اهمیت توجه به روماتیسم در کودکان

بیماری روماتیسم در کودکان، علائم اختصاصی ندارند. کما این‌که تب، درد دست و پا، التهاب مفصل و بروز تغییرات پوستی می‌تواند خبر از ابتلا به روماتیسم بدهد. هر علامتی که طول بک

اهمیت توجه به روماتیسم در کودکان

بیماری روماتیسم در كودكان، علائم اختصاصی ندارند. كما این‌كه تب، درد دست و پا، التهاب مفصل و بروز تغییرات پوستی می‌تواند خبر از ابتلا به روماتیسم بدهد. هر علامتی كه طول بكشد و تكرار‌شونده باشد، می‌تواند نشانه بیماری‌های روماتیسمی باشد.

روماتیسم معمولا در ذهن بيشتر ما با دوران میانسالی یا كهولت پیوند خورده است و كمتر باورمان می‌شود یك كودك خردسال هم ممكن است مبتلا به روماتیسم باشد‌. البته بیماری‌های روماتیسمی در كودكان شیوع بالایی ندارد، ولی به‌دلیل این كه می‌تواند باعث معلولیت جسمی، اختلال بینایی و بیماری‌های قلبی و عروقی شود باید به موقع تشخیص داده شده و درمان شود. جالب است بدانید بیماری‌های روماتیسمی یكی از شایع‌ترین علل معلولیت، اختلال بینایی وكوری و نيز اختلال قلبی و عروقی در كودكان است. به همین دلیل پای صحبت‌های دكتر رضا شیاری، فوق تخصص روماتولوژی كودكان و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشكی شهید بهشتی نشسته‌ایم تا از اهمیت شناخت تشخیص دقیق و درمان به موقع این بیماری در كودكان بیشتر بدانیم.
بیماری‌هایی را كه با التهاب در بافت هم‌بند همراه باشد روماتیسم می‌گویند. بافت هم بند قسمت‌های مختلفی از بدن مانند پوست، استخوان، مفصل و رگ را می‌سازد. در بیماری روماتیسمی ممكن است درگیری استخوان، مفصل، عروق، پوست و عضله را داشته باشیم .
روماتیسم سه مشخصه دارد كه شامل مزمن بودن، عود‌كنندگی و ایجاد اختلال در سیستم ایمنی می‌شود‌. البته بیماری روماتیسمی نشانه اختصاصی تشخیصی ندارد، ولی بسیاری از علائم عمومی سایر بیماری‌ها چنانچه طولانی و همراه با عود باشد در مورد آن صدق می‌كند و حتما باید نسبت به درمان و مراجعه به پزشك اقدام شود.

مهر روماتیسم بر پیشانی كدام بچه‌هاست‌؟
شاید برایتان جالب باشد بدانید مجموع شیوع بیماری‌های روماتیسمی در كودكان از مجموع شیوع دیابت در آنها بیشتر است. البته علت اصلی ابتلا هنوز مشخص نیست، ولی مجموع عوامل محیطی و ژنتیك را عامل ایجاد این دسته بیماری‌ها می‌دانند. به‌علاوه شیوع روماتیسم در جنس مونث بیشتر است، ولی در هر رده سنی قابل بروز است. همچنين روماتیسم شایع‌ترین علت اختلال قلبی در كودكان است.
برخی منابع پزشکی، مسائل ژنتیك و عفونت‌ها را به‌عنوان عوامل اصلی ابتلا به روماتیسم در كودكان مطرح می‌كنند. این دسته بیماری‌ها از زمان نوزادی تا 16 سالگی ممكن است اتفاق بیفتد. كما این‌كه در دوران نوزادی، لوپوس نوزادی و بیماری كاوازاكی (عروق قلب را درگیر می‌كند) در سنین زیر پنج سال بیشتر شیوع دارد.

رد پای آشكار و پنهان روماتیسم
بیماری روماتیسم در كودكان، علائم اختصاصی ندارند. كما این‌كه تب، درد دست و پا، التهاب مفصل و بروز تغییرات پوستی می‌تواند خبر از ابتلا به روماتیسم بدهد. هر علامتی كه طول بكشد و تكرار‌شونده باشد، می‌تواند نشانه بیماری‌های روماتیسمی باشد. به بیان دیگر، نشانه‌های بیماری‌های روماتیسمی كودكان غیراختصاصی است، ولی هر علامت طول كشیده یا عود‌كننده مثل تب، آفت دهان، درد اندام‌ها، ورم دست وپا، ضعف عضله و بثورات جلدی می‌تواند نشانه‌ای از روماتیسم در كودكان باشد.
به عنوان مثال تب در بسیاری از بیماری‌ها چه عفونی و چه غیرعفونی بروز می‌یابد، ولی اگر همین تب دوره‌ای و طولانی، بدون علت مشخص باشد، می‌تواند یكی از علائم ابتلا به بیماری روماتیسمی در كودك باشد. این مسأله برای دل درد و آفت دهان نیز صدق می‌كند. التهاب در مفصل نیز در بسیاری از موارد حاد و گذراست، اما در تمام مواردی كه التهاب طول بكشد یا عود‌كننده باشد باید به بیماری روماتیسم فكر كرد.

تفاوت روماتیسم كودكی با بزرگسالی
علائم برخی بیماری‌های روماتیسمی همچون نرمی مفصل یا دردهای رشد، مختص كودكان است. در حالی كه دیگر، بیماری‌های روماتیسمی مانند آرتریت روماتوئید در كودكان و بزرگسالان مشترك است. علاوه‌بر اين تب روماتیسمی كودكان متفاوت از بزرگسالان است.
در بسیاری موارد بیماری‌های روماتیسمی در كودك و بزرگسال، متحدالشكل و درمان هستند و بسیاری‌ از آنها مانند تب روماتیسمی كنترل و درمان می‌شود. همچنین آرتریت روماتوئید نوجوانان كنترل می‌شود، اما درمان موثر آنها با توجه به نوع بیماری، متفاوت است.

مصرف كورتون ضروری است
استروئید به عنوان پایه درمان روماتیسمی محسوب می‌شود كه به حفظ حیات كودك كمك می‌كند. در كنار آن نیز داروهای آرام‌كننده و بیولوژیك نیز تجویز می‌شود. ناگفته نماند برخورداری از رژیم غذایی مناسب و فیزیوتراپی نیز در درمان بیمار كمك‌كننده است.
بی‌شك در تعداد قابل توجهی از این بیماران ضرورت استفاده به كورتون وجود دارد، ولی پزشك روماتولوژیست با جایگزینی داروهای دیگر موفق به كاهش و گاهی قطع كورتون می‌شود. درمان‌هایی كه پیشتر در زمینه روماتیسم كودكان استفاده می‌شد، اكثرا استفاده از كورتون با دوز بالا یا استفاده از آسپرین بود كه بیماری را تنها به صورت علامتی درمان می‌كرد، اما باعث بهبود كامل بیماری و ریشه‌كنی آن نمی‌شد. ‌اكنون درمان طب روماتیسمی كودكان تغییر كرده و اساس آن بر استفاده از داروهای سركوب‌كننده سیستم ایمنی است؛ چرا كه فرآیند بیماری نیز باید متوقف شود.

همیشه جای نگرانی نیست
علت مراجعه در بیش از 45 درصد مراجعه‌كنندگان به درمانگاه روماتولوژی اطفال، دردهای اسكلتی عضلانی است كه بیشتر آنها مربوط به درد رشد بوده و كمتر از 10درصد آنها ممكن است بیماری روماتیسمی جدی داشته باشند، اما هنر پزشك در تشخیص همین تعداد بیماران است.

منبع :