● سوال و پاسخ تشريحي کنکور آزاد رياضي 91 ( صبح)

در سؤال آزاد رياضي 87، واژه‌ي «اوفتاده» ايهام دارد و واژه‌ي «مهر» ايهام تناسب دارد.در بيت روبه‌رو کدام واژه آرايه‌ي ايهام دارد؟« چون شبنم اوفتاده بدم پيش آفتاب/ مهرم به جان رسيد و به عيوق بر شدم» 1) آفتاب                                2)مهر                                 3) اوفتاده                                       4) عيوق گزينه‌ي«3»         آزاد رياضي- 87              اوفتاده: 1- بر خاک افتاده 2- متواضع و فروتن (هر دو معنا مي‌تواند در جمله مصداق داشته باشد.)مهر: 1- محبت(معناي مورد نظر بيت)  2- خورشيد(با عيوق تناسب دارد.)بنابراين واژه‌ي «اوفتاده» ايهام دارد نه واژه‌ي «مهر».لطفاً به اين سؤال که از آزاد پزشکي 83 آمده، دقت کنيد:در بيت«چون شبنم اوفتاده بدم پيش آفتاب/ مهرم به جان رسيد و به عيوق بر شدم» چه آرايه‌اي وجود ندارد؟ 1) ايهام تناسب             2) مراعات نظير                 3) تشخيص                            4) تشبيه           گزينه‌ي«3»           آزاد پزشکي- 83«مهر» ايهام تناسب دارد./ «آفتاب و عيوق» مراعات نظير دارند./ «چون شبنم اوفتاده بدم...» تشبيه دارد.ملاحظه مي‌نماييد که در اين جا ايهام تناسب مطرح شده است نه ايهام. بنابراين مي‌توان به اين نتيجه رسيد که دانشگاه آزاد بين ايهام و ايهام تناسب تفاوت قائل است.

اشکال وارد نيست . ايهام و ايهام تناسب هر يک توضيح جداگانه‌اي دارند. در قسمت ذيل نمونه‌اي از کاربرد ايهام تناسب درسؤال‌هاي دانشگاه آزاد اسلامي آمده است: در بيت«در زلف چون کمندش اي دل مپيچ کان‌جا/ سرها بريده بيني بي‌جرم و بي‌جنايت» چه صنعت ادبي به کار رفته است؟ (آزاد پزشکي- 79) 1)تضاد2)جناس3)تلميح 4)ايهام تناسب گزينه‌ي«4»«مپيچ» ايهام تناسب دارد: 1- فعل مضارع اخباري(معناي مورد نظر شاعر) 2- پيچ و تاب و گره‌خوردن در زلف و گيسو(با زلف تناسب دارد.)«بيني» ايهام تناسب دارد: 1- فعل مضارع اخباري( معناي مورد نظر شاعر) 2- بيني(دماغ)با سر تناسب دارد.چنان‌چه مشاهده مي‌نماييد، طراحان محترم دانشگاه آزاد نيز «ايهام» و «ايهام تناسب» را همانند آزمون‌هاي کنکور سراسري و ديگر آزمون‌ها، دو مقوله‌ي جدا از هم در نظر مي‌گيرند .در کتاب آرايه‌هاي ادبي انساني نيز اين دو آرايه به صورت دو مقوله‌ي جدا از هم بررسي شده‌اند.  ايهام:آوردن واژه‌اي است به دو معنا با حداقل دو معني که يکي نزديک به ذهن و ديگري دور از ذهن باشد. مقصود شاعر معمولاً معني دور و گاه هر دو معني است. در ايهام واژه يا عبارت به‌گونه‌اي است که ذهن بر سر دو راهي قرار مي‌گيرد و نمي تواند در يک لحظه يکي از دو معني را انتخاب نمايد.  کتاب آرايه‌هاي ادبي،چاپ90 ،صفحه‌ي 148    ايهام تناسب آوردن واژه‌اي است با حداقل دو معني که يک معني آن مورد نظر و پذيرفتني است و معني ديگر نيز با بعضي از اجزاي کلام تناسب دارد. تفاوت ايهام با ايهام تناسب در اين است که در ايهام، گاه هر دو معني پذيرفتني است اما در ايهام تناسب، تنها يک معني به کار مي‌آيد و معنيدوم با واژه‌هاي ديگر يک مراعات نظير مي‌سازد.کتاب آرايه‌هاي ادبي، چاپ 90، صفحه‌ي 151  بنابراين با توجه به آن‌چه بيان شد، ايهام با ايهام تناسب متفاوت است و هم‌چنين در صورت وجود آرايه‌ي ايهام تناسب در بيت، آرايه‌ي مراعات نظير نيز وجود خواهدداشت.

پاسخ به اشکال از سؤال 8 ادبيات صبح آزاد رياضي توسط کاربر سايت: اشکالي به جواب وارد نيست. در کنکورهاي چند سال اخير به طور غير مستقيم در ابيات به آيه و حديث اشاره شده است، مانند «مزرع سبز فلک ديدم و داس مه نو/ يادم از کشته‌ي خويش آمد و هنگام درو»  تجربي-87 که به‌طور غير مستقيم به «الدنيا مزرعـۀ الاخرۀ» تلميح دارد. بنابراين تلميح داشتن اين بيت کاملاً صحيح است.  در ادبيات فارسي 3 ، درس 20،آمده است: «چشم دل باز کن که جان بيني/...» در اين‌جا «دل» به «انساني» تشبيه شده است که چشم دارد و همان‌طور که ملاحظه مي‌فرماييد«چشم دل» اضافه‌ي استعاري است. در سؤال 15، کنکور سراسري انساني 89 ، در گزينه‌ي«1» آمده است: جز اين نيست پيدا که انسان دلي است/...» در اين بيت نيز انسان به دل تشبيه شده است. و نيز در کتاب آرايه‌هاي ادبي سال سوم انساني، چاپ 90 ، صفحه‌ي 71 آمده است:  استعاره‌ي مکنيه‌اي که مشبه‌به آن انسان باشد، «تشخيص» يا«انسان‌انگاري» نام دارد و نيز در صفحه‌ي 70 آمده است: از ميان موجودات تنها انسان است که مي‌تواند منادا واقع شود و خطاب به‌ آن عقلاني و منطقاً پذيرفتني است. در بيت «دلا تا کي در اين زندان فريب اين و آن بيني/...»، «دل» مورد خطاب قرار گرفته و شاعر او را همانند انسان تصور کرده  و از اين طريق به او جان بخشيده است،( «ا» نشانه‌ي ندا نشان مي‌دهد که مشبه‌به انسان است.)اين کلمه تشخيص و استعاره دارد. پس در اين بيت آرايه‌هاي تلميح، استعاره و کنايه وجود دارد و مجاز ندارد.

براي سوال و پاسخ درس زبان به قسمت دروس عمومي گروه تجربي مراجعه کنيد . در مورد گروه هنر نيز عمومي مانند گروه زبان مي باشد.

با تشکر از تذکر کاربر گرامي در مورد سوال 68 درس زبان انگليسي ، پاسخ تشريحي صحيح بود اما کليد اشکال داشت که تصحيح انجام شد و مجددا فايل برروي سايت قرار گرفت.

سؤال 177  آزاد رياضي صبح درس شيمي پاسخ گزينه 2 است و جواب تشريحي کاملاً گويا است.