بسم الله الرحمن الرحیم
جنگ جهانی دوم / تاریخ دوازدهم / مطابق با آزمون 6 اسفند
آرمین عبدالحسینی / رتبه 29 کنکور 1400 / دانشجوی رشته حقوق دانشگاه تهران
علل وقوع جنگ جهانی دوم
1- صلح ناپایدار ؛ پس از پایان جنگ جهانی اول ، امضای پیمان صلح ورسای خیلی از دولت ها را راضی نکرد. آلمانی ها که پیمان صلح ورسای را تحقیر آمیز می دانستند ، در صدد تغییر و لغو آن برآمدند.
2- ضعف جامعه ملل ؛ نداشتن قدرت کافی برای تحقق صلح جهانی و جلوگیری از جنگ میان دولت ها ، نداشتن ضمانت اجرایی لازم برای تصمیماتش ، عضو نشدن ایالات متحده آمریکا در جامعه ملل ، خروج کشورهای آلمان ، ژاپن و ایتالیا از جامعه ملل و اخراج شوروی از این سازمان موجب ضعف هر چه بیشتر این سازمان بین المللی گشت.
3- بحران اقتصادی ؛ پس از جنگ جهانی اول ، انگلستان با اتکا به منابع خود و ثروت مستعمراتش از عهد ویرانی های حاصل از جنگ برآمد. آلمان به دلیل خرابی حاصل از جنگ ، از دست دادن مستعمرات خود و پرداخت غرامت های سنگین به دولت های متفق اوضاع اقتصادی وخیمی داشت. ایالات متحده آمریکا به برخی از کشورها مانند آلمان وام اعطا می کرد اما ناگهان دچار رکود اقتصادی عظیمی شد و اقتصاد جهان را بر هم ریخت.
4- ظهور قدرت های خودکامه تک حزبی و نظامی:
* شوروی استالینی ؛ پس از مرگ ولادیمیر لنین ، ژوزف استالین دبیر حزب کمونیست با حذف رقیب قدرتمند خود (تروتسکی) قدرت را در اتحاد جماهیر شوروی به دست گرفت. استالین عده زیادی از مخالفان خود را که شامل اندیشمندان ، بلشویک های قدیمی ، افسران ارتش و ... بودند را به مرگ محکوم کرده یا به اردوگاه های کار اجباری سیبری فرستاد.
استالین طرح اشتراکی کردن مزارع کشاورزی را با خشونت تمام اجرا کرد و در جهت صنعتی کردن کشور ، برنامه ای را اجرا کرد که اساس آن تولید کالاهای سرمایه ای و سلاح های جنگی بود و در نتیجه تولید ماشین آلات صنعتی ، نفت ، برق ، فولاد و ذغال سنگ گسترش یافت. با وجود بی اعتمادی میان شوروی و آلمان ، این دو کشور با یکدیگر پیمان عدم تجاوز امضا کردند.
* ظهور فاشیست در ایتالیا ؛ ناتوانی حکومت مشروطه ایتالیا در حل مشکلات باعث به قدرت رسیدن موسولینی و حزب فاشیست شد. موسولینی حکومت تک حزبی و متمرکزی را در ایتالیا ایجاد کرد و با حمایت صاحبان صنایع ، زمین داران و نظامیان به عنوان نخست وزیر تعیین شد. موسولینی خود را « دوچه » می نامید. وی به وعده هایش در زمینه کاهش بیکاری و تورم و پایان دادن به اعتصابات عمل کرد. موسولینی سودای احیای دوباره امپراتوری روم باستان و تسلط بر دریای مدیترانه و شمال آفریقا را در سر می پروراند و بر اساس این تفکر به اتیوپی تجاوز نظامی کرد.
* ظهور هیتلر در آلمان ؛ پس از خاتمه جنگ جهانی اول ، حکومت جمهوری در آلمان شکل گرفت. آلمانی ها به سبب امضای پیمان صلح ورسای و گسترش رکود و بیکاری از حکومت جمهوری ناراضی بودند. هیتلر با تاکید بر لغو پیمان صلح ورسای و تجدید غرور و اقتدار ملی از طرف حزب نازی به رهبری آلمان رسید.
« آلمان ، بیدار شو » از شعار های تاثیرگذار آلمانی ها بود. هیتلر نظام تک حزبی را در آلمان برقرار کرد و خود را پیشوا خواند. تامین امنیت داخلی آلمان بر عهده سازمان پلیس مخفی گشتاپو بود. هیتلر در بعد نظامی گسترش سریع ارتش و تشکیلات نظامی و مجهز کردن کشور به سلاح ها و فناوری های پیشرفته جنگی را انجام داد و در زمینه روابط خارجی ، پیمان های دو یا چندجانبه با برخی کشورها را انجام داد و رسیدن به فضای حیاتی را در سر می پروراند.
* توسعه طلبی نظامی ژاپن ؛ با انقلاب میجی ، ژاپن در نیمه دوم قرن نوزدهم از نظر سیاسی ، اجتماعی و اقتصادی دچار تحول شد. در این دوران ژاپن به سمت توسعه صنعتی و تحول اقتصادی هدایت شد و با سیاست خارجی تهاجمی ، امپراتوری قدرتمند روسیه را شکست داد و در جنگ جهانی اول به اتفاق مثلث پیوست و با حمله به چین از جامعه ملل خارج گشته و در جنگ جهانی دوم با آلمان و ایتالیا دولت های محور را تشکیل دادند.
جنگ جهانی دوم
شروع و گسترش جنگ ؛ حمله برق آسای آلمان به لهستان و تصرف نیمه غربی کشور موجب آغاز جنگ جهانی و اعلان جنگ انگلیس و فرانسه به آلمان شد. نروژ ، بلژیک و هلند به تصرف آلمان درآمد و آلمان و ایتالیا با هجوم به فرانسه این کشور را فتح کردند. آلمان از انگلستان درخواست تسلیم شدن کرد ولی نخست وزیری انگلستان مردم را به مقاومت در برابر آلمان دعوت می کرد. آلمان و ایتالیا به شبه جزیره بالکان ، اروپای شرقی و شمال آفریقا نیز هجوم بردند.
پس از ناکامی در جنگ با انگلستان ، هیتلر تصمیم گرفت که به شوروی حمله کند. در جبهه شوروی به دلیل سرمای زودهنگام زمستان و کمک های انگلیس و آمریکا به شوروی ، آلمان متوقف شد.
ورود آمریکا به جنگ ؛ انجام عملیات گسترده در شرق و جنوب شرق توسط ژاپن و حمله به ناوگان آمریکا در پرل هاربر در اقیانوس آرام موجب ورود آمریکا به جنگ گردید. ژاپن در جنوب شرقی آسیا از آمریکا شکست خورد و ایتالیا به زانو در آمده و کشورهای اروپای شرقی آزاد شدند. با ورود نیروهای متفقین به فرانسه ، این کشور آزاد شد.
پایان جنگ جهانی دوم
با ورود متفقین به برلین ، هیتلر خودکشی کرد و سران حکومت نازی در دادگاه نورنبرگ محاکمه و مجازات شدند. شهرهای هیروشیما و ناکازاکی ژاپن توسط آمریکا بمباران اتمی شد و با تسلیم شدن ژاپن ، جنگ جهانی دوم در اوت 1945 به پایان رسید.
آثار جنگ جهانی دوم
جنگ جهانی دوم ، مهلک ترین و مخرب ترین رویداد تاریخ بشریت بود که طی آن 40 تا 50 میلیون نفر کشته شدند که بیشتر تلفات در آلمان و شوروی به وقوع پیوست. این جنگ آثار و آسیب های اقتصادی ، گرسنگی ، بیماری های مسری ، آوارگی و اختلالات روانی را در پی داشت.
وضعیت ایران در جنگ جهانی دوم
ایران در جنگ جهانی دوم ، اعلان بی طرفی کرد. با منع کردن ایران از تجارت با آلمان ، رضاشاه به این ممانعت اعتراض کرده و با آلمان از طریق شوروی داد و ستد می کرد. با حمله آلمان به شوروی ، موازنه جهانی به ضرر ایران شد.
با حمله نازی ها به شوروی ، حفاظت از منابع نفت ایران در باکو و جنوب ایران برای انگلستان و شوروی اهمیت پیدا کرد. شوروی و انگلستان از ایران خواستند که آلمانی ها را از کشور اخراج کند ولی با بی توجهی ایران به این مسئله ، شوروی و انگلیس ایران را اشغال کردند و در این اشغال دریادار غلامعلی بایندر ، فرمانده نیروی دریایی ایران و تعدادی از هم رزمانش شهید شدند و در نهایت رضاشاه برکنار شده و به جزیره موریس تبعید شد و محمدرضا ، پسرش به قدرت رسید.
جهان پس از جنگ جهانی دوم
شوروی بر اروپای شرقی تسلط یافت و آلمان به دو بخش شرقی و غربی تقسیم شد که بخش شرقی در اختیار شوروی و بخش غربی در اختیار آمریکا و انگلیس بود. با شرکت پنجاه کشور در کنفرانس سانفرانسیسکو ، سازمان ملل متحد تاسیس شد.
عصر جنگ سرد
آمریکا رهبری جهان غرب و کشورهای دارای نظام سرمایه داری و شوروی رهبری کشورهای کمونیستی را بر عهده گرفت. با از میان رفتن دشمن مشترک از یک سو بی اعتمادی شدید بین کشورهای شوروی و کشورهای اقماری آن در گرفت و از سوی دیگر جنگ آمریکا و و کشورهای تحت حمایت آن تا فروپاشی نظام کمونیستی و سقوط دیوار برلین ادامه یافت.
شیوه های رویارویی آمریکا و شوروی در جنگ سرد
* مسابقه تسلیحاتی و علمی
* برقراری اتحاد و پیمان های سیاسی – نظامی ورشو و ناتو
* جنگ تبلیغاتی شدید
* رقابت های اقتصادی
* پرهیز از برخورد نظامی با یکدیگر
تحولات شرق آسیا
ژاپن توسط ایالات متحده آمریکا اشغال شد. در نتیجه سخت کوشی و تلاش ژاپنی ها ، این کشور به کشوری موفق در زمینه اقتصاد تبدیل شد. در درگیری میان ملی گرایان و کمونیست ها به رهبری مائو در چین ، حزب کمونیست به رهبری مائو پیروز شد و جمهوری خلق چین پایه گذاری شد.
استقلال طلبی و استعمار زدایی
* استقلال کامل هندوستان از انگلستان توسط حزب کنگره ملی به رهبری ماهاتما گاندی
* استقلال الجزایر علی رغم سرکوب نظامی فرانسه
فلسطین
در اوایل دهه 1880 ، گروه کوچکی از یهودیان به فلسطین مهاجرت کردند. با صدور اعلامیه بالفور ، انگلستان نظر مساعد خود را در زمینه شکل گیری کشور یهودی اعلام کرد.
در دوران قیمومت انگلستان بر فلسطین ، گروه زیادی از یهودیان به این کشور مهاجرت کردند و با پیشنهاد سازمان ملل متحد ، فلسطین به دو کشور یهودی و عربی تقسیم شد.
انور سادات به واسطه آمریکا با اسرائیل پیمان صلح منعقد کرد و یاسر عرفات ، رئیس سازمان آزادی بخش فلسطین نیز به روند سازش با اسرائیل پرداخت.
برای رزرو مشاوره و رفع اشکال درسی و شرکت در کلاس های کنکوری با مشاوران سایت برترها بر روی لینک زیر کلیک کنید یا با شماره تماس 0216463 داخلی1174(حیدریان) تماس بگیرید.
مطالب مرتبط:
آیات و روایات دین و زندگی-دین و زندگی دوازدهم-آرمین عبدالحسینی
