بوعلی سینا؛ فخر پزشکی جهان

ابن سینا دانشمند و پزشک شهیر ایرانی قرن چهارم و پنجم هجری قمری، نه تنها خدمات بزرگی به علوم مختلف در روزگار خود و پس از آن کرده است، همچنان سرچشمه انتقال و ترجمان اصلی یک

بوعلی سینا؛ فخر پزشکی جهان
ابن سینا دانشمند و پزشک شهیر ایرانی قرن چهارم و پنجم هجری قمری، نه تنها خدمات بزرگی به علوم مختلف در روزگار خود و پس از آن کرده است، همچنان سرچشمه انتقال و ترجمان اصلی یکی از مهمترین دانش های بشری به شمار می آید.

پزشکی یکی از قدیمی ترین مشاغل به شمار می آید و اهمیت آن ناگفته پیداست، کشورهای مختلف روزهای گوناگونی را به نام روز ملی پزشک تعیین کرده و در این روز ضمن توجه به اقدامات پزشکان در نجات جسم و روح انسان، از مقام آنان تجلیل می کنند.
روز پزشک در ایران بیست و سوم اوت مصادف با اول شهریور و همزمان با زادروز تولد بوعلی سینا تعیین شده است. ابن سینا (359 تا 416 ه. ق) از مشهورترین و تاثیرگذارترین فیلسوفان و دانشمندان ایران است، از وی آثار مختلفی در زمینه ‌های گوناگون علمی برجا مانده است؛ یکی از معروف ترین کتاب هایش کتاب شفا، دانشنامه علمی و فلسفی جامع و دو دیگر کتاب قانون در زمینه علم پزشکی است.
وی از کودکی به طبیعت، گیاهان و حیوانات علاقه خاصی داشت و اوقات فراغت خود را در دشت و صحرا به جستجو و کسب تجربه می پرداخت ‏و از دوران کودکی به خواص گیاهان دارویی و طبابت علاقمند شد.
جرج سارتن در کتاب تاریخ علم وی را یکی از بزرگترین اندیشمندان و دانشمندان پزشکی می‌ داند.
همچنین وی ابن سینا را مشهورترین دانشمند دیار ایران می ‌داند که یکی از معروف ‌ترین‌ها در همه زمان ‌ها و مکان‌ ها و نژادها است. همچنین وی در زمره فیلسوفان بزرگ جهان قرار دارد.
به نوشته دایره المعارف بریتانیکا و بر اساس نوشته های شاگردش ابوعبید جوزجانی وی در 10 سالگی حافظ کل قرآن بود و بعد از فراگیری علوم اولیه و منطق نزد عبدالله ناتلی، معلم خود، به آموختن فلسفه یونان و کمی بعد در سن 16 سالگی به پزشکی علاقه مند شد.
درمان پادشاه سامانی در بخارا در سن بیست و یکسالی کتابخانه دربار این حاکم را روی وی گشود و همین آغاز نویسندگی بوعلی سینا در زمینه های مختلف بود. شفا اثری در چهار فصل است و منطق، فیزیک، متافیزیک و ریاضیات را دربر می گیرد. کتاب قانون با موضوع پزشکی نیز در 5 کتاب نوشته شده است؛ کتاب اول به تعریف طب، ارکان مزاج ها، اختلاط تشریح اندام های مختلف بدن، کتاب دوم درباره ادویه مفرده، مشخصات ظاهری گیاه، محل رویش و خواص درمانی آنها پرداخته و اشتباهات گذشتگان را توضیح داده است.
ابن سینا در کتاب سوم یک دوره کامل علم الامراض و علت پیدایش و درمان بیماری ها را بیان کرده است، کتاب چهارم معالجه بیماری ها بدون توجه به یک عضو خاص و حالا مربوط به بدن با محوریت طبع ها و بیماری هایی را توضیح می دهد که به عضو معینی اختصاص ندارند، کتاب پنجم نیز از داروهای مرکب، انواع پادزهرها، قرص ها و شربت ها و مانند آنها خبر می دهد.
در اهمیت این کتاب همان بس که شرح های مختلفی بر آن نگاشته شده است و به گفته دکتر علی ‌اکبر ولایتی استاد دانشگاه علوم ‌پزشکی شهید بهشتی تاکنون بیش از 200 شرح و مقدمه بر قانون ابن سینا نوشته شده است که به این ترتیب بخش مهمی از ادبیات علمی تولید شده در پزشکی دوره اسلامی پس از تألیف کتاب قانون، مجموعه شروح، حاشیه‌ ها و تلخیص‌ هایی است که بر این کتاب نوشته شده و تنها یکی از این شروح شرح قطب‌ الدین شیرازی منجم و محقق و پزشک برجسته است.
ابن سینا به طور سنتی در زمره دانشمندان پیرو فارابی و الکندی به شمار می آید اما در همان حال به تدریج از مکتب فکری بغداد دور شد و به سوی کاربردی کردن مفاهیم اندیشه ارسطویی بر اساس مفاهیم اسلامی و ایرانی رفت.
ابن سینا بر مکتب پزشکی در قرن هفدهم بسیار تاثیرگذار بود، با اینکه پزشکان در دوره رنسانس انتقادات زیادی علیه کتاب قانون مطرح می کردند؛ به دلیل اینکه متن کتاب قانون از فرضیه های پزشکی مطرح شده در کتب یونان و رم پیروی می کرد، پزشکان از آن برای معرفی روش های مبنایی علم پزشکی استفاده می کردند.
این انتقادات تا جایی پیش رفت که آرنولد ویلانووا پزشک قرون وسطی ابن سینا را نویسنده بدی دانست که پزشکان اروپایی را با درک نادرست از نوشته های جالینوس به اشتباه انداخته است. اما در حقیقت اگر ابن سینا نبود بخش عمده ای از دانش بشری از بین می رفت. از این گذشته حضور قدرتمند وی در عرصه پزشکی طی چندین قرن این ادعای نادرست را رد می کند.
سر ویلیام اوسلر پزشک کانادایی در سال 1913 ابن سینا را نویسنده مشهورترین کتب پزشکی نامید که تاکنون نوشته شده است. اوسلر همچنین او را پزشک موفقی نام برد که همزمان دولتمرد، آموزگار، فیلسوف و ادیب نیز بوده است.
شاید مهمترین نکته این باشد که ابن سینا را باید در چارچوب سنت اسلامی و هم ردیف با متقدمان و متقرنان وی چون ابن رشد و رازی دید که در دوران طلایی اسلام به عنوان مسیری برای انتقال و ترجمه علوم یونانی عمل کردند و ابن سینا مهمترین سفیر حرکت فرهنگی ترجمه و انتقال علوم یونانی به اسلام و برعکس بود.

منبع :



مشاوره تلفنی و پاسخ به سوالات شما

چگونه برای درس خواندن برنامه ریزی کنم ؟
پاسخ به سوالات شما درباره کارنامه آزمون های کانون ، روش های مطالعه ، انتخاب کتاب های آموزشی و ....

از طریق تلفن ثابت در سراسر کشور بدون پیش شماره
با شماره 9099071219 تماس بگیرید
پاسخگویی 8 تا 24
آشنایی با مفهوم مشتق از ریاضی 3 دوازدهم تجربی
دوازدهم تجربي     دبیر : محمد جواد محسنی