علی کفعمی: بررسی سؤالات دامدار ادبیات آزمون 15 آذر

این مطلب حاوی سؤالات دامدار درس فارسی آزمون 15 آذر است که مورد بررسی قرار گرفته و نکاتی که سبب شده دانش‌آموزان دچار اشتباه شوند، توضیح داده شده است.

علی کفعمی: بررسی سؤالات دامدار ادبیات آزمون 15 آذر

بسم الله الرّحمن الرّحیم

علی کفعمی- رتبه 18  منطقه 1 و 22 کشوری


این سؤال در آزمون 15 آذر از فارسی 3 طرّاحی شد که گزینه‌ی اوّل برای آن به عنوان پاسخ صحیح در نظر گرفته شد. برخی دانش‌آموزان در دام این تست افتادند و گزینه‌ی دوّم را انتخاب کردند. به بررسی این سؤال می‌پردازیم:

ابتدا به صورت سؤال می پردازیم. مفهوم بیت صورت سؤال «فراموشی غیرخدا در اثر حضور معنوی در درگاه اوست.» این بیت را که در همه‌ی گزینه ها به جز گزینه‌ی دوّم دیده می‌شود و مفهوم گزینه‌ی دوّم حیرت نخبگان در قدرت و جمال خداست ( چین اینجا مجاز دانشمندان حوزه ی هنر چین است  که در اموری هنری معروف هستند.)

نکته‌ای که باعث اشتباه حدود 30 درصد از داوطلبان شده است لغت «حیران» است ولی باید توّجه داشت که گزینه‌های تست های قرابت معنایی را باید با کمک مفهوم حاصل از تمام بیت پاسخ داد نه صرفاً لغات آن.


این سؤال نیز یکی دیگر از سؤالات چالش‌برانگیز داوطلبان بود و برخی به اشتباه گزینه‌ی «1» را انتخاب کردند. در بیت صورت سؤال آرایه‌های زیر قابل مشاهده است:

  • پای آوردن و آماده شدن شوق برای سوارشدن بر اسب: تشخیص و استعاره

  • پای در رکاب آوردن: کنایه از سوارشدن/ چون و چوب: جناس ناقص اختلافی/ رکاب و اسب: مراعات نظیر

وجود آرایه‌ی تلمیح در بیت اوّل اگر بر مبنای اشاره به داستان حضرت ابراهیم علیه السّلام باشد که غلط است چون در این داستان گذر از آتش آن هم با اسب وجود نداشته است! ولی می‌توان تلمیح به داستان سیاوش و گذر وی از آتش امتحان را قبول نمود که این آرایه هم به نسبت آرایه‌های موجود در گزینه‌ی چهارم ضعیف‌تر است؛ فراموش نکنیم که در تست‌ها همیشه انتخاب "صحیح ترین و دقیق ترین" جواب ها شرط است.

لذا گزینه چهارم را به عنوان پاسخ صحیح قبول می‌کنیم.


پاسخ صحیح این سؤال گزینه‌ی دوّم است. به صورت کلّی عباراتی که ساختار منادا دارند از موارد حذف به قرینه‌ی معنوی هستند مگر اینکه در صورت عبارت منادا به صورت کامل آورده شده باشد. عبارت ثابتی که در ساختار منادا محذوف است «آگاه باش» است؛ مثلاً:

«سعدیا! مرد نکونام نمیرد هرگز...» عبارت آگاه باش پس از سعدیا قابل ذکر است که به دلیل تبادر معنای موردنظر در ذهن خوانندگان از جملات حذف می شود.

گزینه‌ی سوّم که توسّط نیمی از داوطلبان به اشتباه انتخاب شده است دارای هیچ گونه حذفی اعم از لفظی و معنوی موجود نیست و بیت به صورت زیر مرتّب می شود:

«دراثر شراب چشمان دلبر تو (چشمان معشوق به شراب تشبیه شده است)، گاهی سرخوشم و گاهی در مدهوشی به سر می‌برم.»

می‌بینیم در بیت فوق نوشیدن شراب برای شاعر مدّنظر نبوده است بلکه اثر شراب که همان مست‌کنندگی است به اثر چشمان معشوق تشبیه شده است.

در صورتی که نظر شما دارای محتوای مثبت ، علمی و آموزشی است ولی ثبت نمی شود با انشا و ادبیات متفاوت ( بدون تمسخر ،بدون فضای چت روم ، بدون تحقیر یا توهین دیگران) مجددا ارسال نمایید