مهاجرت معکوس هزار فارغ‌التحصیل از 100 دانشگاه برتر جهان

جوانان ایرانی کار در «هاروارد» و «کمبریج» را رها کردند و به کشور بازگشتند

مهاجرت معکوس هزار فارغ‌التحصیل از 100 دانشگاه برتر جهان

رئیس مرکز تعاملات بین‌المللی معاونت علمی گفت: فارغ التحصیلان ایرانی با وجود آنکه می‌توانستند در کشورهای خارجی درس بخوانند اما برای کمک به پیشرقت ایران به کشور بازگشتند.

به گزارش خبرنگار حوزه فن‌آوری‌ گروه علمی پزشكی باشگاه خبرنگاران جوان، چند سالی است که بحث مهاجرت معکوس در کشور مطرح شده است؛ مهاجرتی که سبب پیشرفته شدن کشور می شود و فارغ التحصیلانی که تحصیلات خود را در بهترین دانشگاه های جهان گذرانده‌اند برای کمک به کشور و پیشرفت آن باز می‌گردند؛ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری برنامه‌ای را برای بازگرداندن جوانان نخبه فارغ التحصیل به کشور آغاز کرده است؛ برنامه ای که تنها به صد دانشگاه برتر جهان توجه دارد و فارغ التحصیلان ایرانی را از میان برترین دانشگاه‌ها گلچین کرده و به داخل کشور بازمی‌گرداند و در مقابل فارغ التحصیلان ایرانی هم برای کمک به کشور قید کار در دانشگاه‌های جهان را می‌زنند و به ایران می‌آیند.

علی مرتضی بیرنگ رئیس مرکز تعاملات بین الملل معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در این باره می گوید: فضایی فراهم کرده‌ایم که تنها ۲۵ روز زمان لازم است تا یک جوان فارغ التحصیل به کشور بازگردد و او را  با شغل و درآمد مناسبی روبرو کند؛ برای آگاهی از ویژگی های این برنامه و همچنین موفقیت هایی که کسب کرده است با وی به گفتگویی تفصیلی نشستیم که مشروح آن را در ادامه می‌خوانید.

تامین یک سال ابتدایی زندگی جوانان فارغ التحصیل وظیفه معاونت علمی است

باشگاه خبرنگاران جوان: یکی از مهمترین مباحثی که اکنون مطرح می‌شود بازگشت فارغ التحصیلان از ۱۰۰ دانشگاه برتر به داخل ایران است چه شرایطی برای آنها فراهم شده و چه کاری انجام داده اید که این فارغ التحصیلان راغب می شوند از دانشگاه های خوب جهان به کشور بازگردند؟

بیرنگ: دانشجویان با پول شخصی خود به کشورهای خارجی رفتند و در دانشگاه‌های آنجا درس خواندند، البته هیچ یک از آنها برای ترک وطن نرفته بودند و تنها برای تحصیل در دانشگاه‌های برتر جهان رفته بودند و اکنون درسشان تمام شده و دو مسیر دارند یکی  آنکه در آنجا بمانند کار کنند و دیگری آنکه به کشور بازگردند که البته معمولاً پس از فارغ التحصیلی در کشورهای خارجی به آنان پیشنهاد های بسیار خوبی داده می‌شود و این دانشجویان می توانند در آنجا بمانند  یا به کشور خود بازگردند و البته در این راه  با ابهامات بسیاری همچون سربازی و نداشتن سرمایه مواجه شوند و مشکل جذب بازار کار هم برای آنان دغدغه مهمی محسوب می‌شود، همین موضوع سبب می‌شود تا بازگشت آنان به کشور به تأخیر بیفتد.


باشگاه خبرنگاران جوان: فرض کنیم جوانی راه بازگشت به کشور را انتخاب کرد چه شرایطی برای فراهم می‌شود؟

بیرنگ: به فرض اینکه جوان به کشور بازگردد ابهام در کسب کار و یا مشکلات سربازی برای او پیش می آید حداقل یک‌سال کارهای تحقیقاتی او به تاخیر می افتد و درآمدی ندارد و از شرایط رفاهی که داشته است دور می افتد و در شرایط سختی قرار می‌گیرد و ممکن است شرایط حال خود را با شرایط گذشته مقایسه کند که البته همین مشکل سبب می‌شود جوان فارغ التحصیل سر خورده شود و دوباره به کشور خارجی برگردد اما بر اساس آسیب‌شناسی که ما انجام دادیم متوجه شدیم اگر یک سال ابتدایی فردی که تصمیم  به بازگشت گرفته را کم کنیم و دغدغه او را برطرف کنیم احتمال بازگشت دانشجو کمتر می‌شود فردی که در راه بازگشت به کشور است امیدوار تر می‌شود.

باشگاه خبرنگاران جوان: خدماتی که معاونت علمی برای یک سال ابتدایی جوانان در نظر گرفته است، چیست؟

بیرنگ: هیچ کدام از خدماتی که ما می‌دهیم وسوسه کننده نیستند دلیل اصلی که جوانان بازمی‌گردند خدمات ما نیست بلکه عواطف خانوادگی  و علاقه‌های میهن پرستی در بازگشت جوانان دخیل است ؛ مهمترین کاری که ما انجام می‌دهیم تامین یک سال های ابتدایی جوانان است؛ باید تاکید کنم به هیچ جوانی نگفتیم که به کشور بازگرد و او را به این کار تشویق نمی‌کنیم اما اگر کسی بخواهد به کشور بازگردد  به کمک زیر ساختی که فراهم شده  و سامانه‌ای که بوجود  آمده است این کار راحت تر می‌شود.

باشگاه خبرنگاران جوان: این سامانه برای کدام دسته از افراد طراحی شده است؟

بیرنگ: سامانه برای افرادی طراحی شده است که به دنبال بازگشت به کشور هستند البته نه فقط افرادی که می‌خواهند همیشه در ایران بمانند بلکه آن دسته از افرادی که می‌خواهند سالی یک بار برای حضور در سمینار علمی در کشور حاضر شوند هم کاربرد دارد.

قبل از آنکه جوان فارغ التحصیل به کشور بیاید تکلیف کار او مشخص می‌شود

باشگاه خبرنگاران جوان: برای کسی که می‌خواهد همواره و برای همیشه به داخل کشور بیاید چه فضایی فراهم شده است و او چه کاری باید انجام دهد؟

بیرنگ: فردی که می‌خواهد برای همیشه به داخل کشور بیاید سه راه دارد یکی آنکه کسب و کار خود را راه‌اندازی کند, جذب هیئت مدیره یکی از شرکت های دانش بنیان شود یا به کار آکادمیک و دانشگاهی خود ادامه دهد که برای تمام این مسیرها ریل‌گذاری‌هایی انجام گرفته است و جوان فارغ التحصیل قبل از آنکه به کشور بازگردد می تواند در فراخوان ثبت نام کنند و ظرف مدت ۲۵ روز  قبل از آنکه به کشور بیاید تکلیف خود را مشخص کند؛  اگر قرار است استارت آپی را تولید کند مشخص می‌شود که در کدام مرکز رشد یا  پارک علم و فناوری باید برود؛  اگر قرار است کار آکادمیک انجام دهد یک سال دوره پسا دکترا برای او تعریف شده است؛  نمی‌گوییم چون سربازی نرفتی نمی‌توانی از امکانات استفاده کنی از همان هفته اول کار آغاز می‌شود ,حقوق و بیمه او داده می‌شود و پروژه جایگزین خدمت برای او تعریف می‌شود ما یک سال از جوانان حمایت می کنیم و آنها مهلت دارند طی این مدت کار خود را پیش ببرند.

باشگاه خبرنگاران جوان: درصد موفقیت برنامه‌ای که  ایران شروع کرده است نسبت به برنامه کشورهای دیگر چگونه است؟

بیرنگ: درصد موفقیت برنامه‌ای که ایران آغاز کرده در مقایسه با برنامه سایر کشورهای جهان بسیار موفق تر بوده است  و البته این موضوع را ما نمی گوییم و بلکه رسانه‌های خارجی و محافل تخصصی که درباره برنامه مهاجرت کار می‌کنند اکنون درباره برنامه مهاجرت بازگشت به نخبگان به ایران صحبت می کنند و برای مثال کریستین ساینس مانیتور برای اولین بار بحث مهاجرت معکوس در ایران را مطرح کرد و پرسید چرا متخصصان توانمند ایرانی در حال بازگشت به کشور خود هستند ؛ سی ان ان سال گذشته مطلبی را به مناسبت فوت مریم میرزاخانی نوشته بود و درباره این برنامه صحبت کرده بود؛ هرچند که رسانه‌های خارجی به دنبال ترسیم فضای سیاه برای کشور هستند و دوست ندارند مغزهای ایرانی به کشور بازگردند اما باز هم نتوانستند در برابر این  برنامه ساکت بمانند.

۱۰۷۲ فارغ التحصیل به کشور بازگشتند

 باشگاه خبرنگاران جوان: تعداد فارغ التحصیلانی که به کشور بازگشته اند چقدر بوده است؟

بیرنگ: تا کنون ۱۰۷۲ فارغ التحصیل به کشور بازگشته اند و البته تعداد آنهایی که  برای برگزاری سمینارهای علمی به کشور آمدند بسیار بیشتر بوده است از هزار نفری که بازگشتند حدود ۳۰۰ نفر در هیئت علمی دانشگاه ها هستند و ۱۵۰ نفر از آنها استارتاپ‌های  موفقی را راه اندازی  کرده‌اند و  توانستند برای دو هزار جوان کارآفرینی کنند.

باشگاه خبرنگاران جوان: دانشجویانی که بازگشته اند فارغ التحصیل چه دانشگاه هایی هستند؟

بیرنگ: از  دانشگاه‌های  برتر جهان همچون هاروارد, استنفورد, برکلی, آکسفورد کمبریج ا و م آی تی آمدند و نفر اول کنکور سال ۸۴ که در ای پی ال اف سوئیس درس خوانده بوده اکنون به کشور بازگشته است؛ درست است که امکانات  دانشگاه های ایران در مقایسه با دانشگاه سایر کشورهای جهان کمتر است اما می بینند اثرگذاری این برنامه در ایران بسیار موفق بوده است و جوانان راضی هستند.

همکاری ایران با بزرگترین آکادمی علمی جهان 

باشگاه خبرنگاران جوان: وضعیت فناوری کشور ایران در مقایسه با سایر کشورهای جهان به چه صورت است؟ آیا توانسته ایم هم ‌پای آنان پیش برویم؟

بی رنگ: وضعیت ما به لحاظ پیشرفت شاید نسبت به برخی از کشورها عقب تر باشد اما  در حوزه‌هایی مانند نانوتکنولوژی ایران سردمدار است و به لحاظ انتشار علم در این حوزه رتبه چهارم هستیم  و  برنامه تبادل علم و فناوری با سایر کشورهای جهان را در دستور کار داریم؛ رشد علوم جدید آنقدر سریع است و دامنه , وسعت,کاربرد و  تخصص آن آنقدر وسیع است که یک کشور نمی‌تواند بگوید به تمام حوزه های علم مسلط است و به همین دلیل  است که کشورها ناگزیر هستند امکانات خود را با یکدیگر تقسیم کنند و  باید با یکدیگر همکاری کنند؛  هم اکنون ایران با آکادمی علوم چین  که بزرگترین آکادمی علمی جهان است  همکاری می‌کند.

تیم ۵ نفره ‌ای که راه را برای بازگشت فارغ التحصیلان هموار کرد

باشگاه خبرنگاران جوان: تیمی که در برنامه بازگرداندن فارغ التحصیلان از دانشگاه های خارجی با شما همکاری دارد چند نفر است و چگونه کار خود را پیش می‌برد؟

بیرنگ : تیمی که این برنامه را مدیریت می کند ۵ نفره است آن‌ها شبانه روزی در حال انجام کار هستند؛ این تیم کوچک بوده اما کارهای بزرگی انجام داده است.

یک ریال از بودجه بنیاد ملی نخبگان را برای کار خود صرف نکرده‌ایم

باشگاه خبرنگاران جوان: خدماتی که در این برنامه به فارغ التحصیلان داده می‌شود چه تفاوتی با خدماتی که به نخبگان داخل کشور داده می‌شود، دارد؟

بیرنگ: تمام خدماتی که ما به فارغ تحصیلان بازگشته به کشور می‌دهیم  را بنیاد ملی نخبگان به دانشجویان و فارغ التحصیلان داخل کشور می‌دهد و یک ریال از بودجه بنیاد ملی نخبگان را برای کار خود صرف نکرده‌ایم تمام بودجه بنیاد برای بچه های داخل کشور خرج می‌شود سخت‌گیری‌ها برای فارغ التحصیلان خارجی بسیار بیشتر از بچه های داخلی است برای مثال جهت استفاده از نظام وظیفه , فارغ التحصیلی که از کشور خارجی بازگشته است باید امتیاز بسیار بالاتری را نسبت به  جوانان داخل کشور داشته یاشد طی سه سال گذشته بخشی از بودجه معاونت علمی را برای فارغ التحصیلان بازگشته به کشور را در نظر گرفتیم.

باشگاه خبرنگاران جوان: از کدام دانشگاه‌ها فارغ التحصیلان را جذب می‌کنید؟

بیرنگ: هنگامی که برنامه را شروع کردیم گفتیم که از ۴۰۰ دانشگاه  اول جهان فارغ التحصیلان را جذب می‌کنیم البته  پس از دوسال انقدر استقبال از برنامه زیاد شد که مجبور شدیم به جای ۴۰۰ دانشگاه برتر دنیا بگوییم فقط از ۱۰۰ دانشگاه برتر دنیا جوانان را جذب می‌کنیم.

باشگاه خبرنگاران جوان:  دلیل اصلی موفقیت این برنامه از نظر شما چه بوده است؟

بیرنگ: دلیل اصلی که سبب موفقیت شد به دلیل آن که جای خالی این برنامه حس می‌شد ما موفق شدیم خیلی از افراد می‌گفتندکمک کنید تا فارغ التحصیلان خارجی به کشور  بازگردند اما فرآیند آن تعریف نشده بود ما آمدیم و فرآیند مناسبی را برای آن تعریف کردیم.

باشگاه خبرنگاران جوان:  چند سازمان و نهاد در خلال این برنامه به شما کمک کردند؟

بیرنگ: با چند پژوهشگاه همچون پژوهشکده دانشگاه شریف، رویان و دانشگاه  تهران همکاری خود را آغاز کردیم ؛  ما چه در داخل و چه در خارج کار خود را تبلیغ نکردیم و به سازمانها نگفتیم که بیاید و حتما در برنامه با ما همکاری کنید اما هنگامی که برنامه نتیجه داد دانشگاه‌ها, پژوهشگاه‌ها و پارک های علم و فناوری خود به سراغ ما آمدند و درخواست دادند که عضو برنامه شوند و اکنون به جرأت می‌توانم بگویم که بهترین های کشور در حوزه دانشگاهی و پارک های علم و فناوری و پژوهشگاه ها طرف قرارداد ما هستند ما فقط یک پل هستیم که فارغ التحصیلان را به پژوهشگاه‌ها و دانشگاه‌ها جهت گذراندن دوره یکساله متصل می‌کند.

منبع :

مشاوره تلفنی و پاسخ به سوالات شما درباره امتحانات

چگونه برای درس خواندن در دوره امتحانات برنامه ریزی کنم ؟
پاسخ به سوالات شما درباره کارنامه ، روش های مطالعه ، انتخاب کتاب های آموزشی و ....

از طریق تلفن ثابت در سراسر کشور بدون پیش شماره
با شماره 9099071219 تماس بگیرید
پاسخگویی 8 تا 24