معرفی رشته مهندسی مواد از طریق گفت‌و‌گو با دانشجویان

در این مطلب از طریق مصاحبه با دانشجویان دانشگاه‌های برتر در هر رشته سعی کرده ایم شما را به شناخت کافی در مورد آن رشته برسانیم.

معرفی رشته مهندسی مواد از طریق گفت‌و‌گو با دانشجویان

یکی از مهم ترین عوامل برای موفقیت در هر رشته علاقه مندی به آن رشته است. برای این منظور باید رشته‌ی مورد علاقه خود را به طور کامل بشناسید. در این مطلب از طریق مصاحبه با دانشجویان دانشگاه‌های برتر در هر رشته سعی کرده ایم شما را به شناخت کافی در مورد آن رشته برسانیم.

در این مطلب سراغ رشته‌ی مهندسی مواد رفته ایم و با خانم نازگل حسینی، دانشجوی کارشناسی رشته‌ی مهندسی مواد دانشگاه صنعتی شریف و خانم فاطمه خسرونژاد، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته‌ی مهندسی مواد گرایش انتخاب و شناسایی مواد دانشگاه صنعتی شریف به گفت و گو پرداخته ایم.


بخش اول:


نازگل حسینی، دانشجوی کارشناسی رشته‌ی مهندسی مواد دانشگاه صنعتی شریف


1. رشته ی مهندسی مواد را در چند سطر معرفی کنید.

از گذشته‌های دور تاکنون هر عصری را بشر به نام یک ماده نامگذاری کرده، از عصر حجر گرفته تا عصر سرامیک و .. . اهمیت این رشته دقیقا در همین خلاصه می شود که اگر بخواهد هر پیشرفتی در یک ملت اتفاق بیفتد قبل از آن نیاز به ماده آن مطرح می شود و اینجاست که مهندسین مواد و دانشمندان مواد وارد کار می‌شوند. همانطور که میدانید این رشته دو قسمت دارد "مهندسی" و "علم" مواد که نشان از وسعت کارهایی که یک دانش آموخته مواد می تواند انجام دهد، دارد.

این رشته در ساختار، خواص و فرآیند تولید، تعریف می‌شود که در نهایت به ماده‌ای منتهی می شود که کاربرد خاصی دارد. هدف از این رشته مطالعه ساختار مواد در مقیاس‌های میکروسکوپی، نانو، اتمی و الکترونی جهت ایجاد ارتباط میان ساختار و خواص مواد به منظور بهبود خواص مواد، توسعه مواد نوین، توسعه و طراحی فرایندهای تولید مواد اولیه و محصولات مهندسی می باشد. این رشته امروزه مطالعه طیف گسترده‌ای از مواد مهندسی مانند پلیمرها، نیمه هادی‌ها، سرامیک‌ها، فلزات، مواد مرکب، مواد نرم و بیولوژیکی، کانی‌ها و مواد معدنی را پوشش می دهد.


2. برای موفقیت در این رشته، علاقه‌مندی به کدام یک از دروس دبیرستان لازم است؟

در دانشگاه با هر سه درس ریاضی، فیزیک و شیمی سر و کار داریم. به عنوان مثال سرامیک‌ها و پلیمرها و نانو مواد و ساختارمواد مربوط به علم شیمی، خواص مکانیکی مواد و شکل دادن فلزات مربوط به علم فیزیک و ریاضی است.


3. آیا موفقیت در این رشته نیاز به روحیه و توانمندی‌های خاصی دارد؟

یکی از مهم‌ترین عوامل برای موفقیت در این رشته علاقه‌مندی است. دومین عامل تلاش و خلاقیت است زیرا با توجه به ضعف بازارکار در این رشته نیاز است فرد با استفاده از ایده هایش بتواند در پی کارآفرینی یا حل مشکلات صنعت باشد. روحیه‌ی پژوهشی، روحیه تحلیل پدیده‌ها و روحیه کار آزمایشگاهی و کار در صنعت نیز از جمله مواردی است که می‌توان به آن اشاره کرد.

داشتن شناخت تقریبی از خود نیز بسیار مهم است تا شخص برای انتخاب این رشته دچار اشتباه نشود.


4. واحدهای درسی این رشته در دانشگاه چیست؟

دروس اختصاصی این رشته شامل استاتیک مکانیک مواد، خواص فیزیکی یک و دو، اصول شکل دهی فلزات، اصول مهندسی سرامیک، اصول مهندسی سطح، اصول مهندسی پلیمر، اصول خوردگی، خواص مکانیکی مواد، محاسبات عددی و ... است.

مهندسی پودر، اصول انتخاب مواد، مواد مرکب( کامپوزیت ها)، مواد پیشرفته و … هم از دروس اختیاری هستند.


5. گرایش‌های این رشته در دوره‌ی کارشناسی چیست؟

سه گرایش متالورژی صنعتی (بیشتر شامل دروس مکانیکی)، متالورژی استخراجی (بیشتر شامل دروس مرتبط با شیمی مثل ترمودینامیک و... است) و سرامیک گرایش‌های این رشته در دوران کارشناسی است.

البته در برخی دانشگاه‌ها مانند دانشگاه شریف دانشجویان کارشناسی بدون گرایش هستند.


6. آیا امکان ادامه تحصیل در این رشته در خارج از کشور وجود دارد؟ چگونه؟

بله، این رشته دامنه‌ی کاربردی وسیعی دارد و با رشته های متفاوتی در ارتباط است، به همین علت امکان ادامه‌ی تحصیل در دانشکده‌های مختلف دانشگاه‌های خارج از کشور در هر سه مقطع وجود دارد. همانند سایر رشته ها گرفتن پذیرش دارای مشکلاتی است اما یکی از رشته های بسیار مهم در خارج از ایران و کشورهای اروپایی و آمریکا این رشته است.


7. آیا رشته‌ی مهندسی مواد مشابهت هایی با علم شیمی دارد؟

شاید از این نظر که بخشی از دروس این رشته مربوط به مطالعه ساختار مواد می باشد و در مورد خوردگی فلزات، واکنش هایی که رخ میدهد، ترمودینامیک مواد و سینتیک مواد مطالعه می‌شود میتوان گفت که در بعضی از دروس اشتراکاتی وجود دارد و در این رشته از علم شیمی استفاده می‌شود.

همچنین بسته به گرایش میزان استفاده از علم شیمی در این رشته متفاوت خواهد بود؛ به عنوان مثال در شاخه متالورژی صنعتی استفاده از این علم به کلی از بین می‌رود و به رشته مکانیک نزدیک می‌شود. اما در شاخه خوردگی یا استخراج فلزات یا نانو مرتبط با علم شیمی است.گرایش سرامیک به شیمی معدنی نزدیک است و پلیمر و کارهای بیو به گرایش شیمی آلی شباهت دارد.


بخش دوم:


فاطمه خسرونژاد، دانشجوی کارشناسی ارشد رشته‌ی مهندسی مواد گرایش انتخاب و شناسایی مواد دانشگاه صنعتی شریف


1. گرایش‌های ارشد رشته ی مهندسی مواد چیست؟

سرامیک، پلیمر، انتخاب و شناسایی مواد، خوردگی، بایو مواد، شکل دهی، جوشکاری، ریخته گری، استخراج مواد و نانومواد گرایش‌های ارشد این رشته هستند.


2. مهارت‌ها و توانایی‌های کسب شده پس از فراغت از تحصیل در این رشته چیست؟

تسلط به ساختار و ویژگی های مواد، آشنایی با خواص دسته های اصلی مواد (فلزات و آلیاژها، سرامیک ها، پلیمرها، مواد کامپوزیتی)، آشنایی با فرآیندها و روش های تولید مواد، آشنایی با آزمون های مختلفی که برای بررسی خواص مواد به کار می رود و از همه مهم تر توانایی طراحی، تولید و انتخاب ماده بهینه با توجه به کاربرد مورد نیاز از مهارت‌هایی است که فرد پس از فراغت از تحصیل به دست می آورد.


3. وظایف یک مهندس مواد در محیط کار چیست؟

یک مهندس مواد وظایفی متعددی دارد. معرفی بهترین ماده از لحاظ کیفیت و قیمت با توجه به کاربرد و خواص مورد نظر، یافتن علل مربوط به نواقص با بررسی نواقص و ایرادات موجود و شناختی که از ساختار مواد دارد، اقدام به حل این مشکلات با جایگزینی و یا بهبود مواد مصرفی، از جمله وظایفی است که فارغ‌التحصیلان این رشته دارند. ( به طور مثال اگر ماده ای دچار شکست، خوردگی و یا هرگونه تغییر شکل غیرعادی شود، مهندس مواد ابتدا علت این امر را با توجه به شرایط محیط کار پیدا کرده و سپس سعی می کند این مشکل را با جایگزین کردن مواد حل کند تا از خطرات و هزینه های ناشی از شکست و از بین رفتن ماده در حین کار جلوگیری کند.)


4. بازار کار و شرایط شغلی این رشته در ایران چگونه است؟

با توجه به پررنگ بودن صنعت فلزات و آلیاژها در ایران از دیرباز نیاز به مهندسین مواد و متالورژی وجود داشته است. اکنون نیز با حضور مواد جدیدی نظیر سرامیک ها، پلیمرها و مواد کامپوزیتی، بیش از پیش نیازمند حضور مهندسین موادی با دانش به روز هستیم.


5. آیا امکان اشتغال در این رشته برای خانم ها نسبت به آقایان کمتر است؟

ممکن است در بعضی از گرایش‌ها نظیر شکل دهی و ریخته گری و در موارد خاصی مانند مهندس کنترل کیفیت حاضر در خط تولید، تمایل به حضور آقایان بیشتر باشد که در رشته‌های مهندسی امری طبیعی است. اما با توجه به اینکه کار یک مهندس بیشتر از نوع حل مساله، تحقیق و توسعه، طراحی و بهینه سازی فرایندهاست، از این نظر فرقی بین یک آقا و خانم در محیط کار وجود ندارد.


6. آیا امکان ایجاد کارآفرینی در این رشته وجود دارد؟

قطعا بله، مخصوصا در مورد مواد جدیدی نظیر نانومواد و بایو مواد که خواص بسیار فوق العاده ای دارند، شرکت‌های زیادی اقدام به تولید محصولات نوآورانه کرده و از طریق کارآفرینی وارد بازار صنعت می‌شوند.


7. لطفا در مورد زمینه‌ی پژوهشی و حوزه‌ی کاری خودتان توضیح دهید؟

حوزه‌ی فعالیت من مربوط به نانو است، اکنون کارگزار شبکه تبادل فناوری نانو و مدرس المپیاد دانش‌آموزی نانو هستم.


محمد سنجری
ارسال شده توسط : محمد سنجری