گفت‌وگو با زینب نادری، دبیر ریاضی مدرسه‌ی سرای دانش

من در دوره‌ی دبیرستان به مدرسه‌ی فرزانگان می‌رفتم. بنابراین از همان سالی که در کنکور قبول شدم، یعنی سال 1385، در مدرسه‌ی خودم تدریس ریاضی را با کلاس تست شروع کردم.

گفت‌وگو با زینب نادری، دبیر ریاضی مدرسه‌ی سرای دانش

ریاضی از زندگی آسان‌تر است


لطفاً خودتان را معرفی کنید.

من زینب نادری متولد 1367 هستم. در کنکور سال 1385 با رتبه‌ی حدود 1924 در رشته‌ی برق دانشگاه شریعتی قبول شدم. سال 1389 بعد از تمام‌کردن دوره‌ی کارشناسی، برای فرصت مطالعاتی از طرف دانشگاه تهران به مدت دو سال به آلمان رفتم. سال 1391 در کنکور کارشناسی‌ارشد شرکت کردم و با رتبه‌ی 75 در رشته‌ی مهندسی برق دانشگاه تهران قبول شدم. سال 1393 بعد از فارغ‌التحصیلی دوست دارم در مقطع دکترای ریاضی ادامه‌ی تحصیل دهم اما امکان آن وجود نداشت. بنابراین تصمیم گرفتم که کارشناسی‌ارشد ریاضی را انتخاب کنم. بدون کنکور و با استفاده‌ از سابقه‌ی تحصیلی‌ام به دانشگاه الزهرا رفتم و در رشته‌ی ریاضی با گرایش ترکیبیات ادامه‌ی تحصیل دادم.


چه شد که در نیمه‌ی راه از رشته‌ی برق به سمت رشته‌ی ریاضی رفتید؟

هرچند به برق علاقه داشتم، گرایشم بیشتر به ریاضی بود. وقتی در کارشناسی‌ارشد ریاضی را انتخاب کردم به‌مدت ۶ سال از تدریس من در رشته‌ی ریاضی می‌گذشت و واقعاً می‌خواستم تحصیلاتم هم به‌طور ویژه در رشته‌ی ریاضی باشد.


از چه سالی تدریس ریاضی را شروع کردید؟

من در دوره‌ی دبیرستان به مدرسه‌ی فرزانگان می‌رفتم. بنابراین از همان سالی که در کنکور قبول شدم، یعنی سال 1385، در مدرسه‌ی خودم تدریس ریاضی را با کلاس تست شروع کردم. معلم خودم یک ماه به مکه رفتند و در آن یک ماه از ایشان خواستم که کلاس‌های خود را به من بسپارند. این کار باعث شد تا آخر سال یک زنگ را به من دادند تا با دانش‌آموزان تست‌ کار کنم و کلاس رفع‌ اشکال داشته باشم. سال‌ بعد هم در همان مدرسه کلاس تست پیش‌دانشگاهی و پایه‌ی سوم را بر عهده گرفتم و سال‌های بعد هم به من کلاس‌ ریاضی اول دبیرستان را دادند.

 زینب نادری، دبیر ریاضی مدرسه‌ی سرای دانش


باید علاقه‌ی زیادی به معلمی داشته باشید که از دوران دانش‌آموزی تدریس را شروع کرده‌اید.

بله. معلمی را خیلی دوست دارم.


الان در چه پایه‌هایی تدریس می‌کنید؟

امسال از نهم تا دوازدهم در هر سه رشته‌ی ریاضی و تجربی و انسانی تدریس می‌کنم. سال گذشته نتایج خیلی خوبی در رشته‌ی انسانی داشتیم.


تعریف شما از ریاضی چیست؟

ریاضی یک‌سری قانون است برای نظم‌دادن به ذهن و زندگی. البته به‌نظر من ریاضی از زندگی خیلی آسان‌تر است. در زندگی گاهی نه‌ داده‌های اولیه را داریم و نه مسیر حل؛ اما در ریاضی همه‌چیز حل‌شدنی است.


وقتی می‌خواستید از رشته‌ی برق به ریاضی تغییر رشته دهید، خانواده‌ مخالفتی با شما نداشت؟

پدر و مادرم هر دو فرهنگی هستند. با این حال نه دوست داشتند رشته‌ی ریاضی را انتخاب کنم و نه معلم شوم. وقتی می‌خواستم رشته‌ام را عوض کنم، در شغلم به ثبات رسیده بودم و خانواده‌ام دیگر موافق بودند که کاری را که دوست دارم انجام دهم. درواقع خودم را ثابت کرده بودم.


در دوران دانش‌آموزی در آزمون‌های کانون هم شرکت کرده بودید؟

من در ۸ آزمون شرکت کردم.

 زینب نادری، دبیر ریاضی مدرسه‌ی سرای دانش


چه احساسی از تدریس ریاضی دارید؟ علاقه‌ی شما به ریاضی بیشتر است یا به تدریس؟

وقتی دانش‌آموز بودم هیچ‌وقت در درس ریاضی نمره‌ای کمتر از ۲۰ نداشتم و بیشترین علاقه‌ام ریاضی بود. وقتی دانشجو شدم، شیرین‌ترین درس‌ها برای من ریاضیات بود. اما تدریس دنیای جداگانه‌ای دارد. اگر در درس دیگری هم تدریس می‌کردم چون معلمی را دوست دارم حتماً با علاقه به کلاس درس می‌رفتم. ارتباط با دانش‌آموزان این سن و سال خیلی برایم شیرین است. هم ریاضی را دوست دارم و هم خود تدریس را. همیشه دوست دارم بچه‌ها را به این درس علاقه‌مند کنم. ریاضی درسی است که به دانش‌آموز اعتمادبه‌نفس می‌دهد. معمولاً دانش‌آموزان انسانی به ریاضی علاقه‌ی زیادی ندارند. من سعی می‌کردم آن‌ها را علاقه‌مند کنم.


برای علاقه‌مندکردن بچه‌ها چه روش‌هایی دارید؟

سال 1392 به مدرسه‌ی سرای دانش آمدم. سال اول از معاون مدرسه اجازه می‌گرفتم و به کلاس همکاران دیگر می‌رفتم و از آن‌ها یاد می‌گرفتم. یکی از نقاط قوت من این است که هیچ‌وقت از یاد‌گرفتن دست نمی‌کشم. روش تدریس من این است که سعی می‌کنم به ساده‌ترین شیوه‌ی ممکن یاد بدهم تا دانش‌آموز سختی یادگرفتن را در کلاس نچشد. سعی می‌کنم مسیرش را مشخص کنم و بعد از درس‌دادن، او را رها نمی‌کنم. دقیقاً می‌دانند که از آن‌ها چه می‌خواهم و چه انتظاری دارم. به‌نظرم چیزی که دانش‌آموز را به درس علاقه‌مند می‌کند زیاد به روش تدریس مربوط نیست. رفتار معلم است که دانش‌آموز را به کلاس علاقه‌مند می‌کند. من سعی می‌کنم رفتاری داشته باشم که دانش‌آموز در کلاس من خودش را دوست داشته باشد.


فکر می‌کنید آزمون‌دادن بچه‌ها چقدر به شما کمک می‌کند که ساختار مشخصی برای تدریس داشته باشید؟

برنامه‌داشتن در تمام ابعاد زندگی به انسان کمک می‌کند. آزمون دوهفته‌یک‌بار هم به زندگی تحصیلی معلمان و دانش‌آموزان چهارچوب می‌دهد. همه می‌دانیم اگر جایی خوب پیش نرفتیم در چه بازه‌ای از سال فرصت جبران وجود دارد.  


بعضی از دانش‌آموزان به دلایلی از درس‌خواندن طفره می‌روند؛ اما هدف آموزش این است که همه را به‌سمت پیشرفت سوق دهیم. رفتار شما با این دانش‌آموزان چگونه است؟

امسال حدود ۳۰۰ دانش‌آموز دارم و وظیفه دارم که با هر کدام از آن‌ها رفتار خاص خودشان را داشته باشم. به‌نظرم ما در این سن و سال دانش‌آموز تنبل نداریم. شاید دانش‌آموزی به ریاضی علاقه نداشته باشد و برای آن وقت نگذارد، اما همین آدم ممکن است ساعت‌ها برای خواندن یک کتاب داستان وقت بگذارد یا ساعت‌ها فیلم ببیند و تحلیل کند یا ساعت‌ها ساز بزند. اگر کسی برای ریاضی وقت نمی‌گذارد مشکل از من معلم است که او را علاقه‌مند نکرده‌ام. در چند ماه اول سال تحصیلی، بیشترین تلاش من این است که دانش‌آموزان را بشناسم و روش رفتار با هر کدام را پیدا کنم. در مدارس سرای دانش زنگ مشاوره فرصتی است تا بتوانم با دانش‌آموزان و توانایی‌های آن‌ها آشنا شوم و حرف دل‌ آن‌ها را گوش کنم.

 زینب نادری، دبیر ریاضی مدرسه‌ی سرای دانش


غیر از مدرسه‌ی سرای دانش در مدرسه‌ی دیگری هم تدریس می‌کنید؟

بله. امسال در چهار مدرسه مشغول تدریس هستم.


در جایگاه معلم، نظر شما درباره‌ی مدرسه‌ی سرای دانش چیست؟ کدام ویژگی آن را برجسته می‌دانید؟

من در مدرسه‌ی سرای دانش فلسطین تدریس می‌کنم. در این مدارس تکلیف معلم و دانش‌آموز مشخص است. منِ معلم همکاری به اسم پشتیبان دارم که قبل از ورود من به کلاس به امور دانش‌آموزان رسیدگی می‌کند و با اولیای آن‌ها ارتباط دارد و گزارش کار کلاس را به آن‌ها می‌دهد. من می‌دانم که وقتی امروز درس می‌دهم، فردا پشتیبان کلاس این درس را در آزمون صبحانه از بچه‌ها می‌پرسد. من برخی از این روش‌ها را در مدرسه‌های دیگر هم اجرا می‌کنم. یکی از آن‌ها دفتر بازیابی اطلاعات است. این روش کمک می‌کند تا هم معلم و هم دانش‌آموز بداند که در آن روز چه چیزهایی را یاد گرفته است و اطلاعات خود را طبقه‌بندی می‌کند. ویژگی برجسته‌ی این مدارس را زنگ «مشاوره‌ی تخصصی» آن می‌دانم.


درباره‌ی زنگ مشاوره در مدرسه‌ی سرای دانش بیشتر توضیح می‌دهید؟

من هر روز حدود ۴۵ دقیقه زمان دارم تا با حدود ۴۰ دانش‌آموز صحبت کنم. یعنی ماهانه می‌توانم با هر دانش‌اموز حدود ۱۰ دقیقه حرف بزنم. این صحبت‌ها صرفاً بر سر مسائل درسی نیست؛ درباره‌ی موضوعات دیگری هم صحبت می‌کنیم. این حرف‌ها باعث می‌شود ارتباط معلم و دانش‌آموز بیشتر شود.


به‌نظر شما دانش‌آموزان با چه روشی می‌توانند در درس ریاضی پیشرفت کنند؟ آیا هر دانش‌آموزی می‌تواند در این درس پیشرفت کند؟

کتاب‌های درسی طوری طراحی شده که می‌تواند برای هر دانش‌آموزی مناسب باشد. ما نمی‌توانیم الان بگوییم که بعضی از دانش‌آموزان نمی‌توانند ریاضی را یاد بگیرند. الان هر دانش‌آموزی می‌تواند در ریاضی پیشرفت کند و نمره‌ی 17 به بالا داشته باشد. اما کوتاه‌ترین مسیر برای رسیدن به موفقیت در ریاضی، تکرار و تمرین است و مسیر میان‌بری وجود ندارد. پیشنهاد من این است که وقتی دانش‌آموز درس را یاد گرفت برای تثبیت آن، تمرین حل کند. با حل‌کردن مسئله اشکالات او مشخص می‌شود و بعد می‌تواند به کتاب مراجعه کند. بعد دوباره می‌تواند از فیلم‌های سایت کانون و کتاب‌های کمک‌آموزشی مثل کتاب‌های آبی استفاده کند تا به تسلط برسد. درنهایت باید سؤالات را رنگ‌بندی و خلاصه‌نویسی کند. رنگ‌بندی یعنی اگر سؤالی را خوب بلد بودم آن را آبی می‌کنم و دیگر لزومی ندارد هر بار به‌سراغ آن بروم. اگر سؤالی برایم ابهام داشت آن را زرد می‌کنم. گاهی حتی را دیدن پاسخ‌نامه مشکلم رفع نمی‌شود و نیاز دارم آن را یاد بگیرم. این سؤال را قرمز می‌کنم. با این کار دانش‌آموز وقتی برای مرور به سؤالات برمی‌گردد می‌داند برای چه سؤالاتی باید بیشتر وقت بگذارد و چه سؤالاتی را باید کنار بگذارد. خلاصه‌نویسی هم چون با زبان خود دانش‌آموز نوشته می‌شود خیلی به او کمک می‌کند.


برای معرفی منابع مطالعاتی به دانش‌آموزان روش خاصی دارید؟

برای درس ریاضی دوره‌ی متوسطه‌ی ۱ و ۲، کتاب‌های پرتکرار را داریم که سطح‌بندی خوبی دارد. گاهی به دانش‌آموزان توصیه می‌کنم سؤالات استعداد‌های درخشان این کتاب‌ها را هم تمرین کنند و گاهی هم اصلاً توصیه نمی‌کنم. من حتی در جزوه‌های خودم بالای بعضی مطالب نوشته‌ام: «اگر این مبحث را خوب متوجه نمی‌شوید، بدون نگرانی رد شوید.» منبع دیگری که آن هم سطح‌بندی دارد، کتاب‌های سه‌سطحی است. کتاب آبی هرچند سطح‌بندی ندارد، با مبحث‌محوربودن آن برای دانش‌آموز مفید است و خودش می‌تواند سؤالات آن را رنگ‌بندی کند.


دانش‌آموزان دهم و یازدهم یکی‌دو سال دیگر با کنکور مواجه می‌شوند. چه پیشنهادی دارید که در ریاضی موفق‌تر باشند؟

درس ریاضی برای همه‌ی رشته‌ها مهم و مفید است. برای دانش‌آموزان رشته‌ی ریاضی که واجب است. گروه تجربی هم نیاز زیادی به نمره‌ی این درس دارند. بچه‌های انسانی هم برای بالابردن تراز و نمره‌ی خود به این درس نیازمندند. پیشنهاد من به دانش‌آموز تدریج در پیشرفت است. لازم نیست بچه‌ها یک‌شبه پیشرفت چشمگیر داشته باشند. کسی که هدف خود را پیشرفت تدریجی قرار دهد در آخر سال به پیشرفت زیادی دست پیدا می‌کند. با گام‌های کوچک می‌توان از پس هر کاری برآمد.

 زینب نادری، دبیر ریاضی مدرسه‌ی سرای دانش