفاقی میافتد. درنهایت انتخاب با شماست:
بازخوانی: شما مبحثی را که قبلاً خواندهاید، دوباره میخوانید. این کاری است که عموم دانشآموزان انجام میدهند. خواندن دوبارهی مطالبی که قبلاً خواندهاید خستهکننده است. هنگام بازخوانی، تمرکز کم است و یادگیری در سطح پایینی قرار دارد. این در حالی است که شما فکر میکنید یاد گرفتهاید! ضمن اینکه زمان زیادی تلف میشود؛ زیرا شما قطعاً بخشهایی از مطالب را بلد هستید و در بازخوانی مجبورید دوباره آنها را بخوانید. کسانی که میخواهند یادگیریشان کامل شود، نمیتوانند روی بازخوانی حساب کنند.
بازیابی: شما فرایندی را برای دستیابی به اطلاعات ذخیرهشده در حافظه تجربه میکنید. کسانی که میخواهند یادگیریشان کامل شود باید بازیابی را در چهار مرحله انجام دهند. در این فرایند قبل از شروع مطالعه تست میزنید؛ حتی اگر فکر میکنید تمام مطالب آن مبحث را فراموش کردهاید. بعد از تست زدن به سراغ مطالعهی کتاب، جزوه یا درسنامه میروید. مزیت این کار در چیست؟
هنگام تست زدن به ذهنتان فشار میآورید تا مطالب فراموششده را به خاطر آورد. این فعالیت ذهنی، نکات را در ذهن شما حک میکند.
با تست زدن متوجه میشوید کدام قسمت کتاب را فراموش کردهاید، کجا را ناقص یاد گرفتهاید و کدام بخش را بلد نیستید. به عبارت دیگر، میزان تسلط خود را محک میزنید؛ بنابراین در مطالعهی کتاب به سراغ بخشهایی که بلد هستید نمیروید و در وقت شما صرفهجویی میشود.
پس از تست زدن، ذهن شما تمرکز بیشتری روی مطالب کتاب خواهد داشت؛ زیرا آن را هوشیارتر کردهاید. ذهن شما میداند در کدام قسمت مطالعه، حساستر باشد؛ چون سؤالاتی دارد که به دنبال پاسخ آنهاست.
با سبک سؤالات و ذهن طراح آشنا میشوید و این موضوع را در شیوهی مطالعهی خود لحاظ میکنید.
شما تست زدهاید! این یک تمرین مؤثر بوده و به این ترتیب کمک بزرگی به تسلط خود در حل تستهای استاندارد کردهاید.
شما یک روش علمی، آزمودهشده و تأییدشده را به کار بردهاید. استفاده از تجربههای دیگران، نشانهی هوش و ذکاوت شماست.
بعد از بازیابی با تست مطالعه کنید؛ اما این بار مطالعهی شما با کیفیت بالا و در زمان کوتاه انجام خواهد شد. طبق بند دوم، مطالب دستهبندی شدهاند و شما میدانید کدام قسمتها را سریعتر و کدام بخشها را دقیقتر بخوانید.
پس از اتمام مطالعه، بازیابی را تکرار کنید، با این تفاوت که این بار علاوه بر تست زدن از مطالبی که مرور کردهاید، از خودتان آزمون هم بگیرید.
شرکت در آزمونهای برنامهای کانون، نوع دیگری از بازیابی است. شما مجبورید در مدتزمان کوتاهی، حجم زیادی از اطلاعات را به خاطر آورده و به پاسخنامه منتقل کنید. این بهترین و قویترین نوع بازیابی است.
پس از برگزاری آزمون، پنجمین پلهی موفقیت آغاز میشود: جمعبندی. ارزیابی آزمون، نوع دیگری از بازیابی است که باید انجام شود.
کسانی که چهار مرحلهی بازیابی را انجام میدهند، اطلاعات را به حافظهی بلندمدت خود منتقل میکنند. آنها یادگیری بهمراتب بیشتری را تجربه میکنند و اثر آن را به طور مشهودی در ترازشان میبینند.
یک پیشنهاد علمی و قدرتمند برای بازیابی، استفاده از یکی از ابزارهای جعبهی ابزار کارنامههاست: کارنامهی بازیابی سؤال محور. به آن سری بزنید.