سلام به همه دوستان !
مطالعه و بررسی درس 13 و 14 و 15
تاریخ یازدهم انسانی
امیدواریم مطالب بیان شده ، به شما در یادگیری بهتر ، کمک کند .
تهیه شده توسط :
امیرحسین کاروین - رتبه 97 کنکور 1401 / حقوق بهشتی
درس 13
طریقت صفوی توسط شیخ صفی الدین اردبیلی شاگرد شیخ زاهد گیلانی تاسیس شد.
این طریقت مبارزه طولانی را با حکام وقت شروع کرد که موجب کشته شدن برخی از رهبران آن شد.
اسماعیل پسر شیخ حیدر سپاهی متشکل از طوایف قزلباش تشکیل داد و پس از شکست دادن آققویونلوها و تصرف تبریز، به عنوان شاه ایران تاجگذاری کرد.
شاه اسماعیل، تشیع را به دو علت در ایران رسمی کرد:
1-اتحاد و انسجام شیعیان ایران زیر پرچم یک دولت واحد
2- تمایز با خلافت سنیمذهب عثمانی
شاه اسماعیل ابتدا به ازبکان خراسان حمله کرد و سرکرده آنان شیبکخان را کشت سپس مهیای نبرد با سلطان سلیم عثمانی شد.
سپاه ایران و عثمانی در چالدران به نبرد پرداختند.
عثمانیان به علت برخوردی از جنگافزارهای بهتر و صنعتیتر پیروز شدند و برای مدتی کوتاه هم تبریز را به تصرف خود درآوردند.
پس از مرگ شاه اسماعیل پسر ده سالهش تهماسب به قدرت رسید.اوضاع حکومت صفوی در این دوره بسیار نابسمان بود و سران قزلباش به نافرمانی میپرداختند.شاه تهماسب به تدریح زمام امور را به دست گرفت و در طی 54 سال حکومت خود با سرکوب ازبکان و شکست عثمانیان جایگاه حکومت صفوی را تثبیت کرد.
اقدامات مهم شاه عباس :
- ایجاد ثبات سیاسی و نظم در کشور
- نوسازی تشکیلات سپاه : سپاه نوینی ساخت متشکل از جوانان گرجی و ارمنی و چرکسی که هزینههایشان از املاک خاصه تامین میشد و او را از قزلباشها بینیاز میساخت.
- توسعه اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی
- انتقال پایتخت از قزوین به اصفهان
- بیرون راندن نیروهای بیگانه از خاک ایران(به ویژه پرتغالها از بندر عباس)
بیثباتیهای صفویان پس از شاه عباس :
🟣شاه صفی دستور قتل سردار با کفایتی چون امام قلی خان را داد و گورکانیان هند موفق شدند قندهار را تصرف کنند.
🟣شاه عباس دوم قندهار را پس گرفت اما نتوانست جلوی انحطاط این سلسله را بگیرد.
🟣شاه سلیمان تحت نفوذ حرمسرا بود و اقدام مفیدی برای توقف این روند نکرد.
🟣شاه سلطان حسین فردی خرافهپرست،متعصب و نالایق بود که در برابر شورش داخلی افغانهای قندهار شکست خورد و سلسله صفویان فروپاشید.
اراضی در دوران صفویان :
1- اراضی ممالک : زمینهای والیان ایالات
2-اراضی خاصه : زمینهای شخص شاه
3- اراضی وقفی
4-املاک خصوصی : بسیار ناچیز و همواره در معرض مصادره
رابطه حکومت صفوی همواره با عثمانیان و ازبکان خصومتآمیز بود،با گورکانیان هند همکاری در عین رقابت بر سر قندهار را داشتند و با دولتهای اروپایی نیز به سبب دشمن مشترکشان عثمانی همکاری مناسبی داشتند.
درس 14
🟣پادشاهان صفوی برای تقویت مذهب نوپایشان،عالمان شیعی از لبنان و عراق و بحرین وارد کردند.
مدرسه چهارباغ معروف به مدرسه مادر شاه و مدرسه شیخ لطفالله از مدارس مهم این دوره بودند.به معلمان این مدارس مدرس میگفتند که همواره افرادی به عنوان خلیفه،مبصر یا معید آنان را در امر تدریس یاری میکردند.
محمدتقی مجلسی،محمدباقر مجلسی،میرداماد،ملاصدرا و شیخ بهایی از عالمان بزرگ دوره صفوی هستند.
🟣میدان نقش جهان شامل کاخ عالی قاپو،مسجد جامع عباسی و مسجد شیخ لطف الله از شاهکارهای معماری در دوره صفوی هستند.
نقاشی :
🟣مکتب تبریز به کمک کمالالدین بهزاد و شاگردانش از نوآوری در مکتب هرات به وجود آمد شاهنامه تهماسبی در این مکتب نگاشته شد.
🟣مکتب قزوین به کمک ابداعات بدیع در سبک نگارگری تبریز به وجود آمد.
🟣آقا رضا عباسی در عهد شاه عباس موفق شد مکتب اصفهان را پایهگذاری کند.
🟣میرعلی هروی و میرعماد حسنی قزوینی از خطاطان مشهور این دوره بودند.
🟣پارچههای زریبافت در اصفهان و یزد و کاشان و شال ترمه در کرمان تولید میشد.
درس 15
🟣امپراتوری روم شرقی توسط ترکان عثمانی و امپراتوری روم غربی توسط اقوام غیرمتمدن ژرمن نابود شد.
🟣فرانکها با تصرف سرزمین گل حکومت خود را بنیان نهادند و با گرایش به مسیحیت در زمان شارلمانی به اوج قدرت رسیدند.
🟣شارلمانی حافظ منافع پاپ و کلیسا بود به همین علت پاپ به او لقب امپراتور مقدس روم را داد.او مقام کومس یا کنت را دوباره احیا کرد.
پس از انقراض امپراتوری شارلمانی،پادشاهان که قدرت کافی برای اداره امپراتوریشان را نداشتند تصمیم گرفتند بخشی از قدرتشان را در ازای دریافت خدمات نظامی و غیر نظامی به اشراف درجه دوم واگذار کنند آنها نیز همین اقدام را انجام دادند و به تدریج نظامی فئودالی متشکل از تعداد زیادی باجگذار یا واسال به وجود آمد.واسال به ارباب خود سوگند وفاداری یاد میکرد و موظف بود که هنگام جنگ از کوشک او محافظت کند و به او عوارض و مالیات بپردازد.
اختیارات فئودالها:
🟣اخذ مالیات از زیردستانشان
🟣قضاوت و صدور حکم اعدام
🟣حق اعلان جنگ و صلح
🟣پرچم و لوای مخصوص به خودشان
🟣سرفها یا رعایا کشاورزانی بودند که یا به علت بدهکاری یا به منظور تامین امنیتشان سرف شده بودند.
🟣سرفها در پایینترین مرتبه نظام طبقاتی بودند آنها حق خروج از املاک اربابانشان را نداشتند اما مانند برده خرید و فروش نیز نمیشدند.
🟣جنگهای صلیبی نبردهای دویست ساله مسیحیان علیه مسلمانان بود که با شکست آنها به پایان رسید.
عوامل وقوع جنگهای صلیبی :
🟣مشکلات اقتصادی و اجتماعی اروپاییان
🟣به خطر افتادن موجودیت امپراتوری بیزانس
🟣موفقیت نظامی مسیحیان در اندلس
پیامدهای جنگهای صلیبی :
🟣خسارتهای فراوان به سرزمینهای اسلامی درگیر جنگ
🟣آشنایی اروپاییان با تمدن شگرف اسلامی
🟣تجدید حیات بنادر مهم اروپایی
کلیسا قدرتمندترین نهاد اروپا در قرون وسطی بود که بر تمام جنبه های خصوصی و عمومی اروپاییان دخالت میکرد.
کلیسا در این دوره علم و اخلاق و فرهنگ را با تفسیر خودش از کتاب مقدس ارائه میکرد و به هیچکس اجازه اظهار نظر مخالف خودش نمیداد.
رسم بخشش گناهان از جمله بدعتهای کلیسا بود که موجب اعتراضات فراوانی در دورههای بعد شد.
تفتیش عقاید یا انکیزیسیون از جمله اعمال نظارتی دیگر کلیسا بر مردم بود.
پاپها با پادشاهان اروپای غربی تعامل داشتند و این تعامل موجب شد تا دست امپراتوری بیزانس از کلیسای روم کوتاه بماند.
فایل پی دی اف درسنامه در قسمت ضمیمه قرار گرفته است .
سپاس از توجه شما 🌹
