- هنرمندان غربي از قرن 15م براي نمايش حجمها و فضاها از سايه روشن استفاده كردهاند.
- ارزش حجم و رنگ (كه دو عنصر مهم بصري هستند) از طريق نور مشخص ميشود.
- در آثار قديم مشرق زمين، نور به صورت ذهني به كار گرفته ميشده، يعني فضا و موجودات كاملاً در نور و بدون سايه ديده ميشوند. با حذف سايه روشن، تصاوير به صورت دو بعدي نمايش داده ميشوند. در آثار مغرب زمين پس از دوران رنسانس، نور و نحوهي تابش آن اهميت زيادي پيدا كرد. «لئوناردو داوينچي» به كمك سايه روشنهايي كه با منبع نوري مشخص روي احجام ايجاد ميكرد، روش «كياروسكورو» را ابداع كرد.
- بر اثر تابش نور روي حجمها، سايه روشن ايجاد ميشود.
- به كمك سايه روشن، حجم به صورت سه بعدي روي سطح دو بعدي نمايانده ميشود.
- نمايش حجم اشيا به كمك سايه روشن به سه عامل بستگي دارد:
الف- آشنايي با نحوهي نورگيري احجام
ب- معادلسازي رنگها با درجات خاكستري (ديدن رنگها با توجه به تيره روشني آنها)
ج- ايجاد تُنهاي متنوع خاكستري با ابزار
- زاويهي نور مناسب، برجستگي و فرورفتگي حجمها را نمايان ميكند. اهميت استفاده از سايه روشنكاري در نمايش كره مشخص ميشود؛ زيرا بدون سايه روشن، حجم كره، سه بعدي به نظر نميرسد.
- اغلب براي نمايش حجم از نور 45 درجه كه سايه روشنهاي مناسبي روي موضوع ايجاد ميكند، استفاده ميشود تا در تصوير فرورفتگي و برآمدگي ايجاد شود.
- به طور كلي هر بخش از حجم كه به منبع نوري نزديكتر است، روشنتر و هر قسمت كه فاصلهي بيشتري از آن دارد، تيرهتر ديده ميشود. براي تشخيص بهتر اين درجات ميتوان با چشم نيمهباز به احجام نگاه كرد.
- براي نمايش حجم، حداقل از سه درجهي خاكستري استفاده ميشود. حد فاصل بين اين درجات، تُنهاي مياني قرار ميگيرند كه چشم را از نور به تاريكي با نرمي و ملايمت حركت ميدهند.
- ارزش خاكستريها به سه عامل بستگي دارد: 1- رنگ موضوع، 2- ميزان تابش نور و 3- جنس و بافت اشيا.
- در معادلسازي رنگهاي اصلي با جدول خاكستري (تُنهاي خاكستري از سياه تا سفيد)، زرد اصلي معادل روشنترين و بنفش اصلي معادل تيرهترين درجات خاكستري هستند. تيرگي خاكستري ميانه يا خنثي كه فاصلهي آن از سياه و سفيد به يك اندازه است، معادل تيرگي سبز و قرمز اصلي است.
- در طبيعت، رنگهاي اصلي از تجزيهي طيف نور خورشيد به دست ميآيد. رنگهاي اصلي اوليه (قرمز، زرد و آبي) در تركيب دو به دو با هم رنگهاي نارنجي، سبز و بنفش كه رنگهاي ثانويه هستند را ميسازند. از تركيب مجدد رنگهاي اصلي و تركيب آنها با سفيد، سياه و انواع خاكستري ميتوان همهي رنگها را ساخت. در حال حاضر بيش از 16 ميليون تركيب رنگي ساخته شده است.