سلام به همه دوستان !
مطالعه و بررسی درس 11
فلسفه یازدهم انسانی
امیدواریم مطالب بیان شده به شما در یادگیری بهتر کمک کند .
تهیه شده توسط :
اسماء منتظری - رتبه 615 کنکور 1399 / حقوق تهران
مقدمه
🔵 انسان با مفهوم «اخلاق» آشناست و میتواند خوب و بد اخلاقی را درک کند. قدرت درک انسان در مورد خوب و بد اخلاقی یکی از وجوه تمایز انسان از سایر موجودات است.
🔵 این ویژگی به قدری مهم است که انسان را براساس آن تعریف کردهاند: «انسان موجودی است «اخلاقی» که خوبی و بدی را درک میکند و کارهایی براساس این درک انجام میدهد.»
🔵 «فلسفه اخلاق» درباره اخلاق و ریشههای این ویژگی انسانی بحث میکند.
🔵 وی میگوید اگر عقل که از فضیلت حکمت برخوردار است، حاکم باشد (علت) قوه شهوت «خویشتنداری» پیش میگیرد و قوه غضب متصف به «شجاعت» میشود. (معلول)
🔵 برآیند و نتیجه چنین سامانی، برقراری «عدالت» میان قوای عقل و شهوت و غضب و در سراسر شخصیت انسان است.
🔵 پس انسانی که آراسته به چهار فضیلت «حکمت»، «خویشتنداری»، «شجاعت» و «عدالت» است (علت)، نیکبخت (معلول) است. (این معیار میان همه انسانها مشترک و ثابت است و با گذشت زمان تغییر نمیکند.)
ب) فیلسوفان دوره جدید اروپا
ج) فیلسوفان مسلمان
🔵 ابنسینا و دیگر فلاسفه مسلمان، دیدگاهی نزدیک به افلاطون و ارسطو دارند.
🔵 آنان عقل را منبع شناخت فضیلتها و رذیلتها میدانند.
🔵 آنان عقل را از آن جهت که رفتار خوب و بد انسان را تشخیص میدهد، «عقل عملی» مینامند.
🔵 عقل فضیلتهایی مثل عدل، احسان، خویشتنداری و … را کمالاتی میداند که باعث رشد و کمال روح میشود درست مثل آب و غذا که جسم را رشد میدهند.
🔵 هر انسانی فضیلت را دوست دارد و از رذائل اخلاقی گریزان است.
🔵 رذائل اخلاقی به روح آدمی صدمه زده و او را از کمال باز میدارد.
🔵 هر انسانی به دنبال کسب فضائل است و با کسب فضائل احساس نشاط و لذت میکند و به رضایت درونی میرسد.
🔵 فلاسفه مسلمان میگویند اگرچه بشر به فضیلتها فطرتاً علاقهمند است و عقل انسان آنها را زیبا و خوب میداند، امّا انتخاب این فضائل و عمل به آنها چندان هم آسان نیست.
زیرا:
🔵 انسان دو دسته تمایلات دارد: 1- تمایلات مربوط به بُعد مادی و حیوانی (مثل تمایل به ثروت) 2- تمایلات مربوط به بُعد روحی و معنوی (مانند تمایلات مربوط به عدالت و سخاوت که فضیلت شمرده میشوند.) آنها علت انجام رذائل اخلاقی را این میدانند که گاه میان فضیلتها و منافع و تمایلات مادی و حیوانی انسان تلاقی پیدا میشود، در چنین شرایطی در صورت قوی بودن تمایلات حیوانی و مادی انسان به سوی رذیلتها کشیده میشود.
🔵 دیدگاه فلاسفه مسلمان به حسن و قبح عقلی مشهور است.
🔵 حسن و قبح ذاتی مربوط به معتزله و نزدیک به دیدگاه فلاسفه و «حسن و قبح شرعی» مربوط به اشاعره و در مقابل دیدگاه معتزله است.
فلاسفه مسلمان میگویند:
«با اینکه انسان میتواند فضائل و رذائل را بشناسد و حتی به آنها علاقه بورزد اما این علاقه به تنهایی نمیتواند باعث ترک رذیلت و کسب فضیلت شود.»
آنها معتقدند به غیر از تمایل ذاتی پشتوانه دیگری هم لازم است که آدمی فضائل را به رذائل ترجیح دهد و این پشتوانه خداست.
اگر 1- خداوند ما را به کسب فضائل ترغیب 2- و از رذائل منع کند 3- و برای آنها پاداش و مجازات تعیین کند «میل به فضائل در انسان تقویت میشود.»
اما باز هم پشتوانه بودن خدا دلیل قطعیت و حتمیت انجام فضائل نخواهد بود، زیرا انسان موجودی مختار است و ممکن است برای رسیدن به آن تمایلات، از فرمان خدا هم سرپیچی کند.
فایل پی دی اف درسنامه در قسمت ضمیمه قرار گرفته است .
سپاس از توجه شما 🌹
