در طب ايراني براي بيان ميزان درجه گرمي، سردي، خشکي و تري مواد، اين موارد را به 4 درجه کلي ( اول، دوم، سوم، چهارم ) تقسيم کرده و براي هر درجه اي از اول تا چهارم، 3 مرتبه ( اول، وسط، آخر) تعريف شده است .
مثلا طبيعت دارچين به درجه دوم و به مرتبه آخر، گرم و به درجه دوم و به مرتبه آخر، خشک است يعني گرمِ آخرِ دوم و خشکِ آخرِ دوم است.
جهت سهولت فهمِ اين درجه بندي، مي توان از معيار عددي استفاده نمود، مطابق نمودار ذيل که شبيه محورهاي مختصات طراحي شده است.
به عنوان مثال، طبع برخي از مواد غذايي در قالب مدل محورهاي مختصات نشان داده شده است:
